Khi trận chiến đang ác liệt, Ông Vọng, thủ lĩnh Phản Đăng, bước ra giữa, và mọi thứ như chậm lại. Ông tiến thẳng đến Lành, chống cây gậy đầu rồng, gương mặt già nua đầy giằng xé.

Ánh lửa xanh của Phản Đăng và ánh lửa ấm của mạng lưới dân chiếu lên gương mặt ông, tạo thành những vệt sáng tối đan xen kỳ lạ, như thể chính con người ông cũng đang bị giằng xé giữa hai thứ ánh sáng ấy suốt bao năm qua. Cây gậy đầu rồng trong tay ông run nhẹ, không phải vì tuổi già, mà vì một điều gì đó sâu thẳm hơn đang cựa quậy trong lòng ông lão.

"Cháu vẫn không chịu buông," ông nói. "Cháu lôi kéo cả Thủy Tinh. Cháu dệt lửa của cả nước. Cháu đi xa hơn ta tưởng, xa hơn ta năm mươi năm trước rất nhiều."

"Vì cháu không cô đơn như ông," Lành đáp. "Ông tìm đường thứ ba một mình. Cháu tìm nó cùng cả một dân tộc."

Ông Vọng nhìn quanh, nhìn dân chài, dân núi, dân đô thị, người già trẻ nhỏ, mỗi người một ngọn lửa, cùng chống lại đại quân đồng-dại. Và trong đôi mắt thủ lĩnh Phản Đăng, một thứ gì đó lay động. "Năm mươi năm trước," ông nói khẽ, gần như với chính mình, "ta cũng mơ điều này. Chia lửa cho dân. Để không ai phải cháy một mình. Nhưng ta thử một mình, và nó thành thảm họa, ta điểm lửa sai cách, dân chết, ta tuyệt vọng, ta quay sang dập đèn. Ta tưởng đường thứ ba là ảo tưởng."

Giọng ông trầm xuống, mang theo cả gánh nặng của năm mươi năm dằn vặt. Ông nhớ lại những gương mặt người dân đã chết vì cách làm sai lầm của mình thuở ấy, những lời nguyền rủa ông phải nghe suốt bao năm sau đó, và cả nỗi cô đơn cùng cực khi không còn ai, kể cả những người thân cận nhất, tin vào con đường ông theo đuổi.

"Không phải ảo tưởng," Lành nói. "Chỉ là ông thiếu những thứ cháu có: lối chia chiếu của bà Mỵ, cái neo của Rùa Vàng, và quan trọng nhất, ông thiếu người. Ông mất bà Cốt, mất thầy Lam, ông một mình. Còn cháu có Đào, có cả nước. Đường thứ ba không phải việc của một người. Nó là việc của tất cả. Đó là chỗ ông sai, năm mươi năm trước."

Xung quanh hai người, trận chiến vẫn tiếp diễn dữ dội, tiếng va chạm của lửa xanh và ánh sáng ấm áp của muôn ngọn đèn nhỏ hòa lẫn vào nhau thành một khung cảnh vừa hỗn loạn vừa kỳ vĩ, nhưng dường như cả hai người đứng giữa đó đều tạm quên đi cơn bão xung quanh, chỉ còn cuộc đối thoại giữa hai thế hệ người giữ đèn.

Ông Vọng lặng đi rất lâu, giữa trận chiến đang gào thét quanh hai người. Rồi ông nhìn Lành, và lần đầu, trên gương mặt thủ lĩnh Phản Đăng, không còn tuyệt vọng, mà một thứ gì như được giải thoát. "Nếu cháu nói thật... nếu đường thứ ba có thật... thì năm mươi năm khổ đau của ta, cuối cùng, không vô nghĩa. Vì nó dẫn đến cháu."

Lành nhìn ông già trước mặt, người đã từng là kẻ thù đáng sợ nhất trên hành trình của cậu, giờ đứng đó với đôi vai trĩu nặng của cả nửa thế kỷ hối hận, và trong lòng cậu, nỗi căm ghét trước kia dần nhường chỗ cho một thứ gì đó gần với sự cảm thông. Có lẽ, cậu nghĩ, họ chưa bao giờ thực sự là kẻ thù của nhau, chỉ là hai người cùng đi tìm một con đường, ở hai thời điểm khác nhau, với những gì họ có trong tay.

Ông quay nhìn đại quân đồng-dại mình từng dẫn dắt, rồi nhìn con mắt đang mở dưới sông. Xung quanh, tiếng gào thét của trận chiến vẫn không ngừng, nhưng dường như với riêng ông Vọng, mọi âm thanh đã lùi xa, chỉ còn lại tiếng nói vang vọng trong đầu ông, tiếng của chính mình năm mươi năm trước, còn trẻ, còn nhiệt huyết, còn tin vào một đường thứ ba.

Bàn tay ông siết chặt cây gậy đầu rồng, những nếp nhăn trên gương mặt già nua dường như sâu thêm trong khoảnh khắc ấy, mang theo cả gánh nặng của nửa thế kỷ dằn vặt lẫn một tia hy vọng mong manh cuối cùng. Xung quanh ông, đám đồng-dại vẫn tiếp tục giao tranh với đoàn dân binh, không hề hay biết thủ lĩnh của mình đang đứng trước một ngã rẽ định mệnh.

Và ông đưa ra một quyết định.