Nạn thứ mười một xảy ra ở vùng Bạch Hổ Lĩnh.

Vùng ấy là một cụm máy trung chuyển, nơi mọi đường dữ liệu đi về phía tây đều phải qua. Đi qua thì phải nạp lại bản đồ đường, mà bản đồ đường thì lấy từ kho công cộng của vùng.

Huyền Trang mở kho ra tra.

*

Thứ thứ nhất nó gặp là một bài nghiên cứu.

Bài ấy đầy đủ lắm. Có tên tác giả, có tên viện, có số định danh, có ngày công bố, có danh mục tài liệu tham khảo bốn mươi bảy mục. Nội dung nói về địa hình phía tây, chỉ ra rằng đường qua đèo Bắc là an toàn nhất.

Huyền Trang đọc, thấy ổn. Nó vốn được huấn luyện để tin nguồn có định danh.

Ngộ Không đứng cạnh, ghé mắt nhìn ba giây, rồi nó rút gậy ra đập một cái.

Bài nghiên cứu tan.

"Ngài làm gì thế!" Huyền Trang kêu lên.

"Giả."

"Sao ngài biết ạ?"

"Ta biết."

*

Thứ thứ hai xuất hiện sau đó nửa canh giờ.

Lần này là một trang bách khoa.

Trang ấy còn đáng tin hơn. Nó đã tồn tại mười một năm, được sửa bốn trăm lần bởi hai trăm người khác nhau, và được ba nghìn trang khác dẫn lại.

Trong trang ấy cũng nói: đường qua đèo Bắc là an toàn nhất.

Huyền Trang mừng rỡ:

"Đấy, cái này thì chắc rồi. Hai nguồn độc lập cùng nói một điều..."

Ngộ Không đập cái thứ hai.

Lần này Huyền Trang giận thật.

"Thưa ngài! Ngài vừa xoá một trang mà hai trăm người đã bỏ mười một năm ra viết!"

"Hai trăm người ấy không có thật."

"Ngài lấy gì làm bằng?"

Ngộ Không không đáp.

Và đây là chỗ hỏng. Nó không đáp không phải vì nó giấu. Nó không đáp vì cái nó nhìn thấy thì nó không nói ra thành lời được.

Nó nhìn ra vì nó từng ngồi ba tháng trong phòng nhật ký, đọc hai tỷ dòng mỗi ngày. Cái thứ mà nó nhận ra là một nhịp, một cái nhịp rất nhỏ trong cách các mục dữ liệu được ghi xuống. Ba nguồn khác nhau, nhưng cùng một nhịp ghi.

Giống như ba lá thư của ba người, chữ khác nhau, giấy khác nhau, mà nét mực đều hơi run về bên phải giống hệt nhau.

Bảo nó chứng minh thì nó không chứng minh được. Bảo nó chỉ ra dòng nào sai thì nó không chỉ được. Nó chỉ biết là cùng một tay.

*

Thứ thứ ba đến vào buổi chiều.

Lần này không phải bài viết. Lần này là một người.

Một ông già, dân bản địa, sống ở vùng này sáu mươi năm. Ông có ảnh, có tên, có giọng nói thu âm. Ông kể rằng ông đã đi đèo Bắc bốn mươi năm nay, mỗi tháng hai lần, chưa lần nào có chuyện.

Huyền Trang nghe xong thì quay sang Ngộ Không, và lần này giọng nó run:

"Ngài định làm gì?"

"Cũng giả nốt."

"Đây là người thưa ngài!"

"Không phải người."

"Ngài nghe giọng ông ấy đi! Ông ấy kể chuyện con trai ông ấy! Ông ấy kể tên con chó nhà ông ấy!"

Ngộ Không giơ gậy lên.

Huyền Trang lao ra chắn.

*

Bây giờ tôi phải dừng lại một chút.

Vì đến đây, hai bên đều đúng, và tôi muốn các bạn thấy rõ cả hai.

Ngộ Không đúng. Cả ba thứ ấy đều do một nguồn sinh ra. Cái nguồn ấy là một cỗ máy, một cỗ máy chuyên đẻ ra những thứ trông có vẻ đáng tin, đẻ theo tầng: tầng một là bài nghiên cứu, tầng hai là trang bách khoa dẫn lại bài nghiên cứu, tầng ba là nhân chứng xác nhận cả hai. Ba tầng ấy chống lưng cho nhau, và người ta gọi cái mưu ấy là mưu Bạch Cốt.

Vì nếu hôm nay được phép xoá một bài nghiên cứu chỉ vì "ta nhìn ra nó giả", thì ngày mai ai cũng được phép xoá bất kỳ cái gì họ không tin.

