──────────────────────────────────── "Nhà tôi không có gia phả. Nhà tôi có mấy cái nghề." — Lời truyền trong một họ thợ rèn vùng Cửu Chân ◆ ────────────────────────────────────

Người khách ngồi trên hòn đá kê trước cửa lò, hai tay chống gối, chờ cái rựa nguội.

"Ông làm nghề này lâu chưa?"

"Từ hồi tôi cao bằng cái bễ."

"Cha ông cũng rèn à?"

"Cũng rèn."

"Ông nội?"

Khang nhấc cái rựa ra khỏi chậu tro, lau bằng giẻ, giơ ngang tầm mắt ngắm sống lưỡi cho thẳng. "Ông nội tôi đốt than."

"Thế gốc gác nhà ông ở đâu?"

Ai cũng hỏi câu ấy. Khang chưa lần nào đáp được bằng tên người. Trong nhà ông không có mảnh gỗ nào khắc chữ, cũng không có ai biết chữ mà khắc. Thứ họ giữ được qua ngần ấy đời là mấy cái nghề, chồng lên nhau như những lớp sắt trong một lưỡi dao rèn ghép.

"Ngoài Bắc," ông nói. "Chỗ nào thì tôi chịu."

"Chịu là sao?"

"Là không ai kể lại." Khang đặt cái rựa xuống đe, gõ nhẹ một cái vào sống. Sắt nguội kêu cụt, không ngân. "Nhưng nghề thì kể lại đủ."