Phòng khám nằm ở tầng ba của một tòa nhà cũ trên đường Đinh Tiên Hoàng, con phố mà Ngân đi qua suốt bao năm mà không bao giờ nhìn lên cao. Thang máy nhỏ và chậm, có mùi gỗ ẩm pha lẫn mùi giấy cũ — cái mùi khiến Ngân liên tưởng đến thư viện trường cấp hai nơi cô hay trốn vào giờ giải lao. Không hiểu sao mỗi lần đến đây cô đều nhớ mùi đó trước khi nhớ bất cứ điều gì khác.

Bác sĩ Liên mặc áo sơ mi trắng, không mặc áo blouse. Điều đó làm Ngân bớt căng thẳng hơn những lần đầu — dù cô không thể giải thích tại sao cái màu trắng y tế lại khiến cô co rút vào trong bản thân mình. Căn phòng chỉ có hai chiếc ghế và một chiếc bàn thấp ở giữa, trên đó có một bình nhỏ cắm vài cành lá xanh không có hoa. Ngân không biết tên loài cây đó, nhưng mỗi tuần nó đều ở đó, xanh như chưa từng khác.

"Dạo này em thế nào?" — bác sĩ Liên bắt đầu như vậy, không phải bằng câu hỏi về thuốc hay về giấc ngủ, mà bằng câu hỏi giản dị nhất và cũng khó trả lời nhất.

Ngân nhìn xuống bàn tay mình. "Dạ... ổn hơn. Em nghĩ vậy."

"Em nghĩ vậy — hay em cảm thấy vậy?"

Ngân im lặng một lúc. Ngoài cửa sổ phòng khám, một cây bàng già đứng sát tường, tán lá chạm vào khung kính. Có một con chim sẻ đậu trên cành thấp nhất rồi bay đi trước khi Ngân kịp nhìn rõ.

"Em không chắc," cô nói thật. "Đôi khi em không phân biệt được nữa. Giữa nghĩ và cảm."

Bác sĩ Liên gật đầu, không vội vã, không ghi chép. Cô có kiểu lắng nghe mà Ngân chưa gặp ở nhiều người — không phải lắng nghe để chờ đến lượt nói, mà lắng nghe như thể câu trả lời đang được cô nhặt lên thật cẩn thận, như người ta nhặt đồ vật dễ vỡ.

"Gần đây có điều gì khiến em thấy hiện diện không?" — bác sĩ hỏi. "Hiện diện — theo nghĩa ở đây, trong giây phút đó, không phải đầu óc đang ở chỗ khác."

Câu hỏi đó làm Ngân dừng lại.

Cô tưởng mình sẽ phải suy nghĩ lâu. Nhưng không — những hình ảnh tự hiện ra, như thể chúng đã xếp hàng chờ từ trước, chỉ chờ ai đó hỏi đúng câu.

"Người đàn bà tưới cây," Ngân nói. "Hàng xóm nhà em. Khoảng sáu rưỡi sáng, bà ra ban công, cầm cái vòi nhựa xanh, tưới từng chậu một. Không nhanh không chậm. Em hay nhìn từ cửa sổ."

"Em thấy gì khi nhìn bà ấy?"

Ngân nghĩ. "Thấy... yên tâm. Không phải vì có chuyện gì đặc biệt. Mà vì sáng nào bà cũng ra. Như thể có cái gì đó đáng tin cậy."

Bác sĩ Liên không nói gì, chỉ nhìn Ngân theo cách bảo cô tiếp tục.

"Rồi còn anh Minh — em hay gọi là Minh Chạy Trễ vì anh ấy lúc nào cũng chạy ra khỏi nhà như đang muộn. Nhưng mặt anh không hề căng thẳng. Em không hiểu. Người ta chạy thường vì lo, nhưng anh ấy chạy như... như kiểu đó là cách anh ấy di chuyển trong thế giới. Vội vã mà vẫn an nhiên."

Cô ngừng, nhận ra mình vừa nói nhiều hơn thường lệ. Nhưng bác sĩ Liên không làm gì để dừng cô lại.

"Còn bà Năm bán xôi," Ngân tiếp tục, giọng khẽ hơn. "Hôm qua bà múc thêm cho em một muỗng đậu xanh. Không hỏi, không giải thích. Chỉ múc thêm. Em đứng đó không biết nói gì. Cũng không cần nói gì."

Ngân ngừng lại. Tay cô chạm vào viền của chiếc túi nhỏ đặt trong lòng — cái thói quen cô không để ý cho đến khi ai đó chỉ ra.

"Và còn... một bức ảnh," cô nói chậm hơn. "Em mua ở chợ đồ cũ. Ảnh đen trắng, một đứa bé gái đứng trên bậu cửa sổ, nhìn ra ngoài. Em không biết là ai, không biết chụp năm nào. Nhưng em để nó trên bậu cửa sổ nhà em."

"Vì sao?"

"Vì..." Ngân dừng. "Vì đứa bé đó đang nhìn cùng hướng với em. Mỗi sáng em ngồi bên cửa sổ, quay lại là thấy nó. Cảm giác không cô đơn hơn một chút."

