trích Sổ Nguyền, quyển hai, trang bốn mươi

Năm Ất Sửu, làng Yên Trù hứng chịu tai ương chồng chất: ba năm hạn hán liên tiếp, tiếp sau là một trận dịch làm hao hụt gần một phần năm dân số. Trong cơn tuyệt vọng, oán hận cộng đồng dồn nén thành một khối nợ tinh thần không ai một mình gánh nổi. Nhờ sự hy sinh của những người con ưu tú đầu tiên, làng đã vượt qua được cơn hoạ diệt vong.

Bà Cả ngồi xuống đối diện Trầm, hai tay đan vào nhau trên bàn, giọng bà khi kể chuyện khác hẳn giọng ra lệnh thường ngày, chậm rãi hơn, gần như thì thầm.

"Năm 1985, làng Yên Trù, một ngôi làng nhỏ ven Hà Nội giờ đã không còn tồn tại trên bản đồ hành chính, trải qua ba năm hạn hán liên tiếp." Bà bắt đầu. "Ruộng nứt nẻ, giếng cạn khô, dân làng phải đi hàng chục cây số gánh nước về dùng.