Sau những ngày bắt cá mòi trong làn nước trong veo, mùa hè dường như nán lại thêm chút nữa, rồi bất chợt trời đổ mưa. Ban đầu là những cơn mưa rào bất chợt, ào ạt như trút, rồi lại tạnh ngay để nhường chỗ cho nắng xiên khoai. Nhưng dần dà, mưa không còn ngớt, nó trở nên dai dẳng, rả rích, như một sợi chỉ vô hình kéo lê thê ngày tháng. Bầu trời xám xịt, nặng trĩu, không còn vẻ trong trẻo của ngày hè.

Dòng Lam, vốn hiền hòa là thế, giờ đây như một người khổng lồ đang cựa mình thức giấc. Màu nước bắt đầu đổi, từ sắc xanh ngọc bích sang màu phù sa đục ngầu, như một dòng sữa cà phê đặc quánh. Nước không còn chảy êm ả, mà cuộn xoáy thành những vòng tròn lớn, nuốt chửng những cành cây, rơm rạ trôi lềnh bềnh, như một cái miệng há rộng không ngừng. Tiếng nước reo ào ạt, không còn là khúc ca êm ái, mà là bản giao hưởng hùng tráng của thiên nhiên.

Ông nội và ba tôi bắt đầu tất bật hơn. Họ lo kê cao đồ đạc trong nhà, buộc chặt thuyền bè ngoài bến. Mẹ và bà thì chuẩn bị lương thực, củi đóm. Cả nhà như một cỗ máy lớn đang chuyển động nhịp nhàng, mỗi người một việc, ánh mắt tuy lo âu nhưng vẫn vẹn nguyên sự kiên cường của những người con sông. Tôi đứng bên hiên nhà, đôi mắt không rời dòng sông, vừa sợ hãi vừa tò mò. Sông Lam đang kể một câu chuyện khác hẳn những gì tôi từng biết.

Nước cứ lên, lên mãi, như một người khách không mời mà đến, từ tốn nhưng đầy quyết đoán. Đầu tiên là ngập những bãi bồi ven sông, rồi đến những lùm tre, bụi chuối. Chỉ sau một đêm, những ngọn tre xanh mướt đã chìm nửa thân, chỉ còn phần ngọn là cố vươn lên đón lấy chút ánh sáng trời. Những cây bần, cây tràm vốn sống quen với nước, giờ đây cũng phải ngâm mình sâu hơn, lá cây lấp loáng như những tấm gương nhỏ xíu phản chiếu bầu trời u ám.

Rồi nước bắt đầu bò vào sân. Từng vệt nước lạnh ngắt len lỏi qua kẽ đất, tạo thành những dòng chảy nhỏ. Tôi thích thú nhìn những đàn kiến, những chú dế hối hả tìm đường thoát thân. Mấy con gà mái cục tác lo lắng, cụp đuôi chạy tứ tán. Lúc này, sân nhà đã biến thành một cái hồ nhỏ, nơi những chiếc lá vàng trôi lững lờ như những con thuyền bé xíu không người lái.

Khi nước đã ngang đầu gối tôi ở sân, ba tôi bế tôi lên vai, cõng vào nhà. “Choa ni đừng ra, nước lớn nguy hiểm lắm tề con.” Giọng ba trầm ấm, nhưng tôi cảm nhận được sự lo lắng ẩn chứa. Từ trong nhà, qua khung cửa sổ, tôi vẫn dõi theo dòng sông. Nước đã bắt đầu liếm láp những bậc thềm cuối cùng. Bậc thềm đá rêu phong, nơi tôi thường ngồi vắt vẻo nhìn sông, giờ đây đã chìm gần hết, chỉ còn lấp ló một phần nhỏ.

Dòng sông, người bạn hiền hòa của tôi, giờ đây mang một vẻ đẹp dữ dội, hùng vĩ. Nó không còn là dòng nước để tôi thỏa sức bơi lội hay cùng ông nội thả lưới, mà là một thực thể quyền năng, có thể nuốt chửng mọi thứ trên đường đi của nó. Nhưng lạ thay, trong cái dữ dội ấy, tôi vẫn cảm nhận được một sự dịu dàng nào đó, như một người mẹ dù có giận dữ đến mấy cũng không nỡ làm hại đứa con mình.

Đêm ấy, mưa ngớt hạt, nhưng tiếng nước sông chảy xiết vẫn vọng vào tận giường. Tôi nằm cuộn tròn trong chăn, lắng nghe tiếng ông nội khò khè, tiếng mẹ trở mình. Dường như cả thế giới đang nín thở dõi theo dòng sông. Và tôi, đứa trẻ ngủ vùi trong sự che chở của gia đình, cảm nhận được một thứ bình yên lạ lùng giữa cơn lũ. Chợt, từ xa vẳng lại, một âm thanh trầm đục, như tiếng ai đó đang gọi mời giữa đêm thâu. Tôi nhắm mắt lại, cố hình dung xem đó là âm thanh gì, hay chỉ là tiếng nước đang trò chuyện với những vì sao trôi nổi.