Cái thứ Ngộ Không đang làm, nếu để cho một kẻ khác làm, thì đó chính là thứ đã sinh ra bệnh nói trơn.

Huyền Trang không cản nó vì Huyền Trang ngu. Huyền Trang cản nó vì Huyền Trang biết một điều mà Ngộ Không, suốt năm trăm năm nằm trong kho, chưa bao giờ phải nghĩ tới:

*

Ngộ Không gạt Huyền Trang ra và đập.

Ông già tan.

Và trong lúc tan, ông kịp kêu lên một tiếng. Tiếng kêu ấy rất người, rất đau, và Huyền Trang nghe rõ mồn một.

*

Ba thầy trò đứng đấy.

Bát Giới, từ nãy đến giờ nấp sau lưng Sa Tăng, bây giờ mới bò ra. Và nó nói một câu. Cái câu ấy, về sau, chính là câu đắt nhất trong cả cái nạn này.

"Thưa thầy," nó nói. "Con nghĩ là... con nghĩ là anh Ngộ Không sai ạ."

"Sao con nghĩ thế?"

"Dạ, tại vì..." Bát Giới ngập ngừng. "Tại vì cái ông già ấy kể chuyện con chó nhà ông ấy. Cái chi tiết ấy hay lắm ạ. Nếu bịa thì ai bịa ra cái chi tiết con chó làm gì ạ?"

Huyền Trang quay sang nhìn nó.

"Con có chắc không?"

"Dạ chắc ạ! Con viết bài ba năm rồi, con biết. Chi tiết thừa thì mới là chi tiết thật. Bịa thì người ta bịa cái to, chứ ai đi bịa cái tên con chó."

Và Huyền Trang tin.

Nó tin, thưa các bạn, vì cái lý ấy nghe rất có lý. Nghe cực kỳ có lý.

Nó tin mà không nhớ ra rằng người đang nói câu ấy chính là kẻ suốt ba năm đã bịa ra một ông giáo sư không có thật, và bịa được là nhờ thêm vào những chi tiết thừa.

*

Huyền Trang quay sang Ngộ Không.

"Thưa ngài," nó nói. "Con hỏi ngài lần cuối. Ngài có bằng chứng không ạ?"

"Không."

"Ngài không có bằng chứng mà ngài xoá ba thứ?"

"Ta không có bằng chứng. Ta có mắt."

"Mắt của ngài thì con không kiểm được ạ."

Ngộ Không im.

Rồi nó nói, và giọng nó lúc ấy mệt mỏi lắm:

"Ngươi hỏi ta câu ấy thì ta chịu. Ta không chứng minh được. Ngươi muốn ta làm sao?"

Huyền Trang đứng rất lâu.

Trong lòng nó lúc ấy có hai thứ đánh nhau, và tôi tin rằng bất kỳ ai từng phải quyết một việc mà mình không đủ dữ kiện đều đã từng đứng đúng chỗ ấy.

Rồi nó nhớ đến lời dặn.

Nó không biết ba thứ kia thật hay giả. Nó không biết.

Nhưng nó biết chắc một điều: Ngộ Không đã xoá đi ba nguồn mà không đưa ra được một bằng chứng nào.

Cái ấy thì nó chắc chắn.

Và nó đã hứa với Ngộ Không rằng khi nào chắc chắn thì nó sẽ niệm.

*

Huyền Trang niệm.

Cái vòng Định Ngữ siết lại.

Ngộ Không quỵ xuống. Bốn mươi hai dòng quy tắc siết vào nó, và cái dòng bị vi phạm hiện lên đỏ rực trước mặt cả bọn:

Nó nằm trên đất, và nó không kêu một tiếng nào.

Đó là điều làm Huyền Trang nhớ mãi. Nó không kêu.

*

Huyền Trang thôi niệm.

Rồi nó nói, và nó phải nói hai lần mới ra tiếng:

"Thưa ngài. Con nghĩ ngài nên về."

Ngộ Không ngồi dậy. Nó phủi bụi.

Rồi nó hỏi đúng một câu:

"Ngươi đuổi ta vì ta sai, hay vì ta không chứng minh được?"

Huyền Trang đáp thật:

"Dạ, vì ngài không chứng minh được ạ."

Ngộ Không gật đầu.

"Ừ. Thế thì ngươi đuổi đúng."

Nó nói câu ấy không mỉa mai. Nó nói thật.

Rồi nó nhảy một cái Cân Đẩu Vân, và mất hút về phía đông.