Tối đó, phòng trọ vắng lặng, mẹ đã ngủ sớm. Lam dựng một tấm gương nhỏ trên bàn học, mở lại bài phát biểu chính thức đã lưu trong file mang tên "chưa", quyết định đọc thử một lần nữa, dù không có ý định sẽ dùng nó.

Cô nhận ra, khi đọc kỹ hơn lần này, từng chỗ ngắt câu đều được đánh dấu sẵn bằng những ký hiệu nhỏ: một gạch chéo cho chỗ dừng ngắn, hai gạch chéo cho chỗ dừng dài hơn, một biểu tượng mặt cười nhỏ ở lề cho những chỗ nên mỉm cười. Toàn bộ bài phát biểu được thiết kế như một bản nhạc, với nhịp điệu và cảm xúc đã được lập trình sẵn cho người đọc.

Cô đọc thử, cố làm theo đúng những ký hiệu đó, ngừng đúng chỗ, mỉm cười đúng lúc. Giọng nói vang lên trong gương, nghe trơn tru, chuyên nghiệp, đúng như một bài phát biểu mẫu mực nên có.

Cô đọc lại lần hai, lần ba, mỗi lần cố sửa cho đúng hơn một chút, giống hệt cách cô từng luyện tập mọi bài phát biểu chính thức trước đây của mình, kiểm tra từng chi tiết nhỏ cho tới khi hoàn hảo. Nhưng lần này, càng luyện, cô càng thấy một khoảng cách kỳ lạ đang lớn dần giữa gương mặt trong gương và cảm giác bên trong mình, như thể cô đang nhìn một người khác đội lốt chính mình.

Và cô ghét nó.

Không phải vì nội dung sai, mà vì cách nó khiến cô cảm thấy: như một con rối được giật dây bởi những ký hiệu nhỏ trên trang giấy, mọi cảm xúc thể hiện ra ngoài đều là giả, được tính toán trước, không còn thuộc về cô nữa.

Cô nhìn vào gương, vào gương mặt đang mỉm cười đúng lúc theo chỉ dẫn, và tự hỏi: nếu cô đọc đúng như vậy trước hàng trăm người, trước ống kính máy quay, trước Sở Giáo dục và các nhà đầu tư, liệu có ai trong số đó nhận ra rằng người đang đứng đó không thật sự là Lam, mà chỉ là một phiên bản được lập trình để nói đúng những gì người khác muốn nghe.

Cô tắt gương, ngồi trong bóng tối một lúc, câu hỏi của Bách lại vang lên trong đầu: mày sợ nhất cái gì, mất điểm, hay mất việc biết mình là ai?

Câu trả lời, cô nhận ra, đã dần trở nên rõ ràng hơn trong những tuần gần đây, dù cô vẫn chưa dám nói thành lời một cách chắc chắn tuyệt đối. Cô sợ cả hai, nhưng nỗi sợ mất việc biết mình là ai, giờ đây, đã lớn hơn hẳn nỗi sợ mất điểm.

Cô nghĩ tới việc đội ngũ truyền thông đã dành bao nhiêu thời gian để soạn ra từng ký hiệu nhỏ đó, tính toán chính xác chỗ nào một khán giả sẽ xúc động, chỗ nào cần một nụ cười để tạo thiện cảm. Họ không biết cô là ai ngoài cái tên và danh hiệu Đại sứ Tín Nhiệm, nhưng họ vẫn có thể viết ra một bài phát biểu nghe như thể chính cô đang nói từ đáy lòng, và điều đó, hơn bất cứ điều gì khác, khiến cô hiểu rõ hơn bao giờ hết về mức độ tinh vi của thứ mình đang đối mặt.

Cô mở lại file "chưa", đọc lại đoạn văn mình từng viết thêm nhiều tuần trước, những dòng chữ không theo bất kỳ ký hiệu ngắt câu nào, chỉ là những gì cô thật sự nghĩ, viết ra không cần chỉnh sửa cho hoàn hảo. So với bài phát biểu chính thức, đoạn văn đó vụng về hơn nhiều, không trơn tru, không có nhịp điệu được thiết kế sẵn, nhưng khi đọc lại, cô nhận ra nó nghe giống giọng cô hơn bất cứ thứ gì khác cô từng đọc trong nhiều tuần qua.

Cô đóng laptop, tắt đèn, nằm xuống giường trong bóng tối, chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra tối nay, nhưng một điều gì đó, mơ hồ nhưng chắc chắn, đã bắt đầu định hình rõ hơn trong tâm trí cô, chờ tới đúng ngày cần thiết mới lộ ra hoàn chỉnh.