Cái đêm ấy bắt đầu bằng một tin nhắn.

Sáu giờ chiều, Hộ đang dọn bàn chuẩn bị về thì điện thoại rung. Một cái tên cũ: Kiên, bạn học đại học, mười năm không gặp.

*

Quán ở phố Tống Duy Tân, bàn ngoài vỉa hè, có bảy người.

Bảy người ấy là bảy đứa cùng lớp. Mười ba năm ra trường.

Hộ đến muộn hai mươi phút vì tắc đường.

Anh vừa ngồi xuống thì Kiên đã rót:

"Uống đi! Lâu quá rồi!"

*

Trong ba tiếng đồng hồ sau đó, Hộ nghe.

Anh nghe Kiên kể về công ty của nó ở Singapore, bốn mươi người, vừa gọi vốn xong.

Anh nghe thằng Dũng kể nó lên giám đốc kỹ thuật, lương quy ra tiền Việt là hai trăm mười triệu.

Anh nghe con Nhung kể nó bán mảng của nó cho một tập đoàn Hàn.

Rồi đến lượt anh.

"Thế mày thế nào Hộ?" Kiên hỏi. "Vẫn ở chỗ cũ à?"

"Ừ. Vẫn gia công."

"Vẫn gia công á?" Kiên tròn mắt. "Mày mà đi gia công? Mày ngày xưa là đứa giỏi nhất lớp cơ mà!"

*

Cả bàn quay sang.

Và thằng Dũng, không có ý gì xấu cả, chỉ là nó đã uống bốn chén và nó muốn khen bạn, nó nói to lên:

"Chúng mày biết không! Cái thư viện xử lý dấu tiếng Việt mà cả thế giới đang dùng ấy, thằng Hộ viết đấy! Tao vừa kiểm tra hôm qua, mười một nghìn sao!"

Cả bàn ồ lên. Có đứa vỗ tay.

"Thế mày kiếm được bao nhiêu từ cái đấy?" một đứa hỏi.

Hộ cười.

"Không đồng nào. Tao cho không."

Cả bàn cười phá lên. Cười vui vẻ, không ác ý.

Rồi Kiên vỗ vai anh, và nó nói cái câu mà nó nghĩ là câu khen:

"Đấy! Thằng này nó thế đấy! Nó là nghệ sĩ. Bọn mình chỉ là bọn đi buôn thôi."

*

Hộ uống.

Anh uống nhiều hơn mọi khi. Anh vốn không uống được, ba chén là đỏ mặt, mà đêm ấy anh uống chín chén.

Đến chén thứ bảy thì anh bắt đầu nói.

Anh nói về cái ý tưởng.

Anh nói say sưa, nói bốn mươi phút, nói cả cái chuyện hai bà trên xe buýt tuyến 27. Anh vẽ lên tờ giấy ăn. Anh giải thích cái khoảng lặng giữa hai câu tiếng Việt.

Cả bàn nghe.

Và Hộ, trong bốn mươi phút ấy, sống lại.

Anh không phải thằng đi gia công. Anh là thằng hai mươi sáu tuổi ngồi trên xe buýt tuyến 27, đầu vừa nổ ra một cái gì đó.

*

Nói xong, im lặng một chút.

Rồi Kiên hỏi, và nó hỏi thật lòng, hỏi vì quan tâm:

"Hay quá. Thế bao giờ mày làm?"

*

Bốn chữ ấy.

Hộ ngồi cầm cái chén, và anh nghe bốn chữ ấy rơi xuống bàn.

Anh mở miệng định trả lời.

Nhưng câu trả lời thật thì anh không nói được, vì câu trả lời thật là: không bao giờ.

Thế là anh nói câu khác. Anh nói cái câu anh đã nói chín năm nay, nói với Từ, nói với mẹ, nói với chính mình:

"Ừ, tao đang làm dần. Chắc sang năm."

Kiên gật gù, rót thêm cho anh một chén.

Và câu chuyện chuyển sang chỗ khác. Không ai hỏi lại.

Không ai hỏi lại. Đó mới là chỗ giết anh.

Nếu Kiên hỏi vặn, nếu nó bảo "sang năm là năm nào", thì anh còn có cái để cãi. Đằng này nó tin. Nó tin ngay, nó gật đầu, nó rót rượu.

Nghĩa là với nó, cái chuyện sang năm Hộ sẽ làm không quan trọng đến mức phải hỏi lại lần thứ hai.

