Sông Cái Răng sớm nay loang loáng như tấm gương đồng cũ, mặt nước xao động theo từng nhịp mái chèo. Tôi thả mình trên chiếc xuồng nhỏ, mặc cho dòng nước đưa đẩy qua từng dãy thuyền bè đang tụ họp giữa lòng sông. Và rồi, như một nghi thức thiêng liêng của buổi sớm, những món quà của sông bắt đầu hiện ra trước mắt.

Chiếc thuyền đầu tiên tôi gặp là một ghe dừa tươi. Những trái dừa xếp thành từng lớp, xanh mướt như ngọc, vỏ còn ướt đẫm sương đêm. Người đàn bà ngồi ở mũi thuyền, tay thoăn thoắt chặt cuống, mỗi nhát dao dứt khoát như cắt vào không gian tĩnh lặng. Tôi ghé lại, bà mỉm cười đưa lên một trái, dao gọt một đường quanh đỉnh, rồi trao tôi ống hút tre. Tôi nâng niu trái dừa trên tay, cảm nhận cái mát lạnh thấm qua lòng bàn tay. Khi đầu lưỡi chạm vào nước dừa, một vị ngọt thanh khiết, tinh khôi tràn ra, như thể tôi vừa uống một ngụm của chính dòng sông đang chảy quanh mình. Cái ngọt ấy không chỉ đến từ trái cây, mà còn từ cả một vùng đất phù sa, từ những cơn mưa rào mùa hạ, từ nắng gió miệt vườn xa tít tắp.

Rời ghe dừa, tôi bị cuốn hút bởi một dãy thuyền chất đầy những trái khóm vàng ươm. Mùi thơm nồng nàn của khóm chín phảng phất trong không khí, hòa lẫn với hơi nước sông tạo nên một thứ hương vị đặc biệt, như thể cả dòng sông đang ủ men một loại rượu ngọt. Những trái khóm to tròn, mắt lồi đều, khi cắt ra, thịt vàng óng, mọng nước. Người đàn ông trên thuyền dùng dao thái thành từng khoanh, xếp lên lá chuối xanh, vẫy tay mời khách. Tôi mua một khoanh, cắn thử. Vị chua nhẹ thoáng qua đầu lưỡi, rồi cái ngọt đậm đà lan tỏa, để lại một dư vị thanh mát kéo dài mãi. Ánh nắng sớm chiếu qua những khoanh khóm, làm chúng lấp lánh như những miếng hổ phách, và tôi chợt nghĩ, sông đã mang đến cho con người bao nhiêu là món quà, mỗi món lại có một câu chuyện riêng.

Nhưng có lẽ, món quà đặc biệt nhất của dòng sông là những cây mía lau. Những cây mía dài, vỏ tím sẫm, từng đốt một nối tiếp nhau như những nốt nhạc của bài ca đồng quê. Trên chiếc ghe nhỏ, người phụ nữ ngồi lặng lẽ bên những bó mía, tay vuốt nhẹ từng cây như thể đang trò chuyện cùng chúng. Khi tôi lại gần, bà chọn một cây, dùng dao bào sạch vỏ, rồi chặt thành từng khúc nhỏ. Tôi nhận lấy, cắn một miếng. Nước mía ngọt lịm trào ra, ấm áp và thơm mùi đất. Cái ngọt của mía không ồn ào như đường, mà len lỏi từ từ, như dòng nước thấm vào lòng đất khô cằn. Tôi nhai kỹ bã mía, cảm nhận cái giòn tan rồi mềm nhũn ra, và thấy mình như đang nếm trọn một phần của buổi sớm mai.

Những món quà của sông không chỉ là trái cây, không chỉ là vị ngọt, mà còn là cả một không gian, một ký ức. Khi tay tôi còn vương mùi khóm, khi môi tôi còn đọng vị nước dừa, tôi nhận ra rằng, mỗi buổi sáng trên chợ nổi là một lần sông trao tặng. Nó trao tặng không chỉ những thứ có thể cầm nắm, mà còn là những cảm xúc mơ hồ, những rung động khó gọi tên. Có lẽ, người dân nơi đây đã quen với những món quà ấy, nhưng với một kẻ lãng du như tôi, mỗi lần nhận lấy, lòng lại bồi hồi như thể vừa được chạm vào một điều thiêng liêng.

Tôi buông mái chèo, để xuồng trôi tự do. Mặt trời đã lên cao hơn, ánh sáng vàng rực rỡ trải dài trên sông. Tiếng rao hàng vọng lên từ những chiếc thuyền xa gần, nhưng tôi không còn nghe rõ nữa. Trong tay tôi, những món quà của sông vẫn còn nguyên vị, nguyên mùi. Tôi biết rằng, khi rời khỏi đây, tôi sẽ mang theo những món quà ấy, như mang theo một phần của Cái Răng, một phần của dòng sông đã cho tôi một buổi sớm mai đẹp đến nao lòng.