Tôi giữ cái bài ấy một mình trong năm tháng.

Năm tháng ấy là quãng tôi hiểu ra thế nào là làm cái chỗ duy nhất.

Trước đây tôi vẫn dùng ba chữ ấy để nói về người khác.

Bà cụ chín mươi mốt tuổi ở Tiên Du là chỗ duy nhất còn giữ tên chị mình. Bà cụ Hà Đông là chỗ duy nhất còn nhớ bà Sen từng đi hát. Bà Nhài là chỗ duy nhất trên đời còn giữ đủ ba tầng tên của tôi.

Tôi đã đứng trước mấy chục người như thế trong mười chín năm, và tôi luôn đứng ở phía bên kia: tôi là cái người đi tìm họ, moi ra cái họ giữ, ghi vào sổ, rồi dùng.

Năm tháng ấy tôi ở phía bên này.

Cái thứ nhất tôi hiểu ra là nó nặng.

Không phải nặng theo nghĩa buồn.

Nặng theo nghĩa vật lý: có một thứ trong đầu mình, thứ ấy có kích thước, và mình phải mang nó đi khắp nơi.

Tôi mang nó ra chợ. Tôi mang nó lên xe khách.