Buổi sáng thứ Ba, quý một năm thứ tư, Sơn ngồi trong phòng họp kính cùng chị Hạnh, họp review sáu tháng.

Đó là lần thứ mười một.

Người ta không cố ý đếm, nhưng nếu ai rảnh mà lần lại toàn bộ email, tin nhắn Slack, biên bản họp của Sơn suốt ba năm rưỡi ở Kim Cương Số, sẽ đếm ra đúng mười một lần câu ấy xuất hiện, dưới mười một hình hài khác nhau: quý sau chị xét, quý sau anh xin cho em, đợt này ngân sách chưa chốt, để sang kỳ review kế tiếp, công ty đang tái cấu trúc nên tạm hoãn, chờ vòng gọi vốn xong đã...

Lần thứ mười một, chị Hạnh nói, mắt vẫn nhìn màn hình laptop nhiều hơn nhìn Sơn:

"Đợt này công ty đang siết chi phí để chuẩn bị lên sàn. Quý sau chắc chắn sẽ xét, anh yên tâm."

Sơn "vâng" một tiếng, rất nhỏ.

Rồi anh ngồi im.

*

Không ai trong phòng họp để ý gì bất thường. Chị Hạnh nói xong thì cúi xuống gõ biên bản, gõ xong ngẩng lên đã thấy Sơn "vẫn ngồi đó, chăm chú như mọi khi", liền yên tâm đóng laptop, đi pha một ly cà phê.

Sơn không đứng dậy theo chị ra khỏi phòng họp. Anh ngồi nguyên tại bàn, hai tay đặt trên mặt kính, lưng thẳng, mắt mở, nhìn về phía màn hình đang hiện dở một bảng tính KPI.

Chiều hôm đó, ánh nắng qua cửa kính đổi hướng dần, từ tay áo anh sang tới cổ tay, rồi tới mặt bàn. Sơn không cử động để tránh nắng. Đến năm giờ, bảo vệ tầng đi kiểm tra phòng họp trước khi khoá, thấy có người còn ngồi trong đó, tưởng đang tăng ca, khẽ gật đầu chào rồi đóng cửa nhẹ nhàng, không dám làm phiền.

*

Ba năm sau đúng như thế, không ai phát hiện ra Đặng Văn Sơn đã hoá đá ngay tại bàn làm việc của mình.

Điều này, kể ra thì khó tin, nhưng nếu nhìn kỹ vào cách một công ty vận hành, lại thấy hoàn toàn hợp lý.

Máy tính của Sơn vẫn đăng nhập, màn hình đặt chế độ không bao giờ khoá vì anh từng tắt tính năng ấy để tiện thao tác nhanh. Mỗi sáng thứ Hai, hệ thống tự động gửi báo cáo KPI tuần trước sang máy chủ, và vì tuần nào những con số của Sơn cũng giữ y nguyên như tuần liền trước, hệ thống chấm anh "ổn định, không có rủi ro". Phòng nhân sự vốn chỉ gắn cờ đỏ cho ai có số liệu tụt dốc.

Trên Slack, trạng thái của anh hiện chữ "away" màu vàng, y hệt mọi nhân viên khác đang ngồi họp hoặc đi vệ sinh. Không ai bấm vào xem "away" ấy đã kéo dài bao lâu, vì cái chữ ấy vốn sinh ra để không ai phải bận tâm.

*

Lịch họp vẫn gửi đến. Thư mời offsite quý vẫn gửi đến, có tên Sơn trong danh sách "Bắt buộc tham dự". Ảnh nhóm chụp ở khu nghỉ dưỡng năm ấy, có một chỗ trống hàng sau bị mờ vì ánh sáng ngược, không ai để ý.

Sinh nhật công ty tháng Sáu, phòng nhân sự làm bánh, cắt phần cho tất cả năm mươi tư nhân viên đang hoạt động, trong đó có phần của Sơn, để nguyên trên đĩa giấy đặt cạnh bàn anh đến tối thì bảo vệ dọn đi, nghĩ chắc anh Sơn hôm nay bận không ăn.

