Tương truyền, ở tầng mười hai của một toà nhà văn phòng ngoại thành, có một góc bàn sát cửa sổ mà bây giờ không ai còn nhớ rõ nó đã trở thành chỗ ngồi cố định của một người tên Đặng Văn Sơn từ khi nào.

Người ta chỉ nhớ, năm ấy Sơn hai mươi sáu tuổi, quê cách thành phố ba trăm hai mươi cây số, mang theo một cái vali kéo và một tấm bằng đại học loại khá, lên phỏng vấn ở Công ty Cổ phần Công Nghệ Kim Cương Số.

Anh Quang, Giám đốc Nhân sự, bắt tay Sơn thật chặt, và nói câu mà sau này Sơn còn nhớ nguyên văn từng chữ:

"Em vào đây là vào một gia đình. Ở đây không có sếp, chỉ có anh chị em."

*

Thư mời nhận việc dài ba trang. Trang một ghi chức danh: Chuyên viên Vận Hành. Trang hai ghi lương cứng: mười bốn triệu đồng một tháng, thưởng KPI theo quý. Trang ba, ở dòng cuối cùng, in cỡ chữ tám, nhỏ hơn hẳn phần còn lại, có một câu:

"Sau khi hoàn thành đủ 48 tháng công tác liên tục, nhân viên đủ điều kiện nhận 20.000 cổ phần ESOP theo lịch vest 25% mỗi năm."

Sơn hỏi anh Quang cổ phần ấy nghĩa là sao.

Anh Quang cười, cái cười của người đã giải thích câu này nhiều lần đến mức thuộc lòng cả chỗ ngừng để lấy hơi:

"Là cổ phần ưu đãi. Ưu đãi ở chỗ em không phải bỏ tiền ra mua. Chỉ cần bỏ thời gian ra chờ."

Sơn ký. Bút bi xanh, chữ ký nắn nót, vì đó là công việc đầu tiên của đời anh.

*

Cái thư mời ấy, Sơn đem về phòng trọ, lồng vào một cái khung ảnh gỗ mua ở chợ, dựng lên đầu giường.

Đêm đầu tiên ở thành phố, anh nằm nhìn cái khung ảnh be bé ấy dưới ánh đèn đường hắt qua cửa sổ, và anh nghĩ, bốn năm thôi mà, có gì đâu, người ta đi nghĩa vụ quân sự còn hai năm, người ta học đại học còn bốn năm, bốn năm này rồi cũng qua.

Anh không biết rằng từ đêm ấy, anh sẽ mang cái khung ảnh này theo suốt, như người ta bế một đứa trẻ, dỗ nó ngủ mỗi tối bằng một câu hẹn ngày càng xa hơn.

*

Quý một, năm thứ nhất. Sơn hoàn thành dự án đầu tiên, một hệ thống báo cáo tự động giúp phòng kế toán bớt việc. Chị Hạnh, trưởng phòng trực tiếp, gọi anh vào phòng họp kính, khen ngợi mười lăm phút liền, rồi kết luận:

"Sơn làm tốt lắm. Về mức lương thì để quý sau chị xét, quý này ngân sách phòng đã chốt hết rồi."

Sơn gật đầu. Lần đầu nghe câu ấy, người ta thường gật đầu.

*

Quý ba, năm thứ nhất. Sơn nhận thêm việc của một bạn vừa nghỉ, không có ai tuyển thay. Cuối quý, chị Hạnh gửi email cảm ơn cả phòng, riêng dòng gửi Sơn có thêm một câu: "Đợt review lương lần này công ty đang tái cấu trúc ngân sách, quý sau anh xét nhé."

*

Quý một, năm thứ hai. Công ty gọi vốn vòng B thành công, cả sảnh tầng một dán băng rôn đỏ chúc mừng, có cả pháo giấy. Trong buổi họp toàn công ty, CEO đứng trên bục, giọng nghẹn ngào, nói rằng thành công này là của tất cả mọi người, không của riêng ai.

Sơn vỗ tay. Tối hôm đó anh nhắn tin hỏi chị Hạnh, thời điểm này chắc ngân sách đã rộng hơn, anh có thể xin xét lại mức lương không.

Chị Hạnh nhắn lại, kèm một biểu tượng mặt cười: "Vòng B là tiền để mở rộng thị trường em ơi, không phải tiền lương. Quý sau chị xin cho em."

*

Quý bốn, năm thứ hai. Đánh giá cuối năm, Sơn được xếp loại "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ", kèm một tấm giấy khen in màu, đóng khung sẵn, treo được luôn. Không kèm tăng lương.

Anh Quang, trong buổi trao giấy khen, bắt tay Sơn, nói thêm ngoài kịch bản một câu:

"Cứ kiên nhẫn. Còn hai năm nữa thôi là tới lịch vest đầu tiên. Hai mươi phần trăm của hai mươi nghìn cổ phần đấy, không nhỏ đâu."

*

Sơn tính nhẩm. Hai mươi phần trăm của hai mươi nghìn là bốn nghìn cổ phần. Công ty chưa niêm yết, mệnh giá mười nghìn đồng một cổ phần, nhưng ai cũng bảo khi lên sàn giá sẽ gấp nhiều lần. Gấp bao nhiêu thì không ai nói rõ, chỉ nói là nhiều.

Bốn nghìn nhân với một con số không ai nói rõ, ra một con số Sơn không tính được, nhưng đêm nào trước khi ngủ anh cũng thử tính lại, như đếm cừu.

*

Sang năm thứ ba, người ta bắt đầu để ý một điều nhỏ ở Sơn: anh ngồi lâu hơn trước ở bàn làm việc. Trước kia năm giờ rưỡi anh đứng dậy, giờ thì bảy giờ, tám giờ, có hôm chín giờ tối vẫn thấy đèn bàn anh sáng.

Chị lao công dọn tầng mười hai vào lúc mười giờ đêm, có lần dừng lại hỏi anh sao chưa về. Sơn cười, bảo đang chờ review xong dự án để kịp đưa vào đợt xét quý này.

Chị lao công gật đầu, đẩy xe đi tiếp. Bà không biết rằng câu "đợt xét quý này" ấy, tính đến hôm đó, Sơn đã nghe đúng bảy lần, mỗi lần một cách nói khác nhau, nhưng cùng một cái hẹn.

*

Cũng trong năm thứ ba, đồng nghiệp bắt đầu đùa Sơn "ngồi như tượng", vì anh gõ phím rất đều, rất ít nói, và hai bàn tay anh, mùa đông năm ấy, lạnh hơn hẳn mọi người, đến mức bắt tay ai anh cũng phải xin lỗi trước.

Không ai nghĩ gì thêm về chuyện bàn tay lạnh. Ở một văn phòng bật điều hoà mười hai tiếng một ngày, ai mà chẳng có lúc tay lạnh.

Chỉ có Sơn, thỉnh thoảng giữa buổi, xoa hai bàn tay vào nhau dưới gầm bàn, và thấy chúng cứng hơn bình thường một chút, cứng theo cái kiểu không phải vì lạnh.

Anh không nói với ai. Anh nghĩ chắc tại ngồi nhiều, ít vận động, để sang quý sau đi khám cũng chưa muộn.