Có những buổi tối mà thời gian không chịu trôi theo chiều thẳng. Nó cứ vòng lại, đặc quánh như mật, như thể chính cái không khí trong phòng cũng biết rằng đây là những tối cuối — và nó cố tình kéo chậm từng giây, từng giây một, như một người bạn già không nỡ buông tay.

Anh mở máy tính lúc chín giờ kém mười lăm. Không có chủ đích gì rõ ràng — chỉ là tay đã quen với thói quen, và tối nay họ chưa biết làm gì với nhau ngoài việc ngồi cạnh nhau trong im lặng. Cái im lặng đó không nặng nề. Nó chỉ đầy.

"Còn cái phim này," anh nói, giọng như tự nhắc mình, "tải từ hồi tháng trước, chưa xem."

Nhung nhìn vào màn hình. Một bộ phim tài liệu — hình thu nhỏ là mặt biển xanh thẫm, dưới cùng có chữ nhỏ: Những Người Lặn Lý Sơn. Tệp video nằm trong thư mục tên "Xem Sau" mà, cô đoán, anh chưa bao giờ thực sự mở ra xem.

Họ tắt đèn phòng. Anh kéo màn hình về gần hơn. Nhung ngồi bên phải anh, hai người sát nhau vừa đủ để hơi ấm thấm qua lớp vải áo mỏng, và sau khoảng mười phút — lúc người dẫn chương trình bắt đầu kể về những chuyến ra khơi lúc ba giờ sáng — cô nghiêng đầu, gối lên vai anh.

Anh không cử động.

Cô biết anh đang cố. Giữ thẳng người. Giữ vai không xê dịch. Như thể chỉ cần anh nhúc nhích một centimet, cái khoảnh khắc này sẽ vỡ ra, và cô sẽ tỉnh lại, sẽ ngồi thẳng lên, sẽ trở thành hai người khác — những người đang đếm ngược thay vì đang sống.

Nhung nhắm mắt một lúc. Không phải vì buồn ngủ. Chỉ vì muốn nghe.

Biển trong phim tài liệu không đẹp theo kiểu của tạp chí du lịch. Nó xanh thẫm và im lặng theo cách làm người ta hiểu tại sao người xưa hay gọi nó là lòng biển — như thể biển có một lòng thật, có một chỗ sâu nhất mà ánh sáng mặt trời không với tới được, và ở đó, mọi thứ tồn tại theo quy tắc riêng của chúng.

Người thợ lặn đầu tiên xuất hiện trên màn hình tên là Thành. Bốn mươi ba tuổi. Người vừa tầm, da ngăm bởi hàng chục năm nắng gió, và khi ông cười thì những nếp nhăn ở đuôi mắt xòe ra như những tia nước. Ông nói về nghề lặn bằng giọng bình thản đến mức kỳ lạ — như người ta hay nói về thời tiết, hay nói về mùa vụ — mà không phải về một nghề mà mỗi lần xuống là một lần đặt cược sinh tử.

"Biển nó có lòng," ông Thành nói, nhìn thẳng vào ống kính như nhìn vào một người bạn cũ. "Mình xuống đúng cách thì nó chứa mình. Xuống không đúng thì thôi."

Nhung thấy mình nín thở khi nghe câu đó.

Có một đoạn quay dưới nước. Camera theo ông Thành từ mặt biển, đi xuống, đi xuống, đi xuống mãi — và màu sắc cứ thế biến đi từng tầng một. Xanh lam nhạt thành xanh lam đậm. Xanh lam đậm thành xanh thẫm. Rồi đến một độ sâu nào đó, ánh sáng mặt trời không còn đủ sức xuyên tới nữa, và màn hình tối dần như một mắt người nhắm lại.

Chỉ còn bóng ông Thành, đen và nhỏ, tiếp tục đi xuống trong bóng tối đó.

Anh bên cạnh cô cũng nín thở. Cô cảm nhận được qua cái cách lồng ngực anh dừng lại, qua cái cách vai anh căng ra một chút.

Rồi người đàn ông ngoi lên.

Chậm chạp, kiên nhẫn. Bóng đen nhỏ bé từ từ lớn dần, màu sắc từ từ trả về — xanh thẫm, xanh đậm, xanh nhạt — cho đến khi ông Thành nhô lên mặt nước, ngửa mặt hít một hơi dài, và ánh nắng chiếu thẳng vào khuôn mặt ông như một cái ôm.

Nhung nói, giọng chỉ đủ cho anh nghe:

"Lên được thì vẫn về được."

Anh không hỏi lại.

Không cần hỏi. Họ đều hiểu câu đó không hoàn toàn nói về người thợ lặn. Không nói về ông Thành với bộ đồ lặn và cái giỏ đựng hải sản. Không nói về những chuyến ra khơi lúc bầu trời còn tối đen.

Nó nói về anh. Về hai năm. Về khoảng cách giữa Hà Nội và Tokyo tính theo múi giờ, tính theo mùa đông, tính theo những cuộc gọi video mà đường truyền hay bị lag đúng lúc người kia vừa nói điều quan trọng nhất.

