Cái luật ấy ông cụ dạy rất gọn, gọn tới mức tôi nhớ nguyên văn.

Ông bảo: đàn thì phải gọi hết. Thiếu một người là hỏng cả mẻ.

Tôi hỏi hỏng là hỏng thế nào, ông ơi.

Ông bảo: sáu mươi mốt người kia đi được, còn một người ở lại. Mà một người ở lại từ trong một cái đàn thì nó không giống một con lẻ đâu con ạ.

Tôi hỏi khác thế nào.

Ông ngồi im một lúc rồi ông bảo: nó biết là nó bị bỏ lại.

Năm tôi mười tuổi thì câu ấy chỉ là một câu rợn người, nghe xong thì đêm ấy tôi nằm nghĩ mãi rồi ngủ.

Năm tôi hai mươi ba tuổi thì tôi đã đủ nghề để hiểu bên trong nó là cái gì.

Con quỷ đói mạnh lên vì bị quên. Cả cái đàn ấy bị quên đã một trăm mấy chục năm, quên đều, quên đủ, không ai nhớ hơn ai. Sáu mươi hai người trong cùng một cái quên thì họ dính vào nhau, và cái dính ấy giữ họ đứng yên.

Bây giờ tôi gọi sáu mươi mốt cái tên.