Từ đầu hôm, khi trời còn chưa kịp nhuốm màu hồng, Hà Tiên đã chìm trong một lớp sương mỏng như voan. Sương không dày, nhưng đủ để làm mềm đi những đường nét sắc cạnh của núi, của nhà, của những con thuyền neo đậu dọc bến. Trong cái không gian huyền ảo ấy, có những bóng người lặng lẽ, như thể họ là một phần của sương, của nước, của cái buổi sáng tinh khôi này.

Họ là những người đánh cá.

Tôi ra bến từ lúc gà còn chưa gáy, đi theo con đường lát đá ẩm ướt men theo bờ kè. Những bóng đèn đường còn le lói, nhưng ánh sáng của chúng bị sương làm cho khuếch tán thành từng vùng tròn mờ, như những đốm lửa ma. Càng về phía đầu bến, tiếng nước vỗ vào mạn thuyền càng rõ, từng nhịp, từng nhịp như một bài hát ru lúc giao thoa giữa đêm và ngày.

Một chiếc thuyền nhỏ đang từ từ rời bến. Người đàn ông ngồi ở mũi, tay cầm mái chèo, động tác chậm rãi mà chắc chắn. Mái chèo cắm xuống mặt nước, kéo một đường dài, làm tan đi lớp sương mỏng trên mặt sông, để lộ ra một vệt nước xanh lục, màu xanh của ngọc, của lá, của cái lòng sông sâu thẳm. Chiếc thuyền lướt đi, không một tiếng động lớn, chỉ có tiếng nước rì rào như thì thầm. Người đánh cá ấy có lẽ đã làm điều này cả ngàn lần, đến nỗi mỗi cử chỉ của ông đều trở nên nhịp nhàng như một điệu múa cổ xưa, một nghi thức dâng hiến cho dòng sông.

Ở một góc khác, một người phụ nữ đang kéo lưới. Chiếc lưới dài, những mắt lưới bằng sợi ni-lông mảnh, bám đầy những giọt sương long lanh. Bà ngồi xổm trên mũi ghe, hai tay thoăn thoắt kéo từng đoạn lưới lên, những con cá bạc lấp lánh dưới ánh sáng yếu ớt của bình minh. Cá nhảy lên, quẫy đuôi, vảy cá ánh lên một màu bạc tinh khiết, rồi lại rơi xuống, tạo nên những vòng tròn loang trên mặt nước. Hơi thở của bà phả ra thành những làn khói trắng trong không khí lạnh. Trên khuôn mặt khắc khổ của bà, tôi thấy sự bình thản. Không vội vàng, không lo lắng. Công việc của bà là đây, nơi này, giữa dòng sông và bầu trời đang dần sáng. Bà kéo lưới như thể đang gỡ từng sợi chỉ của thời gian.

Xa hơn một chút, một người đàn ông già đang ngồi trên mũi thuyền, không làm gì cả. Ông chỉ ngồi đó, nhìn ra phía xa, nơi núi Tô Châu hiện ra như một bức bình phong khổng lồ màu xanh lam nhạt, phủ đầy sương. Điếu thuốc trên tay ông cháy đỏ lên từng hồi, khói thuốc hòa lẫn vào sương, không biết đâu là khói, đâu là hơi nước. Ông như một pho tượng, một phần của cảnh quan, là chứng nhân của biết bao mùa sương đến rồi đi trên dòng sông này. Có lẽ ông không cần phải vội, bởi ông đã thuộc lòng từng con nước, từng luồng cá, từng nhịp thở của con sông.

Tôi đứng đó, trên bờ, nhìn họ. Sương đã bắt đầu tan dần, những tia nắng đầu tiên từ phía biển len lỏi qua những khe núi, chiếu xuống mặt sông, làm cho những giọt sương trên lưới, trên tóc, trên áo của họ trở nên lấp lánh như những hạt kim cương. Mùi của sông, của cá, của rong rêu, của đất ẩm hòa quyện vào nhau, tạo nên một thứ hương vị đặc trưng của miền sông nước. Mùi ấy không thể nhầm lẫn với bất cứ nơi nào khác. Nó là mùi của sự sống, của lao động, của những con người lặng lẽ dệt nên cuộc đời giữa hai miền sông và núi.

Họ không nói với nhau nhiều. Chỉ có tiếng mái chèo khua nước, tiếng lưới sột soạt, tiếng cá quẫy, và xa xa, tiếng chuông chùa Thạch Động từ trong sương vọng ra, ngân nga như một lời nhắn nhủ, một lời chào buổi sáng cho những con người đã thức dậy từ lúc trời còn chưa sáng, để bắt đầu một ngày mới giữa lòng thiên nhiên tĩnh lặng và thơ mộng này.