Tháng năm, tôi quay lại với tấm bia hậu.

Suốt mấy tháng tôi để nó sang một bên vì tôi coi nó là ngõ cụt: một bản chép tay của một tấm bia không còn, mà chỗ tên thì trắng.

Rồi một tối tôi ngồi đọc lại sổ tay của mình từ đầu, đọc tuần tự, và tôi dừng lại ở cái dòng tôi ghi hồi tháng tám: khoảng trắng rộng bằng bốn chữ.

Bốn chữ.

Tôi ngồi thẳng người dậy.

Bia hậu không ghi tên trống trơn. Bia hậu ghi tên kèm chức hoặc thứ bậc, vì cái người bỏ ruộng ra mua chỗ thờ trong đình là người muốn được nhớ cho đúng: ông trùm, ông phó, bà cả, cụ chánh.

Mà quan trọng hơn thế nhiều.

Bia hậu là một cái hợp đồng.

Người sống bỏ ruộng ra, đình nhận ruộng, và đình cam kết mỗi năm cúng giỗ cho người ấy sau khi người ấy chết. Cam kết ấy khắc lên đá để đời sau không chối được.

Nghĩa là ở xóm Rộc, có ít nhất một người đã bỏ tiền ra để mua lấy việc được nhớ tên.