Việc ngoài đầu tiên Hộ nhận là năm anh ba mươi ba tuổi, hôm con Hạnh phải nhập viện vì sốt xuất huyết.

Bảy ngày viện. Mười một triệu.

Ba triệu rưỡi co giãn của nhà anh không đủ. Anh vay bạn năm triệu, và anh tự nhủ: làm thêm một việc, trả xong thì thôi.

*

Việc ấy anh tìm được trên một nhóm tuyển freelance.

Bên thuê là một sàn thương mại điện tử hạng vừa. Họ có bốn triệu mặt hàng, và bốn triệu mặt hàng ấy thì phần lớn không có mô tả, hoặc mô tả chỉ có một dòng do người bán gõ vội.

Họ cần mô tả. Mỗi mặt hàng một đoạn hai trăm chữ, có từ khoá, đọc trôi chảy, nghe đáng tin.

Bốn triệu đoạn.

Hộ đọc yêu cầu, và anh hiểu ngay là họ không cần người viết. Họ cần một cái máy đẻ chữ.

Anh làm cái máy ấy trong mười một ngày.

*

Anh làm giỏi. Đó là chỗ đau.

Anh không lấy một mô hình có sẵn rồi cắm vào. Anh làm kỹ, làm như anh vẫn làm mọi thứ trong đời: anh viết một tầng xử lý riêng cho tiếng Việt, một tầng để chữ nó không lặp, một tầng để mỗi đoạn nghe như một người khác viết.

Cái tầng thứ ba ấy là chỗ hay nhất. Anh dùng đúng cái ý anh nghĩ ra trên xe buýt tuyến 27, cái ý về khoảng lặng giữa hai câu.

Anh dùng nó để làm cho những đoạn văn rỗng nghe như có người.

*

Anh giao hàng ngày thứ mười hai.

Bên thuê chạy thử, chạy trong bốn tiếng, rồi họ gọi cho anh, giọng mừng rỡ:

"Anh Hộ ơi, cái này tốt quá! Chúng em chạy thử một nghìn mặt hàng, tỷ lệ khách bấm vào tăng hai mươi ba phần trăm!"

Họ trả anh hai mươi tám triệu.

Rồi họ hỏi:

"Anh có nhận thêm không? Bên em còn ba triệu chín mặt hàng nữa."

*

Hộ nhận.

Anh nhận vì hai mươi tám triệu bằng gần một tháng lương, mà anh chỉ làm mười một ngày, làm sau chín rưỡi tối.

Anh nhận, và anh tự nhủ ba câu.

Câu thứ nhất: Mình chỉ làm đến khi trả hết nợ.

Câu thứ hai: Cái này không hại ai. Người ta bán hàng thì phải có mô tả.

Câu thứ ba: Với lại làm cái này cũng là luyện tay.

Ba câu ấy đều đúng. Đó là chỗ mà tôi muốn các bạn để ý: cả ba đều đúng.

*

Trong hai năm sau đó, cái máy của Hộ đẻ ra một trăm chín mươi triệu đoạn văn.

Không phải bốn triệu. Một trăm chín mươi triệu.

Vì sàn kia làm ăn được, họ giới thiệu anh cho sàn khác. Sàn khác giới thiệu cho một công ty du lịch. Công ty du lịch giới thiệu cho một chuỗi bất động sản.

Đến năm thứ hai, Hộ có bảy khách hàng, và mỗi tháng anh kiếm được thêm bốn mươi lăm triệu ngoài lương.

Nhà anh đổi hẳn.

Đứa con lớn chuyển sang trường tốt hơn. Mẹ anh ở quê được thay khớp gối. Từ có xe máy mới. Nhà thuê chuyển sang căn bảy mươi mét, có thang máy dự phòng.

Từ mừng lắm. Cô bảo:

"Anh giỏi thật đấy."

*

Đêm nào Hộ cũng làm từ chín rưỡi đến một giờ sáng.

Cái tiếng rưỡi ngày xưa, bây giờ thành ba tiếng rưỡi.

Nhưng ba tiếng rưỡi ấy không dành cho mot-ngay-nao-do nữa.

Anh có mở nó ra. Mỗi tháng chừng một lần. Mở ra, nhìn ba trăm mười hai dòng, nhìn cái ghi chú bao giờ rảnh thì làm nốt, rồi đóng lại.

*

Chuyện xảy ra vào tháng thứ hai mươi.

Hôm ấy Hộ đang tìm tài liệu cho cái ý tưởng cũ. Anh gõ vào ô tìm kiếm một câu tiếng Việt rất đặc biệt, câu mà chỉ những người nghiên cứu ngôn ngữ mới quan tâm.

Kết quả trả về mười trang.

Anh mở trang thứ nhất. Một bài trên một trang bán hàng.

Trang thứ hai. Cũng một trang bán hàng.

Trang thứ ba, thứ tư, thứ năm.

Đến trang thứ tám thì Hộ ngồi lùi lại ghế.

Anh nhận ra nhịp văn.

Anh nhận ra vì đó là nhịp anh viết. Cái tầng thứ ba, cái tầng làm cho chữ nghe như có người, nó có một thói quen rất nhỏ: hễ đến câu thứ tư trong đoạn thì nó hay chèn một mệnh đề phụ.

Mười trang kết quả. Chín trang do máy anh đẻ ra.

*

Hộ ngồi trước màn hình đến ba giờ sáng.

Anh làm một việc: anh tính.

Một trăm chín mươi triệu đoạn, mỗi đoạn hai trăm chữ. Ra ba mươi tám tỷ chữ.

Ba mươi tám tỷ chữ tiếng Việt, do một cái máy anh viết đẻ ra trong hai năm, đổ vào internet.

Rồi anh tính tiếp, và cái phép tính thứ hai này mới là cái làm anh không ngủ được.

Cái ý tưởng của anh, cái nằm trong mot-ngay-nao-do, muốn làm được thì cần gì?

Nó cần dữ liệu tiếng Việt thật. Tiếng Việt do người viết ra, có khoảng lặng, có cái chỗ mà cả câu là mời mà nghĩa là đuổi.

Nó cần lấy dữ liệu ấy ở đâu?

Trên internet.

*

Hộ đứng dậy, ra ban công, và anh hút liền bốn điếu.

Trời sắp sáng. Dưới kia có một bà bán xôi đang dọn hàng ra.

Anh đứng đấy và anh nghĩ một ý nghĩ rất rõ ràng, rõ đến mức về sau anh còn nhớ nguyên văn:

Mình đã bỏ chín năm mơ dạy cho máy hiểu tiếng người. Và mình đã bỏ hai năm để làm bẩn cái tiếng ấy đi.

*

Sáng hôm sau anh vẫn đi làm.

Trưa anh nhận thêm một đơn hàng mới, của một chuỗi nha khoa, hai trăm nghìn đoạn.

Anh nhận vì tháng ấy nhà anh phải đóng tiền học kỳ mới cho con Hạnh.

*

Từ đấy trở đi, Hộ có một thói quen mới.

Mỗi lần giao hàng xong, anh mở một đoạn ngẫu nhiên trong số đoạn máy vừa đẻ ra, và anh đọc.

Anh đọc từng chữ.

Những đoạn ấy viết trơn lắm. Không sai chính tả. Ngữ pháp chuẩn. Có mở, có thân, có kết. Đọc lên rất êm tai.

Và không có một chữ nào là của người nào cả.

Đọc xong, anh thường ngồi im chừng một phút.

Rồi anh gõ vào ô ghi chú của mình một dòng, gõ rồi xoá ngay, không lưu: