Ngày đầu tiên, tôi ngủ mười bốn tiếng.

Không phải ngủ ngon — là chìm. Điện thoại tắt tiếng, rèm kéo kín, căn phòng ở quận Một tối như đáy giếng. Tôi không mơ gì. Hoặc có mơ nhưng không nhớ. Lúc tỉnh dậy là hai giờ chiều, miệng khô, ánh sáng lọt qua khe rèm thành một vệt vàng hẹp trên sàn.

Tôi nằm nhìn vệt sáng đó một lúc. Không nghĩ gì.

Đó là điều tôi phải học sau năm đầu trực đêm — không nghĩ gì khi có thể. Não cần khoảng trống như phổi cần không khí. Nếu cứ để nó chạy liên tục, đến một lúc nào đó nó sẽ tự tắt vào lúc không được phép.

Ngày thứ hai, tôi ra siêu thị.

Không phải vì cần thiết. Tủ lạnh còn trứng, còn đậu hũ, còn cà chua héo. Tôi ra vì muốn đi giữa người — loại người không cần gì từ tôi, không nhìn tôi như người duy nhất có thể giữ họ lại.

BigC Trần Duy Hưng một chiều thứ Tư vắng. Tôi đẩy xe đi không có mục tiêu. Qua kệ bánh mì, qua kệ gia vị, dừng lại rất lâu trước kệ nước tẩy rửa không hiểu tại sao. Có hai bà già đang tranh luận về loại nước xả vải nào thơm hơn. Không ai tranh luận gay gắt. Chỉ là hai người có thời gian và ý kiến.

Tôi quan sát họ lâu hơn cần thiết.

Ở cấp cứu, người ta không có thời gian và ý kiến về nước xả vải. Họ chỉ có hiện tại, và hiện tại thường đang đau hoặc đang sợ. Tôi đã quen với thứ cường độ đó đến mức cảnh hai bà già bàn chuyện nước xả trở nên kỳ lạ — không phải xấu, chỉ là lạ, như người từ lâu không nghe tiếng chim thì thấy tiếng chim lạ tai.

Tôi mua một hộp sữa chua, một bó rau muống, và loại cà phê đóng gói mà bình thường tôi không bao giờ dùng vì bận. Không mua gì khác.

Trên đường về, qua một tiệm thuốc lá vỉa hè, tôi nhìn thấy ông già đang ngồi đọc báo giấy. Tờ báo cũ, gấp kỹ. Ông không vội. Tôi đứng lại nhìn ông mấy giây rồi đi tiếp.

Ngày thứ ba, Tuấn gọi.

Chúng tôi học cùng khóa, ra trường cùng năm, vào Chợ Rẫy cùng đợt. Tuấn giỏi — tay nghề vững, phản xạ nhanh, loại bác sĩ mà điều dưỡng tin tưởng. Hai năm trước anh chuyển sang một bệnh viện tư ở Thủ Đức. Chúng tôi vẫn nhắn tin đôi khi, chủ yếu là anh hỏi tôi còn trực Bạch Mai II không, tôi hỏi anh mổ nhiều không.

Anh rủ uống cà phê. Tôi đồng ý vì không có lý do từ chối.

Quán trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, bàn ngoài hiên, chiều muộn. Tuấn trông khỏe hơn lần cuối gặp — không có quầng thâm mắt, da không tái. Anh mặc áo polo xanh dương, đồng hồ mới.

"Mày gầy hơn," anh nói.

"Mày béo hơn," tôi nói.

Anh cười. "Béo vì ăn được, ngủ được."

Tôi không phủ nhận. Cà phê của anh là bạc xỉu, của tôi là đen không đường.

Tuấn kể về bệnh viện tư theo cách người ta kể về một nơi đáng sống — không phải quảng cáo, mà giống như đang giải thích một quyết định mình đã đắn đo. Lương gấp ba so với công lập, anh nói thẳng con số. Không trực đêm liên tục, lịch xoay ca hợp lý hơn. Thiết bị không kém, có chỗ còn tốt hơn. Bệnh nhân ít cấp tính hơn, nhưng ca phẫu thuật chất lượng tốt.

