Tháng giêng năm sau, tôi tìm ra một cửa nữa: sổ đinh.

Sổ đinh là sổ ghi suất đinh của làng, tức là đàn ông từ mười tám tới sáu mươi, những người phải chịu sưu, chịu thuế, chịu lính, chịu phu. Làng nào cũng phải lập, và lập lại theo kỳ.

Sổ ấy không ghi đàn bà, không ghi trẻ con, không ghi người già.

Nghĩa là nếu tìm được sổ đinh của Rộc thôn thì tôi có nhiều nhất là một nửa cái danh sách kia, có khi ít hơn.

Nhưng một nửa cũng là một nửa, và trong một nửa ấy rất có thể có cái dòng thứ mười bảy.

Tôi mất sáu tuần để lần ra chỗ có nó.

Không phải ở đình nào cả. Sổ đinh là giấy tờ của quan, nộp lên huyện, và một phần các sổ ấy sau này gom về kho lưu trữ.

Tôi làm đơn xin sao lục, nộp qua công ty, mượn danh nghĩa hồ sơ mộ vô chủ. Trưởng phòng ký cho tôi lần thứ hai trong nửa năm, lần này thì bà có hỏi.

Bà hỏi: cái lô Khoái Châu xong lâu rồi mà cậu.