Phòng khám im lặng. Không phải sự im lặng khó chịu mà là loại im lặng có trọng lượng tốt — như một tờ giấy đang giữ yên để chữ khô.

Bác sĩ Liên vẫn không ngắt lời. Cô để câu chuyện của Ngân nằm đó, không kéo nó đi đâu, không phân tích ngay.

Rồi cô mới nói: "Em đang xây lại bản đồ của mình — từng điểm nhỏ."

Ngân nhìn lên.

"Bản đồ?" cô hỏi, không chắc mình nghe đúng.

"Khi trầm cảm," bác sĩ Liên nói, "không gian bên trong mình co lại. Những điểm mốc mà mình dùng để biết mình đang ở đâu — chúng mờ đi. Có khi mất hẳn. Người ta hay nói đến triệu chứng như là không ngủ được, không ăn được, không tập trung được. Nhưng thứ ít được nói đến hơn là cái cảm giác mất phương hướng bên trong. Không biết mình là ai trong không gian nào."

Ngân im lặng, cố hiểu.

"Những điều em vừa kể — người đàn bà tưới cây, anh Minh, bà Năm, bức ảnh — chúng không phải là những thứ lớn lao. Nhưng chúng là điểm mốc. Em đang đặt chúng lên bản đồ, từng cái một. Để biết mình đang ở đâu."

Ngân không nói gì. Cô nhìn ra cửa sổ, nơi cây bàng đứng yên trong buổi chiều đang trở gió.

Cô không hiểu hoàn toàn câu đó. Hoặc đúng hơn — cô hiểu bằng một phần của mình, phần không dùng ngôn ngữ. Còn phần ngôn ngữ thì vẫn còn đang loay hoay.

Đêm về, Ngân nằm trên giường trong bóng tối nhạt của căn phòng. Cửa sổ để hé, tiếng thành phố vọng vào — xe cộ thưa dần, tiếng chó sủa đâu đó xa, tiếng mưa bắt đầu lộp độp trên mái tôn nhà hàng xóm.

Cô nghĩ lại câu của bác sĩ Liên.

Bản đồ. Ngân thử hình dung. Không phải bản đồ địa lý với đường kẻ và ký hiệu, mà là bản đồ của cảm giác. Của sự thuộc về. Những nơi mình từng đứng và biết mình đứng ở đó vì lý do gì.

Cô nhớ hồi còn nhỏ, má cô có một cuốn sổ ghi địa chỉ bằng tay — chữ viết nghiêng, mực xanh, mỗi trang là một người. Má không dùng điện thoại lưu số, nói rằng viết tay thì nhớ hơn. Khi cuốn sổ bị ướt và mực nhòe, má mất đi một danh sách những người có thể gọi. Không phải vì người ta biến mất — họ vẫn còn đó. Mà vì đường dây nối bị đứt.

Có lẽ trầm cảm là như vậy. Không phải mình mất đi. Mà là những đường dây nối bị nhòe, bị ướt, bị đứt từng sợi. Và mình ngồi giữa đống sợi đứt đó không biết đầu nào nối vào đâu nữa.

Còn người đàn bà tưới cây, Minh Chạy Trễ, bà Năm và muỗng đậu xanh dư, đứa bé gái trong bức ảnh đen trắng — chúng là những sợi mới. Chưa đủ để thành một cuốn sổ. Nhưng là những sợi đầu tiên được buộc lại.

Ngân nhắm mắt.

Qua khe cửa sổ, mưa đã ngớt. Chỉ còn tiếng gió nhẹ chạy qua lá cây bên ngoài — cái tiếng xào xạc quen thuộc của đêm thành phố đang về khuya.

Cô không hiểu hoàn toàn câu của bác sĩ Liên. Có lẽ sẽ không bao giờ hiểu hoàn toàn, theo nghĩa hiểu bằng từ ngữ, bằng lý lẽ có thể giải thích cho người khác nghe. Nhưng nó đúng — cô cảm thấy điều đó theo cách mà một số thứ đúng trước khi mình kịp hiểu tại sao.

Như cái muỗng đậu xanh dư của bà Năm. Không cần giải thích. Chỉ cần nhận.

Ngân kéo chăn lên vai.

Sáng mai, cô sẽ lại ngồi vào chiếc ghế bên cửa sổ. Sáu rưỡi, người đàn bà hàng xóm sẽ cầm vòi nhựa xanh bước ra ban công. Và cô sẽ ở đó để nhìn — không phải vì không có gì làm, mà vì đó là một điểm trên bản đồ mà cô đang vẽ lại, từng buổi sáng, từng cử chỉ nhỏ của người khác mà cô tình cờ được chứng kiến.

Bản đồ chưa hoàn chỉnh. Còn lâu mới hoàn chỉnh.

Nhưng đêm nay, lần đầu tiên sau rất lâu, Ngân nằm xuống mà không cảm thấy mình đang chìm vào một khoảng tối không đáy. Cô chỉ đang nằm xuống. Trên một chiếc giường, trong một căn phòng, trong một thành phố đang mưa xong rồi tạnh — và đó đã là đủ để biết mình đang ở đâu.