Lần đầu tôi đặt chân vào rừng đước U Minh, là một buổi chiều muộn. Con xuồng nhỏ lướt trên mặt nước đen ngòm, đen đến nỗi tôi có cảm tưởng như mình đang lạc vào một dòng sông mực khổng lồ. Thứ màu đen ấy không phải là màu của bóng tối hay của bùn lầy thông thường, nó là một thứ màu đặc quánh, sâu thẳm, như thể cả ngàn năm lá mục, phù sa và cả những bí mật của đất rừng đã hòa vào nhau, tạo nên một thứ nước không bao giờ thấy đáy.

Mặt nước tĩnh lặng đến kỳ lạ. Không một gợn sóng, không một tiếng động nào của dòng chảy. Nó như một tấm gương khổng lồ bằng thủy tinh đen, phản chiếu lại bầu trời xám xịt đang trĩu nặng những đám mây mù. Những đám mây ấy như muốn tan vào trong nước, tạo nên một ranh giới mong manh giữa trời và đất. Tôi ngồi trên mũi xuồng, cố gắng tìm kiếm một chút nào đó của ánh sáng, nhưng tất cả đều chìm nghỉm trong thứ màu đen huyền bí ấy. Chỉ có những vòng tròn nhỏ lan ra từ mái chèo của người lái đò, rồi cũng nhanh chóng bị nuốt chửng, để lại mặt nước nguyên vẹn như chưa từng có gì xảy ra.

Và rồi, tôi bắt đầu nhìn thấy chúng. Những cây đước. Ban đầu chỉ là những bóng đen lờ mờ ở phía xa, nhưng càng vào sâu, chúng càng hiện ra rõ nét, đồ sộ và đầy ám ảnh. Những thân cây to lớn vươn thẳng lên trời, màu nâu sẫm như đã ngấm đầy nước mặn và thời gian. Nhưng thứ khiến tôi không thể rời mắt, chính là bộ rễ của chúng. Hàng ngàn, hàng vạn cái rễ tua tủa, không mọc xuống dưới lòng đất, mà lại vươn ngang ra khỏi mặt nước, như những ngón tay khổng lồ của một bàn tay cổ quái đang cố gắng nắm bắt lấy thứ gì đó từ bầu trời. Chúng đan xen, chằng chịt, tạo thành một mạng lưới vô hình mà nếu không có người lái đò dày dạn kinh nghiệm, chiếc xuồng nhỏ của tôi chắc chắn sẽ mắc kẹt.

Từ dưới lớp rễ ấy, thỉnh thoảng lại vọng lên những tiếng động nhỏ. Tiếng nước òng ọc, tiếng bùn sủi bọt, hay có thể là tiếng của một loài sinh vật nào đó đang cựa mình trong bóng tối. Tôi không dám nhìn kỹ, bởi linh cảm cho tôi biết, dưới lớp nước mực ấy, cả một thế giới đang sống, đang chuyển động, đang âm thầm vận hành theo những quy luật riêng của nó. Có lẽ nào đó là những chú cá thòi lòi đang nhảy nhót trên bùn, hay những con cua kỳ cạch bò trên rễ cây, nhưng trong không gian tĩnh lặng này, mọi âm thanh đều trở nên xa lạ và huyền bí.

Người lái đò, một người đàn ông đã sống với rừng từ thuở nhỏ, im lặng chèo xuồng. Ông không nói một lời, chỉ thỉnh thoảng lại nghiêng mái chèo để đánh lái giữa những lùm rễ chằng chịt. Đôi mắt ông nhìn thẳng về phía trước, như thể đã quá quen với cảnh tượng này, nhưng tôi biết, trong sâu thẳm, ông vẫn dành cho rừng một sự kính trọng lạ lùng. Khi xuồng lướt qua một gốc đước già, tôi thấy trên thân cây có những vết khắc, có thể là dấu hiệu của một cuộc sống, hay của một câu chuyện nào đó đã từng xảy ra ở nơi đây.

Bầu trời bắt đầu chuyển màu, từ xám nhạt sang xám đậm hơn, báo hiệu một cơn mưa sắp đến. Nhưng dưới tán rừng đước rậm rạp, tôi không thể thấy rõ đường chân trời. Tất cả chỉ là một màu đen huyền bí, vừa âm u, vừa hùng vĩ. Tôi chợt nhận ra, mình đang ở trong một thế giới khác, một thế giới mà thời gian dường như ngưng đọng, nơi mà mọi thứ đều được bao bọc bởi bóng tối và sự sống âm thầm mãnh liệt. Mặt nước mực đen vẫn tĩnh lặng, như một tấm gương soi của cả một vùng đất đầy bí ẩn, và tôi, kẻ lữ hành lạc lõng, chỉ biết lặng nghe nhịp đập của rừng già.