TIẾNG HÒ DƯỚI TRĂNG SÔNG

Cái âm thanh trầm đục đêm trước, tôi cứ ngỡ là tiếng nước sông đang thủ thỉ cùng vì sao, hóa ra lại là khúc dạo đầu cho một bản hòa ca khác, một bản tình ca của những người con sông Lam. Khi trăng đã nhô cao, rải bạc xuống mặt nước óng ánh như dát vàng, thì tiếng hò bắt đầu vẳng lại rõ hơn, như tiếng kèn hiệu gọi những giấc mơ đang lửng lơ. Nó không còn là tiếng nước gầm gừ giận dữ của mùa lũ, mà là một làn điệu du dương, trầm bổng, xuyên qua màn đêm, chạm vào tận đáy lòng.

Đêm ấy, tôi không ngủ được. Cái lạnh dịu của gió sông lùa qua khe cửa, ve vuốt làn da mỏng manh, nhưng trong lòng lại thấy ấm áp lạ thường. Tiếng hò "khoan hò khoan..." cất lên từ xa, rồi một giọng khác như tiếng vọng từ bờ bên kia đáp lại "hò ơ... là hò ơ...". Đó là tiếng hò mái nhì mái đẩy, tiếng hát của những chuyến đò ngược xuôi trên sông, tiếng hát của những người con miệt mài với con nước, với gió trời. Họ là những nghệ nhân không sân khấu, chỉ có con thuyền làm bục, dòng sông là khán giả và vầng trăng làm đèn pha.

Tôi vén chăn, rón rén bước ra hiên nhà. Mẹ và ông nội đã ngủ say, tiếng khò khè đều đều như tiếng sóng vỗ nhẹ vào bờ cát. Ngoài kia, ánh trăng vằng vặc soi rõ từng ngọn tre ngà nghiêng mình bên mép nước. Sông Lam đêm nay như một dải lụa mềm, uốn lượn dưới vầng trăng tròn vành vạnh, lung linh những đốm sáng nhỏ li ti như vạn ngàn con đom đóm đang bơi lội. Tiếng hò càng lúc càng gần, càng rõ, như thể những con thuyền đang mang theo cả khúc hát của núi sông mà trôi về phía tôi.

Những khúc hò mái nhì mái đẩy không chỉ là bài ca lao động, nó còn là nỗi lòng người đi xa, là lời tâm sự với dòng sông, là lời tự tình của những phận đời lênh đênh. Tôi nghe tiếng "ơ hò... ơ hò..." mà lòng cứ cồn cào, vừa thương vừa phục những con người thức đêm, nhọc nhằn đẩy mái chèo, kéo sào trên dòng nước mênh mông. Họ như những vì sao trên mặt nước, soi đường cho nhau bằng tiếng hát, bằng tình người. Tiếng hò ấy, tựa như sợi dây vô hình, nối kết tâm hồn tôi với cõi đời rộng lớn ngoài kia, nơi có những mảnh đời đang miệt mài mưu sinh.

Ông nội từng kể, cái tiếng hò đó có từ thuở cha ông đi khai hoang mở cõi, gánh gạo gánh muối ngược xuôi con sông cấy. Nó không chỉ là âm nhạc, mà là linh hồn của dòng sông, là hơi thở của người dân xứ Nghệ. Đêm nay, tôi chộ rõ hơn bao giờ hết cái linh hồn ấy, nó sống động và mạnh mẽ, xua tan đi sự tĩnh mịch, mang lại một sức sống kỳ diệu cho đêm khuya. Cả không gian như được lấp đầy bởi những nốt nhạc, những lời ca mộc mạc mà chứa chan tình nghĩa.

Tôi đứng lặng hồi lâu, lắng nghe từng làn điệu tan vào gió, rồi lại được gió mang đi xa. Có lúc tiếng hò trầm lại, như tiếng ai đó đang nén một nỗi niềm riêng, rồi lại vút cao, như lời thách thức với sông nước, với cuộc đời. Dòng sông Lam không chỉ nuôi dưỡng tôm cá, cây cối, mà còn là nguồn cảm hứng bất tận cho những làn điệu dân ca, cho những tâm hồn mộc mạc, chất phác. Mỗi tiếng hò là một câu chuyện, một lời nhắn gửi, một mảnh ghép của cuộc sống ven sông.

Cái cảm giác được là một phần của đêm trăng sông Lam, được đắm mình trong tiếng hò ấy, thật sự rất đỗi dịu dàng. Nó làm tôi quên đi cái sợ hãi của mùa lũ vừa qua, quên đi những giấc ngủ chập chờn. Thay vào đó là một sự bình yên sâu lắng, một niềm tin vào sự bền bỉ của con người, vào vẻ đẹp vĩnh cửu của dòng sông. Tôi cứ đứng đó, cho đến khi tiếng hò dần xa, rồi chỉ còn lại tiếng mái chèo khua nước lách tách, như tiếng thở đều của dòng sông.

Sáng hôm sau, khi mặt trời lên, dòng sông vẫn hiền hòa chảy. Những con thuyền đêm qua chở nặng tiếng hò đã neo đậu ở bến, hoặc đã đi xa về miền ngược. Nước sông vẫn trong xanh, nhưng tôi cảm thấy như nó đã mang theo một phần của những khúc hò đêm qua, để dòng chảy của nó không chỉ là nước mà còn là âm nhạc, là câu chuyện. Chỉ có điều, sau những ngày nước lên, con nước bắt đầu rút dần, để lộ ra những bãi bồi vàng óng. Và màu nước sông cũng bắt đầu đổi thay, như báo hiệu một mùa mới, một câu chuyện mới sắp sửa bắt đầu.