Cái rét buổi sớm mai còn vương trên vai, tôi ngồi nép vào ô cửa kính. Chiếc xe đò rời bến từ lúc trời còn nhập nhoạng, bây giờ mặt trời đã ló lên sau những rặng tre. Qua tấm kính mờ hơi nước, tôi thấy ruộng lúa bắt đầu chạy dài hai bên đường.

Lúa đang thì con gái, xanh mướt một màu. Những bông lúa non còn ủ trong bẹ, e ấp như những cô gái mới lớn. Chúng rì rào trong gió, tạo nên một bản nhạc không lời mà chỉ có người con xa quê mới nghe thấu. Tôi áp trán vào kính lạnh, hít hà mùi lúa non phảng phất – thứ mùi quen thuộc từ thuở ấu thơ. Mẹ thường nói: “Mùi lúa non là mùi của hy vọng.” Bây giờ hy vọng ấy đang dần xa tôi, nhường chỗ cho một nỗi niềm khó tả.

Xe chạy qua một cây cầu nhỏ. Dòng sông hiện ra lặng lẽ dưới nắng sớm, mặt nước óng ánh như tấm lụa đen dài vô tận. Những chiếc xuồng ba lá neo dọc bờ, mấy đứa nhỏ đang mò cua bắt ốc. Tôi nhớ hồi con bé, mỗi lần cùng nội ra sông mò ốc, nội thường cười: “Mai mốt lớn lên, con phải đi xa mới thành người. Sông nước miền mình nuôi người, nhưng không giữ người mãi được.”

Bây giờ tôi đang đi xa thật rồi. Dòng sông trôi qua ô cửa, cuốn theo những ký ức tuổi thơ. Tôi thấy mình còn bé lắm, ngồi trên bờ đê nhìn lũ trẻ chăn trâu thả diều, tiếng sáo diều vi vu trong gió. Những buổi chiều tắm sông, da thịt ngâm mình trong dòng nước mát lạnh, nghe tiếng mái chèo khua nước đều đều. Tiếng ếch kêu, tiếng dế mèn rả rích trong đêm. Tất cả đang dần xa, dần xa trong tiếng máy xe đều đặn.

Bà cụ ngồi bên cạnh lúc này mới cất tiếng: “Đi Sài Gòn hả con?” Giọng bà trầm ấm, mang âm hưởng của những buổi chợ quê. Tôi gật đầu. Bà cười hiền: “Chịu thương chịu khó. Ngày xưa tui cũng đi, nhưng đi hoài rồi cũng về. Sông nước miền mình có cái duyên níu chân người lắm.” Tôi mỉm cười đáp lại, nhưng lòng chợt se sắt.

Xe chạy qua một khúc quanh, ruộng lúa bỗng khuất dần sau những rặng dừa nước. Mặt kính bỗng mờ đi, không phải vì hơi nước nữa. Tôi đưa tay lau vội. Trước mắt tôi, dòng sông vẫn trôi, nhưng đã xa hơn rồi. Nó như một dải lụa mỏng manh đang bị kéo giãn ra, càng lúc càng mong manh. Những hàng cây, bờ bãi, mái nhà – tất cả đều thu nhỏ dần trong khung cửa sổ, như thể chúng đang vẫy tay chào tạm biệt.

Tôi nhìn xuống đôi tay mình. Đôi tay đã từng vốc nước sông, từng nhổ mạ, từng ôm bó lúa. Bây giờ nó đang nắm chặt chiếc ba lô, như muốn giữ lại một điều gì đó không thể giữ. Mẹ nói: “Đi đi con, thành phố sẽ mở ra cho con nhiều cánh cửa.” Nhưng mẹ có biết không, khi cánh cửa này mở ra, cánh cửa kia lại khép lại. Tôi đang đánh đổi những dòng sông quen thuộc lấy những con đường nhựa, những cánh đồng lúa lấy những tòa nhà cao tầng. Và tôi không biết mình có đủ mạnh mẽ để mang theo cả bầu trời quê hương vào lòng hay không.

Nắng đã lên cao hơn. Qua ô cửa kính, tôi thấy những dòng sông vẫn trôi, những cánh đồng vẫn xanh. Nhưng chúng không còn là của tôi nữa. Chúng chỉ còn là những bức tranh đang xa dần, đang mờ dần, như một giấc mơ đẹp mà tôi không muốn tỉnh. Và tôi biết, suốt đời này, tôi sẽ mãi nhìn qua khung cửa sổ ấy, để thấy quê hương lùi xa, lùi xa mãi.