Lương vẫn chuyển đều mỗi ngày hai mươi lăm, mười bốn triệu trừ bảo hiểm còn mười hai triệu bảy. Số dư trong tài khoản Sơn, sau ba năm, cộng dồn đến bốn trăm sáu mươi triệu đồng, không ai rút, cũng không ai hỏi.

Bảo hiểm y tế của anh vẫn đóng đều, dù trong ba năm ấy chưa có lần nào phát sinh khám chữa bệnh, điều mà phòng nhân sự ghi vào báo cáo là "chỉ số sức khoẻ nhân viên rất tốt".

*

Đồng nghiệp vẫn chào Sơn mỗi sáng, theo phản xạ, như người ta chào một cái ghế quen thuộc đã ngồi cạnh nhiều năm.

"Chào Sơn, hôm nay có gì mới không."

Không ai chờ câu trả lời thật lâu, vì bản thân câu hỏi ấy cũng không thật sự cần câu trả lời. Cái gật đầu, cái mỉm cười xã giao khi đi ngang qua, vốn đã đủ để tính là một lần chào buổi sáng thành công.

Chị lao công vẫn lau bàn Sơn mỗi tối, cẩn thận hơn dạo trước, vì chị bảo dạo này bụi bám vào tay anh Sơn nhanh lắm, lau hoài không sạch.

*

Đợt đánh giá cuối năm thứ nhất kể từ ngày hoá đá, bảng KPI của Sơn được hệ thống tự tổng hợp từ dữ liệu cũ, vì anh không có phản hồi mới nào để cập nhật. Chị Hạnh, bận quá, không kiểm tra kỹ, duyệt luôn xếp loại do hệ thống đề xuất.

Xếp loại năm ấy của Sơn: Hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Cao hơn cả năm trước, vì năm trước anh còn hỏi lại về lương, hệ thống chấm là "có một số phản hồi cần theo dõi". Năm nay không có phản hồi nào, hệ thống chấm là "ổn định, ít rủi ro nhân sự".

Giấy khen được in, đóng khung sẵn, gửi email nội bộ, kèm ảnh đại diện cũ của Sơn chụp hồi mới vào công ty, cười rất tươi.

Không ai đem giấy khen ấy đến tận bàn anh. Từ dạo anh ít nói, người ta cũng quen dần với việc không cần gặp trực tiếp Sơn để trao đổi gì nữa. Mọi thứ qua email là đủ.

*

Năm thứ hai kể từ ngày hoá đá, công ty tuyển thêm một bạn mới ngồi cạnh Sơn, tên Vy, hai mươi ba tuổi.

Vy hỏi chị bên cạnh, sao anh ngồi bàn kia ít nói thế.

Chị bên cạnh đáp, không nghĩ ngợi gì:

"Anh Sơn đấy, làm lâu năm rồi, tính trầm, chăm chỉ lắm, cứ nhìn gương anh ấy mà làm."

Vy gật đầu, coi đó là một lời khuyên nghề nghiệp chân thành, và trong sáu tháng sau đó, mỗi khi thấy nản việc, Vy lại liếc sang bàn Sơn, thấy anh vẫn ngồi đó, lưng thẳng, không than vãn, không nghỉ phép, không xin về sớm bao giờ, mà lấy làm động lực cố gắng thêm.

*

Chỉ có duy nhất một lần, gần cuối năm thứ hai, một anh IT được cử lên sửa máy in tầng mười hai, đi ngang bàn Sơn, dừng lại, nhìn hơi lâu, rồi hỏi người bên cạnh:

"Anh này ngồi kiểu gì mà lâu vậy, không mỏi à."

Người được hỏi bận trả lời khách hàng qua điện thoại, chỉ khoát tay:

"Chắc đang tập trung deadline, đừng làm phiền."

Anh IT gật đầu, quay lại sửa máy in, và câu hỏi ấy, câu hỏi gần với sự thật nhất trong suốt ba năm, trôi qua như mọi câu hỏi khác ở một văn phòng bận rộn: không ai có thời gian theo đến cùng.