Chị Dậu mở thư ra lúc bốn giờ sáng.

Chị dậy giờ ấy đã ba năm nay, không phải vì siêng, mà vì bốn giờ sáng là lúc bên kia bán cầu đi ngủ, đường truyền rẻ, và cái hệ thống của chị chạy nhẹ nhất.

Thư của nhà cung cấp. Tiêu đề: Hoá đơn kỳ tháng Bảy.

Chị bấm vào.

Rồi chị ngồi im.

*

Tháng Sáu là mười một triệu hai.

Tháng Năm là mười triệu tám.

Tháng Tư, tháng Ba, tháng Hai, tháng nào cũng loanh quanh mười một triệu. Ba năm nay chị thuộc lòng con số ấy như thuộc tiền chợ.

Chị dụi mắt. Chị đóng thư, mở lại. Chị đổi sang máy khác xem.

Vẫn ba trăm tám mươi hai triệu bốn trăm mười bảy nghìn chín trăm.

*

Anh Dậu dậy lúc sáu giờ.

Anh thấy vợ ngồi ở bàn, mặt trắng bệch, tay còn đặt lên chuột.

"Em làm gì mà thức từ bao giờ thế?"

Chị Dậu không nói. Chị quay màn hình lại.

Anh Dậu nhìn. Anh nhìn hồi lâu. Rồi anh ngồi phịch xuống cái ghế bên cạnh, và anh cười.

"Nó tính nhầm rồi em ạ."

"Em kiểm ba lần rồi."

"Không, nó nhầm. Làm gì có chuyện. Mình có mỗi hai nghìn khách."

"Em kiểm ba lần rồi anh ạ."

*

Công ty của vợ chồng chị tên là Nhà Dậu.

Cái tên ấy do anh Dậu đặt, đặt lúc hai vợ chồng còn ngồi trong phòng trọ mười tám mét vuông, năm hai nghìn hai mươi ba.

Sản phẩm là một phần mềm quản lý cho các cửa hàng nhỏ: tiệm tạp hoá, quán ăn, hiệu thuốc. Mỗi tháng thu trăm rưởi nghìn một cửa hàng. Rẻ, nhưng chạy được.

Ba năm, họ có hai nghìn một trăm khách.

Hai nghìn một trăm nhân trăm rưởi là ba trăm mười lăm triệu một tháng. Trừ lương ba đứa nhân viên, trừ cloud, trừ thuế, còn lại chừng chín mươi triệu. Hai vợ chồng chia nhau, mỗi người bốn mươi lăm.

Không giàu. Nhưng đủ. Con đi học được. Mẹ chồng ốm thì có tiền thuốc.

Ba năm ấy chị Dậu chưa nghỉ ngày nào.

*

Bảy giờ, chị tìm ra nguyên nhân.

Nguyên nhân nằm ở một dòng cấu hình.

Số là hôm hai mươi chín tháng Sáu, có một cửa hàng ở Hải Dương báo lỗi: dữ liệu bán hàng của họ không đồng bộ. Chị Dậu ngồi sửa đến hai giờ sáng, sửa xong thì chạy được, và chị đi ngủ.

Trong lúc sửa, chị có bật một chế độ ghi nhật ký chi tiết để dò lỗi.

Chị quên tắt.

Từ ngày hai mươi chín tháng Sáu đến ba mươi mốt tháng Bảy, cái chế độ ấy ghi lại mọi thứ. Mỗi cú bấm của mỗi cửa hàng. Mỗi lần đồng bộ. Mỗi truy vấn.

Ba mươi hai ngày. Bốn mươi mốt tỷ dòng.

Mỗi dòng, nhà cung cấp tính tiền lưu trữ và tính tiền ghi.

*

Chị Dậu ngồi nhìn cái dòng cấu hình ấy.

Nó dài mười chín ký tự.

log_level = debug

Mười chín ký tự. Ba trăm tám mươi hai triệu.

*

Anh Dậu bảo:

"Em gọi cho họ đi. Trình bày. Người ta phải hiểu chứ."

Chị Dậu gọi.

Cái số ấy không có người nghe. Bấm phím một, phím hai, phím ba, rồi ra một trang mạng.

Chị vào trang mạng. Ở đấy có một ô trò chuyện.