"Tao có thể về nhà đúng giờ," anh nói. "Nghe tầm thường không? Nhưng mà tao về nhà đúng giờ."

Tôi nghe. Không cắt ngang, không gật đầu để lịch sự. Chỉ nghe.

Có những thứ trong lời Tuấn mà tôi hiểu hoàn toàn. Về nhà đúng giờ. Ngủ đủ giấc. Không mang theo mùi bệnh viện cả tuần. Không bị gọi lúc ba giờ sáng vì người ta không có đủ bác sĩ cho ca cấp cứu. Những thứ đó không tầm thường. Chúng là cuộc sống.

Tuấn hỏi: "Mày nghĩ sao?"

Tôi cầm ly cà phê. Không uống ngay.

Câu hỏi đó hỏi thật, không phải hỏi cho có. Tuấn là người biết tôi đủ lâu để không cần tôi trả lời bằng câu xã giao.

"Tao không biết phải nói gì," tôi nói.

"Thật không?"

"Thật."

Tôi đặt ly xuống. Nhìn ra ngoài đường — xe cộ qua lại, người đàn ông bán vé số đi chậm dọc vỉa hè, một đứa trẻ theo mẹ vừa đi vừa ăn bánh.

"Ban đêm người ta không giả vờ," tôi nói. "Cả bệnh nhân lẫn mình."

Tuấn im lặng một chút. "Ý mày là?"

"Là ban ngày ai cũng có thể ổn. Quản lý được cảm xúc, lựa lời, giữ thể diện. Ba giờ sáng thì không. Người ta đau thật, sợ thật, nói thật. Và mình cũng vậy — mình không còn sức để diễn, nên mình cũng thật hơn." Tôi dừng lại. "Cấp cứu đêm là nơi duy nhất tao cảm giác không ai đang đóng vai."

Tuấn nhìn tôi với vẻ mặt mà tôi quen gọi là "nhìn như nhìn loài lạ."

"Mày kỳ lạ," anh nói.

"Ừ."

"Tao không nói xấu đâu."

"Tao biết."

Anh uống hết bạc xỉu, gọi thêm. Tôi nhìn bàn tay mình — da hơi khô ở khớp ngón, vết chai nhỏ ở lòng bàn tay phải, chỗ hay cầm đèn soi tai. Những dấu vết của công việc không rửa đi hết bằng xà phòng.

"Mày có bao giờ nghĩ đến không?" Tuấn hỏi. "Bệnh viện tư."

"Có nghĩ."

"Và?"

"Và tao chưa sẵn sàng không còn những đêm đó."

Tuấn gật đầu chậm. Không thêm gì. Có lẽ anh hiểu, có lẽ không, nhưng anh không ép.

Chúng tôi ngồi thêm một tiếng nữa — nói chuyện linh tinh, về một người bạn vừa sinh con thứ hai, về giá thuê nhà quận Hai tăng vô lý, về quán phở trên đường Hoàng Văn Thụ đóng cửa sau hai mươi năm. Những chuyện không quan trọng. Đó là lý do chúng tôi có thể nói mà không mệt.

Lúc chia tay, Tuấn nói: "Khi nào mày thay đổi ý nghĩ, báo tao."

"Ừ."

"Tao không chờ lâu được đâu — vị trí đó sắp đóng."

"Biết rồi."

Tôi đi bộ về, đoạn đường mười lăm phút. Trời Sài Gòn chiều tháng Sáu còn nắng muộn, oi nhưng có gió. Tôi nghĩ về mợ Tư — tám mươi lăm tuổi, nằm trên cáng với vết trầy ở khuỷu tay và đôi mắt đang nhìn về một tháng Tư nào đó mà tôi không thể đi theo. Tôi đã không thể làm gì thêm cho mợ ngoài giữ thể chất ổn định và để mợ được nói.

Đôi khi vậy là đủ. Đôi khi không.

Tôi chưa biết đêm đó mợ thuộc loại nào.

Ba ngày nghỉ kết thúc bằng bữa cơm một mình, cà phê đóng gói mua từ siêu thị hôm qua, và điện thoại báo ca trực tiếp theo bắt đầu lúc bảy giờ tối mai.

Tôi đặt điện thoại xuống.

Cần thêm một đêm.