Và nó cũng nói, có thể, về nỗi sợ mà không ai trong họ chịu đặt tên — rằng người đi xuống đủ sâu đôi khi trở về thành người khác. Rằng hai năm là đủ dài để một người thay đổi theo cách mà ngôn ngữ chưa có từ để tả. Rằng "lên được" và "về được" là hai điều khác nhau.

Nhưng Nhung không nói thêm. Và anh cũng không.

Họ chỉ tiếp tục ngồi đó, vai kề vai, nhìn màn hình.

Phim tài liệu kể thêm về những người đàn bà ở lại đất liền. Vợ của ông Thành — một người phụ nữ nhỏ bé tên Lan — ngồi trước hiên nhà nhìn ra phía biển với cái nhìn mà Nhung không biết gọi là gì. Không phải chờ đợi. Không phải lo lắng. Một điều gì đó cũ hơn, sâu hơn — như thể bà đã làm điều này đủ lâu đến mức nó không còn là cảm xúc nữa, nó chỉ là thở.

"Ông ấy xuống biển, tôi ở nhà," bà Lan nói, và giọng bà bình tĩnh đến mức làm tim Nhung nhói. "Biết ông sẽ về. Không biết bao giờ. Nhưng biết là về."

Nhung tự hỏi bà Lan mất bao nhiêu năm để học được sự bình tĩnh đó. Để ngồi nhìn ra biển mà không tính toán, không đếm giờ, không tự tra tấn mình bằng những câu hỏi kiểu nếu như và lỡ như.

Cô tự hỏi liệu mình có bao giờ học được không.

Anh đặt tay lên tay cô vào khoảng nửa đêm. Không nói gì. Chỉ đặt — nhẹ như đặt một tờ giấy, như sợ cô nhận ra và rút tay về.

Nhung không rút. Cô lật bàn tay lại, đan ngón vào ngón anh. Hai bàn tay nhau trên mặt đùi, trong khi màn hình vẫn đang chiếu cảnh người đàn ông thứ ba — trẻ hơn, chừng hai mươi lăm tuổi, lần đầu tiên lặn xuống đến độ sâu mà cha ông ta vẫn thường lặn.

Cậu nổi lên với khuôn mặt đỏ ửng và cái gì đó trong mắt — không hẳn là tự hào, mà gần hơn với nhận ra. Như thể cậu vừa hiểu ra điều gì đó quan trọng mà ngôn ngữ không đủ dùng để giải thích.

"Xuống tới đó rồi," cậu nói, hơi thở còn chưa đều, "mới hiểu sao ông nội hay bảo biển nó sống."

Nhung thấy mình muốn hỏi anh — anh có sợ không? — nhưng câu hỏi cứ nằm lại trong họng, không chịu ra. Có những điều hỏi ra không giúp gì được. Chỉ làm cả hai người phải ngồi với câu trả lời của nó, và tối nay, cô không muốn thế.

Tối nay cô chỉ muốn ngồi đây, tay trong tay anh, xem người ta lặn xuống và ngoi lên.

Phim kết thúc lúc gần một giờ sáng. Màn hình chuyển sang đen, rồi hiện ra cái giao diện trình phát với nút Xem Tiếp và một danh sách những bộ phim tương tự. Anh không bấm. Nhung cũng không nhắc.

Họ ngồi với cái màn hình đen đó thêm một lúc.

Rồi anh tắt máy tính.

Phòng tối hẳn — loại tối mà phải mất vài giây mắt mới quen được. Trong cái tối đó, Nhung cảm thấy hơi ấm của anh rõ hơn. Nghe tiếng anh thở đều. Nghe tiếng quạt chạy và xa hơn, tiếng của đường phố đang về khuya — thưa dần, chậm dần, như biển xuống thủy triều.

"Ngủ chưa?" anh hỏi.

"Chưa."

"Lạnh không?"

"Không."

Một khoảng lặng nhỏ. Loại khoảng lặng không cần lấp đầy.

"Nhung," anh gọi.

"Gì?"

Anh không nói ngay. Cô nghe thấy anh hít một hơi — dài, như người chuẩn bị lặn xuống — rồi thở ra.

"Không có gì," anh nói. "Chỉ muốn gọi tên."

Nhung nhắm mắt lại.

Cô hiểu. Có những lúc người ta gọi tên nhau không phải để bắt đầu câu nào. Chỉ để kiểm tra xem người kia vẫn còn đó không. Vẫn còn ấm không. Vẫn còn thật không — trong cái tối này, trong cái đêm này, trong những ngày đang vơi đi này.

Và cô vẫn ở đây.

Còn bốn ngày nữa. Nhưng tối nay, trong phòng tối này, tay vẫn trong tay anh, cô không nghĩ đến số đó.

Cô chỉ nghĩ đến người đàn ông ngoi lên từ độ sâu mà ánh sáng không với tới — mặt ngẩng lên, miệng hít một hơi dài, mắt nhắm rồi mở ra trong nắng.

Cô tin vào câu đó. Cô phải tin.