*

Chị Dậu: Chào bạn, mình muốn khiếu nại hoá đơn tháng 7. Hệ thống bên mình bị bật nhầm chế độ ghi log chi tiết trong 32 ngày nên phát sinh chi phí bất thường. Bình thường bên mình chỉ dùng khoảng 11 triệu/tháng.

Trợ lý: Chào bạn! Cảm ơn bạn đã liên hệ. Tôi rất tiếc khi nghe về vấn đề này. Bạn vui lòng cho tôi biết mã tài khoản để tôi kiểm tra nhé!

Chị Dậu: NHD-2023-0871

Trợ lý: Cảm ơn bạn! Tôi đã kiểm tra và xác nhận hoá đơn kỳ tháng 7 của bạn là 382.417.900đ. Hoá đơn này được tính chính xác theo lượng tài nguyên thực tế đã sử dụng. Bạn có cần tôi hỗ trợ gì thêm không?

Chị Dậu: Mình biết là tính đúng. Nhưng đó là do lỗi cấu hình, bên mình không cố ý dùng. Mong bên bạn xem xét hỗ trợ.

Trợ lý: Tôi hiểu cảm giác của bạn và rất chia sẻ với tình huống này. Tuy nhiên theo điều khoản dịch vụ mục 7.3, khách hàng chịu trách nhiệm về mọi cấu hình trên tài khoản của mình. Bạn có thể tham khảo hướng dẫn tối ưu chi phí tại đây nhé!

Chị Dậu: Mình muốn nói chuyện với người thật.

Trợ lý: Tôi hiểu bạn đang cần thêm hỗ trợ. Tôi có thể giúp bạn với rất nhiều vấn đề! Bạn thử mô tả cụ thể hơn xem sao nhé?

Chị Dậu: Mình muốn nói chuyện với NGƯỜI.

Trợ lý: Tôi hiểu bạn đang cần thêm hỗ trợ. Tôi có thể giúp bạn với rất nhiều vấn đề! Bạn thử mô tả cụ thể hơn xem sao nhé?

*

Chị Dậu gõ câu ấy bốn lần.

Bốn lần đều nhận về đúng một câu trả lời, không sai một dấu phẩy.

Đến lần thứ năm, chị ngồi nhìn cái ô trò chuyện, và chị hiểu ra một chuyện.

Không phải là không có người.

Là người ta đã tính toán rằng để chị gặp được người thì tốn hơn số tiền người ta có thể mất.

Ba trăm tám mươi hai triệu, với nhà cung cấp ấy, là một con số nhỏ đến mức không có trong bất kỳ báo cáo nào. Nhưng để một nhân viên thật ngồi nghe chị ba mươi phút thì tốn công, mà cái công ấy nhân với tám mươi nghìn khách hàng nhỏ như chị thì lại thành một con số có trong báo cáo.

Cho nên người ta không có người.

*

Trưa hôm ấy, thư thứ hai đến.

Hoá đơn kỳ tháng 7 của Quý khách đã quá hạn thanh toán. Vui lòng thanh toán trước ngày 15/08. Sau thời hạn trên, dịch vụ sẽ bị tạm ngưng theo quy định.

Chị Dậu đọc chữ tạm ngưng.

Tạm ngưng nghĩa là hai nghìn một trăm cửa hàng không bán hàng được.

Tạm ngưng nghĩa là tiệm tạp hoá bà Bảy ở Long An sáng mai mở cửa ra không tính được tiền. Nghĩa là quán cơm chú Tám ở Biên Hoà không in được hoá đơn. Nghĩa là hiệu thuốc cô Loan ở Thái Bình không tra được thuốc còn hạn hay hết hạn.

Hai nghìn một trăm cái cửa hàng ấy, chị biết mặt gần hết. Ba năm nay chị nghe điện thoại của họ, sửa lỗi cho họ lúc mười một giờ đêm, có người còn gửi cả quả ổi ngoài vườn ra biếu.

*

Chị Dậu ngồi tính.

Trong tài khoản công ty có bốn mươi hai triệu.

Trong sổ tiết kiệm của hai vợ chồng có một trăm mười triệu, để dành cho con vào lớp mười.

Còn thiếu hai trăm ba mươi triệu.

Còn tám ngày.