Một gương mặt đàn bà ngồi sau mâm trái cây, đôi tay thoăn thoắt cắt gọt, ánh mắt xa xăm nhìn về phía cầu, trong từng động tác nhỏ ấy là cả một cuộc đời trôi theo con nước.

Bà ngồi đó tựa như một phần của ghe, của nước, của sớm mai. Cái ghe nhỏ chừng ba thước, mũi thon, lườn trầy xước theo năm tháng. Chỗ bà ngồi là một tấm ván kê ngang, phía trên căng một tấm bạt cũ che nắng, che mưa, che luôn cả những giọt sương đêm còn đọng trên sông. Trước mặt bà là cái mâm nhôm lòng sâu, xếp đầy những trái ổi xanh, mận đỏ, cóc non, xoài tượng, cam sành. Hàng nào hàng nấy ngay ngắn, tươm tất như thể bà đã xếp đời mình vào từng khoảng trống ấy.

Đôi tay bà thoăn thoắt. Chẳng nhìn mà vẫn cắt. Một nhát dọc, hai nhát ngang, múi ổi bung ra như hoa. Bà bỏ vào bịch ni lông nhỏ, rắc muối ớt, xoay người đưa cho khách. Khách là người đàn ông trên chiếc xuồng máy vừa tấp vào, tay cầm tờ tiền lem nhem. Bà nhận tiền, thối lại, tất cả chỉ trong một nhịp thở. Đôi tay ấy thuộc về công việc này từ lâu lắm rồi, thuộc đến nỗi chúng làm việc mà không cần tâm trí sai khiến, như con nước chảy, như mẻ lưới buông xuống mỗi chiều.

Có những lúc bà ngừng tay. Nhìn về phía cầu Cái Răng xa xa, nơi những chiếc xe nối đuôi nhau trên cao, nơi người ta vội vã ngược xuôi. Ánh mắt bà xa xăm, như nhìn xuyên qua lớp bụi nắng sớm, xuyên qua màn hơi nước đang tan dần, để thấy một điều gì đó thuộc về ngày xưa. Có thể là thấy lại mình ngày còn con gái, theo mẹ xuống chợ nổi lần đầu, lóng ngóng với những trái me non, những chùm cóc chua. Có thể là thấy lại người chồng đã khuất, người từng ngồi ở đầu ghe kia, tay cầm mái chèo, miệng ngân nga mấy câu vọng cổ. Có thể là thấy đám con đã lớn, đứa học thành phố, đứa theo chồng xuống Rạch Giá, đứa còn nhỏ tuổi nhất đang nằm ngủ trong khoang ghe, co ro trong manh áo mỏng.

Hơi nước sông bốc lên mù mịt. Màu trắng đục của sương sớm quyện với mùi xăng dầu, mùi trái cây chín, mùi khói bếp từ những ghe bán hủ tiếu. Bà thả tay xuống, nhúng vào chậu nước đặt dưới chân, rửa sạch những hạt muối ớt dính trên kẽ tay. Nước sông mát rượi, mát đến từng lớp da chai sạn. Bà vốc nước lên mặt, rửa qua cơn buồn ngủ còn vương trong khóe mắt. Rồi lại cầm con dao, lại cắt, lại gọt, lại xoay người, lại cười với khách. Cái cười chợt hiện rồi chợt tắt, như một nét vẽ sơ sài trên bức tranh còn dang dở.

Tiếng mái chèo khua nước, tiếng rao hàng từ xa vọng lại: “Ai ổi non, xoài cóc ơ…!”, “Mít chín, sầu riêng đây ơ…!”. Bà lắng nghe, không đáp. Mỗi người một tiếng rao, mỗi tiếng rao một số phận. Bà thuộc hết. Nhưng bà không rao. Khách đến với bà tự nhiên như nước chảy về chỗ trũng. Họ biết bà ở đó, ngồi đó, với mâm trái cây xanh đỏ, với đôi tay thoăn thoắt, với nụ cười chóng vánh.

Một đứa bé từ ghe bên cạnh vẫy tay: “Má ơi, cho con năm ngàn!”. Bà lấy từ túi áo ra mấy tờ tiền nhàu nát, vò viên, ném sang. Đứa bé bắt được, cười toe toét, chạy vào khoang ghe. Bà nhìn theo, khẽ thở dài. Cái thở dài nhẹ như ngọn gió thoảng qua mặt sông, không ai nghe thấy, chỉ có con nước là biết.

Nắng lên cao dần. Những tia nắng đầu tiên xuyên qua tấm bạt cũ, rọi xuống mâm trái cây, làm những giọt sương còn đọng trên vỏ ổi long lanh như hạt ngọc. Bà chớp mắt, nhìn ánh sáng đang tràn dần trên dòng sông. Một ngày mới lại bắt đầu, và bà lại ngồi đó, lại cắt, lại gọt, lại nhìn xa xăm về phía cầu, nơi có những người đi qua đi lại, nơi có cuộc đời trôi nhanh hơn dòng nước.

Cuộc đời bà là vậy. Trôi trên sông, neo vào mâm trái cây, vào đôi tay thoăn thoắt, vào những ánh mắt xa xăm khi chợt nhớ về một miền ký ức nào đó đã xa. Bà không than, không kể. Chỉ ngồi đó, giữa dòng, như một phần không thể thiếu của chợ nổi buổi sáng sớm.