──────────────────────────────────── "Ghi chép ngoài lề, không rõ nguồn ◆" ────────────────────────────────────

Họ đến lấy trâu vào giờ nghỉ trưa, lúc trong xóm chỉ có đàn bà, trẻ con và một con chó già.

Ánh Nga đang giã gạo ở sân sau. Cô nghe tiếng trâu trước, tiếng nó rống một tiếng ngắn ở đầu ngõ, cái tiếng mà con trâu nhà cô chỉ kêu khi bị kéo đi ngược hướng nó muốn đi.

Cô bỏ chày, chạy ra.

Bốn người lính huyện. Ông Trù đứng ngoài ngõ, tay cầm thẻ tre, không bước vào sân. Và anh cô, Đỗ Lãm, đang đứng giữa sân, hai tay nắm sợi dây thừng.

"Huyện trưng dụng," ông Trù nói. "Ba ngày. Kéo đá về sửa đường."

"Ba ngày thì trâu nhà ai chả được," Lãm nói. "Sao lại nhà tôi?"

"Sổ ghi nhà anh có trâu."

"Nhà ông Trù cũng có trâu."

"Trâu nhà tôi đi hôm kia rồi."

"Ông nói dối."

Ông Trù nhìn xuống thẻ tre. "Anh Lãm, buông dây ra."

"Ba ngày là mấy ngày?" Lãm nói. "Năm ngoái ba ngày thành mười hai ngày. Trâu về gầy trơ xương, đi không nổi. Vụ mùa nhà tôi cày bằng gì?"