Tòa soạn tạp chí "Văn Chương Hôm Nay" vào tháng Mười có mùi giấy in và cà phê nguội — hai thứ hòa vào nhau đến mức Linh không còn phân biệt được đâu là đâu nữa. Cô ngồi ở góc trong cùng, bàn nhỏ kê sát cửa sổ nhìn ra phố Đinh Lễ, và từ sáng sớm đến giờ đã uống hết hai ly mà không nhớ mình đã uống.

Màn hình máy tính mở một file.

Ba nghìn từ. Thầy Hùng biên tập đã gửi email từ hôm qua: "Đăng số tới. Biên tập nhẹ ở đoạn giữa thôi, em không cần sửa gì thêm." Linh đọc email đó ba lần, rồi tắt màn hình, rồi bật lại, rồi mở file ra nhìn vào câu đầu tiên như thể cô cần xác nhận rằng những chữ đó thật sự tồn tại và không biến mất trong đêm.

Câu đó cô viết vào cuối tháng Tám, ngồi trên xe khách về Hà Nội, điện thoại hết pin, sổ nhỏ trên đùi. Viết bằng bút chì, chữ to hơn bình thường vì xe xóc. Lúc đó cô không biết mình đang viết bài hay chỉ đang ghi lại để không quên. Ranh giới giữa hai việc đó, hóa ra, mỏng hơn cô nghĩ.

Bên ngoài cửa sổ, Hà Nội tháng Mười xanh một màu xanh khác với Hội An. Ở đây lá sấu bắt đầu vàng theo từng đợt gió bấc đầu mùa, rơi xuống mặt nhựa ướt còn đọng nước từ trận mưa đêm qua. Hội An mưa theo mùa lũ, ồn ào và no nê. Hà Nội mưa theo kiểu khác — lạnh hơn, buồn hơn, nhưng sạch hơn. Linh chưa quyết định mình thích loại mưa nào hơn.

Cô nhìn xuống bàn. Cạnh máy tính là cuốn sổ nhỏ bìa xanh — cuốn sổ cô mang từ Hà Nội xuống Hội An hồi tháng Sáu, dự định ghi chép tài liệu thực tập. Trang đầu tiên vẫn trắng. Suốt hai tháng ở Hội An, cô đã ghi vào tất cả các trang sau — mùi nước rêu trên tường cổ, tiếng guốc mộc của người đàn bà hàng xóm lúc năm giờ sáng, tên các loại đèn lồng theo màu sắc, đoạn cụ bà Miền nói về cha mình — nhưng trang đầu tiên cô để trắng vì không biết bắt đầu từ đâu.

Hôm nay cô biết.

Linh lấy bút — bút mực xanh, không phải bút chì như hồi ở Hội An — và viết vào trang trắng đó bốn chữ: Bắt đầu từ đây.

Chữ viết không đẹp. Mực hơi nhòe vì tay cô không quen giữ bút lâu như hồi còn học cấp ba. Nhưng nó nằm trên trang giấy và không biến mất.

Buổi chiều hôm cô trả cuốn sách, trời Hội An không mưa.

Điều đó kỳ lạ, vì suốt hai tháng cô ở đó, Hội An mưa gần như mỗi ngày vào buổi chiều — mưa ngắn, bắt đầu lúc bốn giờ và tạnh trước sáu giờ, để lại mùi đất ẩm và tiếng nước nhỏ giọt từ mái ngói xuống hè đá. Nhưng hôm đó trời trong, ánh nắng chiều xiên qua những tán cây bồ đề trên phố Nguyễn Thị Minh Khai, đổ bóng lốm đốm trên nền đá lát.

Linh bước vào tiệm lúc bốn rưỡi. Cụ bà Miền đang pha trà, không ngẩng đầu.

Linh đặt cuốn sách bìa nâu lên quầy.

Cụ bà nhìn cuốn sách. Nhìn Linh. Không nói gì trong một lúc — cái khoảng lặng đó không khó chịu, chỉ đầy, như một căn phòng đã có sẵn người ở trước khi bạn bước vào.

"Cháu đọc hết chưa?" cụ hỏi, giọng không lên xuống.

"Dạ rồi." Linh dừng. "Cháu cũng viết vào đó. Cụ có muốn xem không?"

