Trong ba ngày sau buổi trưa ấy, tôi làm một việc mà mười tám năm nay tôi chưa làm.

Tôi ngồi xuống và tôi lục lại toàn bộ hai năm trên gò Rạng.

Không phải nhớ lại. Tôi nhớ lại nó suốt mười tám năm, nhớ mòn, nhớ tới mức mấy trăm câu chuyện ông kể đã thành ra đồ nghề chứ không còn là kỷ niệm.

Lần này tôi làm khác. Tôi lục tìm những chỗ tôi chưa bao giờ đọc lại.

Tôi tìm ba loại chỗ.

Loại thứ nhất: những câu ông nói mà tôi không hiểu, và tôi bỏ qua vì hồi ấy tôi tám chín tuổi và tôi bỏ qua rất nhiều thứ.

Loại thứ hai: những câu tôi hỏi mà ông không trả lời.

Loại thứ ba, và loại này khó nhất: những chỗ ông kể mà tôi đã tự điền vào cho khớp.

Tôi ngồi ba đêm với ba cái danh sách ấy.

Danh sách thứ nhất dài nhất, hơn bốn chục câu. Phần lớn là những câu về nghề mà bây giờ tôi hiểu rồi, hiểu qua mười lăm năm làm.

Có bốn câu tôi vẫn không hiểu.