*

Hộ về đến nhà lúc mười một giờ bốn mươi.

Anh dựng xe, lên thang máy, mở cửa.

Trong nhà tối. Hai đứa nhỏ ngủ rồi. Từ đang ngồi ở bàn ăn, dưới ánh đèn bếp, gấp quần áo.

Cô ngẩng lên.

"Anh về rồi à? Cơm em để phần trong lò."

*

Bây giờ tôi phải kể đoạn này thật chậm, vì đây là đoạn quan trọng nhất trong cả truyện, và tôi không muốn các bạn hiểu sai một chữ nào.

Từ không làm gì sai cả.

Cô không cằn nhằn. Cô không hỏi anh đi đâu về muộn. Cô không nói một câu nào có thể gọi là trách.

Cô chỉ hỏi:

"Có vui không anh?"

Và Hộ đáp:

"Vui."

Rồi anh đi vào, ngồi xuống ghế đối diện cô.

Từ gấp xong cái áo, đặt sang bên, rồi cô nói, giọng bình thường, giọng của một người vợ nói chuyện nhà:

"À anh này. Tháng sau con Hạnh phải đóng tiền học thêm tiếng Anh. Bốn triệu hai. Em xem nếu anh nhận thêm được việc thì..."

*

Đấy.

Chỉ có thế thôi.

Không có gì cả. Một câu rất bình thường, nói vào một lúc rất bình thường, bởi một người đã ba năm không đi làm được vì người ta hỏi cô ba năm ấy cập nhật công nghệ thế nào.

Nhưng Hộ đang có chín chén trong người, và bốn mươi phút trước anh vừa vẽ cái ý tưởng của mình lên một tờ giấy ăn, và cái tờ giấy ăn ấy giờ đang nằm trong đống rác của quán trên phố Tống Duy Tân.

Anh đứng phắt dậy.

Và anh nói.

*

"Việc. Lúc nào cũng việc."

Từ ngẩng lên.

"Em có biết là tôi không làm gì được không? Chín năm rồi. Chín năm tôi không viết được cái gì của tôi cả."

"Anh..."

"Em có biết là tôi giỏi không?" Giọng anh to lên. "Tôi giỏi thật đấy. Cả lớp tôi bốn mươi đứa, tôi giỏi nhất. Bây giờ tụi nó ở đâu, em biết không? Thằng Kiên có công ty ở Singapore. Con Nhung bán mảng cho Hàn Quốc. Còn tôi thì tôi vá kho hàng cho siêu thị Osaka!"

Từ ngồi im.

"Tôi đáng lẽ..." Anh dừng lại, thở. "Tôi đáng lẽ đã làm được. Nếu năm ấy tôi nghỉ việc. Tôi đã soạn đơn rồi. Tôi để trong ngăn kéo ba ngày."

Từ ngẩng lên.

"Đơn gì hả anh?"

Và Hộ nói. Đây là câu anh không rút lại được.

"Đơn xin nghỉ việc. Năm em có thai thằng cu."

*

Trong bếp im lặng rất lâu.

Cái tủ lạnh chạy è è. Ngoài hành lang có tiếng ai đó đi qua.

Rồi Từ hỏi, và giọng cô không run:

"Thế anh muốn nói gì hả anh?"

Hộ đứng đấy.

Anh biết. Ngay lúc ấy anh biết. Cái phần tỉnh táo trong anh, cái phần chưa chết đuối trong chín chén, nó đang hét lên bảo anh dừng lại.

Nhưng có một phần khác, phần đã bị nén chín năm, nó đã ra khỏi lồng rồi và nó không chịu về.

"Tôi chẳng muốn nói gì cả," anh nói. "Tôi chỉ nói là nếu không có em thì đời tôi khác."

*

Từ không khóc.

Đó là điều mà sau này Hộ nhớ nhất và cũng là điều làm anh sợ nhất.

Cô không khóc. Cô không cãi. Cô chỉ ngồi im chừng năm giây.

Rồi cô cúi xuống, cầm cái áo tiếp theo trong đống, và cô gấp.

Cô gấp xong cái áo ấy, đặt sang bên, rồi cầm cái tiếp theo.

Hộ đứng nhìn cô gấp bốn cái áo.

Rồi anh quay đi, vào phòng ngủ, và anh nằm xuống.