──────────────────────────────────── "Đi thì đi cho sớm. Đợi sáng ra, chân người ta nặng thêm một gánh." — Lời người Mê Linh dặn nhau lúc chạy loạn ◆ ────────────────────────────────────

Mẹ ngồi khâu từ trước lúc gà gáy lần thứ nhất. Đèn dầu trẩu để dưới đất, ngọn lửa bằng hạt đỗ, hắt bóng hai mẹ con lên vách trấu trộn bùn.

Ánh Nga cởi áo ngoài, đứng chờ. Trong nhà lạnh, da tay cô nổi gai lên tận khuỷu.

"Đưa đây," mẹ chìa tay ra, không ngẩng lên.

Cô đặt vào lòng bàn tay ấy một mảnh đồng to bằng ba ngón tay chụm lại. Mẹ cầm nó theo lối người ta cầm dao đã biết là sắc, giữ ở khoảng không cứa vào ai.

"Bà bảo khâu vào vạt trong, sát sườn. Đừng khâu sau lưng," mẹ nói. "Nằm ngửa nó chọc vào xương, đau."

"Con biết."

"Mày biết cái gì." Mũi kim chạy một đường ngắn, gằn xuống, thắt nút. "Mày chưa nằm đất bao giờ."

Cô im. Ngoài sân, con chó già trở mình đánh sột một cái rồi thôi.

Mẹ khâu ba lượt chỉ gai, lượt sau đè lên lượt trước.