Cụ bà không cầm sách lên. Chỉ đặt tay lên bìa nâu, nhẹ thôi, như đặt tay lên vai ai đó đang ngủ. "Không cần. Bà biết rồi."

Linh không hỏi bà biết bằng cách nào. Đến lúc đó cô đã học được rằng một số câu hỏi không cần đặt ra để có đáp án.

Trà rót vào hai cái chén sứ mỏng. Hơi bốc lên. Cụ bà ngồi xuống ghế mây, nhìn ra cửa. Linh ngồi xuống cái ghế đối diện mà không ai mời — ghế đó vẫn ở chỗ cũ, như thể nó biết cô sẽ còn quay lại thêm một lần nữa.

"An hay ngồi chỗ đó," cụ bà nói. "Buổi chiều. Nhìn người đi ngoài phố."

Đó là lần đầu tiên — và cũng là lần cuối, vì hôm sau Linh về rồi — cụ bà nói tên An ra ngoài miệng trước mặt cô. Không phải để giải thích, không phải để kết thúc câu chuyện. Chỉ là một câu thôi, rơi vào khoảng chiều không mưa, tan ra như hơi trà.

Linh nhìn ra cửa. Phố chiều vàng nhạt. Một đứa trẻ chạy qua, cầm cái diều đỏ chưa thả lên được.

"Cháu sẽ viết về bà," Linh nói. "Về An. Được không?"

Cụ bà nhấc chén trà. Nhìn vào trong chén, không nhìn Linh. "An thích được nhớ bằng chữ. Hồi còn sống, cô ấy hay nói: chỉ cần một người đọc là đủ."

"Cháu sẽ viết để nhiều người đọc hơn."

"Thì viết đi."

Linh nhìn lại màn hình.

File vẫn mở. Ba nghìn từ. Câu đầu tiên cô viết trong xe khách giờ nằm trên trang web tạp chí, sắp được đặt bên cạnh ảnh minh họa mà người thiết kế chọn — một góc phố Hội An lúc mưa, đèn lồng đỏ hắt xuống mặt đường ướt.

Cô không biết An có muốn được nhớ bằng cách này không. Một bài trên tạp chí văn học, độc giả là những người trẻ ở thành phố, đọc trên điện thoại trong lúc chờ tàu điện hay ngồi quán cà phê. Khác với những tờ tạp chí Sài Gòn năm 1963 mà An gửi bản thảo đến và bị trả về.

Nhưng có lẽ không có cách nào để hỏi.

Có lẽ đó không phải điều quan trọng.

Điều quan trọng là cô đã viết. Đã hoàn thành. Đã gửi đi.

Linh tắt file bài đã xong, mở file mới. Cửa sổ trắng xuất hiện — cái màu trắng quen thuộc của mọi sự bắt đầu, vừa sạch vừa nặng.

Hà Nội bên ngoài chuyển sang màu chiều. Lá sấu rơi thêm một đợt, vàng hơn, nhiều hơn. Có tiếng chuông xe đạp từ dưới phố vọng lên, mỏng và xa.

Cô gõ câu đầu tiên.

Tay không dừng lại.

Không xóa.

Đâu đó trong ngăn kéo bàn làm việc, dưới tập tài liệu và cuốn từ điển Hán Nôm mượn chưa trả, có một tờ giấy xé từ cuốn sổ nhỏ — trang cô đã xé ra ở Hội An, đêm trước hôm về, viết bằng bút chì rồi gấp lại: Nếu có ngày cô đọc được thư này. An ơi — cháu không biết cô có nghe được không. Nhưng cháu sẽ viết tiếp. Không phải thay cô. Chỉ là vì cô đã cho cháu thấy rằng viết được.

Tờ giấy đó không gửi đi đâu. Không cần.

Một số thứ chỉ cần được viết ra là đủ.

Linh gõ tiếp. Màn hình sáng lên trong căn phòng bắt đầu tối dần. Ngoài phố, lá tiếp tục rơi — lặng lẽ, đều đặn, như mọi mùa thu trước đó và mọi mùa thu sau này — và cô không ngẩng đầu lên nhìn, vì đang bận, vì đang viết, vì lần này cô biết mình không cần dừng lại ở ngã tư để chọn đường nữa.

Cô đang đi rồi.