Minh về đến nhà lúc mười giờ đêm.

Anh không bật đèn ngay — thói quen cũ từ hồi còn nhỏ, từ hồi cha anh vẫn còn ngồi ghi chép tới khuya và bảo rằng ánh đèn đột ngột sẽ làm gián đoạn tư duy. Minh đứng trong bóng tối của hành lang, tay vẫn còn nắm chìa khóa, để cho mắt quen dần với bóng đêm trước khi bước vào.

Nhưng đêm nay có điều gì đó khác.

Ánh đèn bàn trong phòng làm việc đang sáng.

Minh không nhớ mình đã bật đèn đó trước khi đi. Anh cũng không nhớ mình đã mời ai vào nhà. Nhưng dù thế, anh vẫn bước đến, tay đẩy nhẹ cánh cửa phòng làm việc vốn đã hé sẵn, và nhìn thấy ông ta.

Một người đàn ông, khoảng năm mươi tuổi, ngồi ngay tại bàn làm việc của Minh. Tóc bạc một nửa, phần đen còn lại chải ngược ra sau gọn gàng như người đi họp. Áo sơ mi trắng, cổ tay áo được gấp lên hai nếp chỉnh tề. Trước mặt ông ta là cuốn sổ ghi chép của Minh — cuốn sổ mà anh đã khóa trong ngăn kéo dưới trước khi ra khỏi nhà sáng nay.

Cuốn sổ đang mở.

"Anh Minh," người đàn ông nói mà không quay đầu lại, "tôi đã chờ lâu. Mời ngồi."

Giọng ông ta điềm tĩnh đến mức kỳ lạ. Không phải giọng của kẻ đột nhập. Không phải giọng của người đang sợ bị bắt. Đó là giọng của người chủ nhà — hoặc của người đã từng là chủ nhà ở đây lâu hơn Minh tưởng.

Minh không chạy. Anh cũng không hét. Anh bước vào phòng, kéo ghế bên cạnh bàn, và ngồi xuống đối diện với người đàn ông lạ.

Sau này anh không hiểu tại sao mình lại làm vậy. Có lẽ vì mệt quá. Có lẽ vì một phần của anh đã đoán ra người ngồi trước mặt mình là ai.

"Ông là Khải," Minh nói. Không phải câu hỏi.

Người đàn ông cuối cùng nhìn lên. Đôi mắt màu nâu sẫm, bình thường đến mức không đáng chú ý — cho đến khi anh nhìn thẳng vào đó và cảm thấy như mình đang nhìn vào một căn phòng rất sâu, rất tối, có ánh sáng lờ mờ ở phía cuối.

"Đúng," ông ta nói. "Tôi là Khải."

Minh đã nghe tên này ba lần trong tuần qua. Lần đầu từ miệng bà Liễu ở bệnh viện, môi bà run rẩy thì thầm như sợ tên đó có thể gọi thứ gì đó đến. Lần thứ hai trong tờ giấy tờ cũ mà anh tìm thấy trong ngăn kéo bí mật của cha — tên Khải xuất hiện bên cạnh chữ ký của cha anh, dưới một hợp đồng không có ngày tháng. Lần thứ ba trong giấc mơ, khi một bàn tay không có mặt người gõ vào vai anh và nói: anh ấy đang đợi.

Và bây giờ, ông ta ngồi đây, bằng xương bằng thịt.

"Ông vào bằng cách nào?" Minh hỏi. Giọng anh ngạc nhiên ngay cả khi hỏi — không run, không cao, chỉ bình thường như đang hỏi về thời tiết.

"Cửa không khóa," Khải nói. Đơn giản như vậy. "Anh thường quên khóa cửa sau khi đi đâu vội. Cha anh cũng vậy."

"Ông biết cha tôi."

"Tôi biết cha anh." Khải đẩy cuốn sổ về phía Minh, ngón tay chỉ vào một trang nào đó ở giữa. "Ông ấy đã ghi cho tôi một lần. Cách đây hơn hai mươi năm."

Minh nhìn xuống trang sổ. Đó là bút tích của cha anh — chữ nhỏ, gọn, nghiêng sang phải như luôn luôn. Nhưng nội dung thì anh chưa bao giờ đọc. Trang này không có trong phần anh đã kiểm tra.

Người khai: Khải, không có họ. Tuổi: không xác định. Tình trạng: đang chờ. Lời khai: Tôi đã ghi đủ. Tôi muốn nghỉ. Nhưng kho chưa đầy. Ai sẽ tiếp tục?

Phía dưới, bút tích của cha anh thêm vào một dòng nhỏ, không phải lời khai — là ghi chú riêng: Ông ta không chết. Ông ta đang chờ người tiếp theo.

"Cha anh từ chối," Khải nói, nhìn Minh với ánh mắt không phán xét, chỉ đơn giản là nhận định. "Ông ấy nói với tôi rằng ông ấy còn người muốn sống cùng. Còn anh, còn mẹ anh. Ông ấy không thể bỏ lại họ để ở lại với những người đã ra đi."

Minh ngồi im.

"Nhưng rốt cuộc ông ấy cũng ra đi," Khải tiếp tục, giọng không có ác ý — đó là điều kỳ lạ nhất. "Sớm hơn ông ấy tưởng. Và bây giờ anh ngồi đây, ghi chép một mình, không biết tại sao mình lại làm việc này hay nó sẽ dẫn đến đâu."

"Ông định đề nghị tôi điều gì," Minh nói. Vẫn không phải câu hỏi.

Khải mỉm cười. Nụ cười không ấm, không lạnh — nụ cười của người đã ngồi đối diện với quá nhiều người đến mức quên mất cách cười thật.

"Tôi đề nghị anh tiếp tục. Ghi như anh đang ghi. Giữ lại như tôi đã giữ. Mỗi lời khai là một linh hồn neo lại — không mất, không tan, chỉ nằm trong chữ viết, chờ được đọc lại đúng lúc đúng nơi." Ông ta dừng lại. "Đổi lại, anh sẽ không ra đi theo cách cha anh đã ra đi. Anh sẽ tồn tại cùng kho lưu trữ. Lâu hơn bất kỳ người sống nào."

Bất tử.

Minh hiểu từ đó không cần ông ta nói thêm.

Căn phòng im lặng. Ở ngoài cửa sổ, có tiếng xe máy chạy qua, tiếng ai đó gọi tên nhau ở đầu ngõ. Cuộc sống bình thường đang tiếp diễn cách đó không đến mười mét, không biết gì về cuộc trò chuyện này.

"Kho lưu trữ," Minh lặp lại. "Ông đã ghi bao nhiêu người?"

"Nhiều," Khải nói. "Hàng chục năm. Từ khi tôi nhận lại từ người trước tôi."

"Họ ở đâu?"

Khải không trả lời ngay. Ông ta nhìn Minh, như đang cân nhắc xem có nên cho anh thấy hay không. Rồi ông ta nói: "Nhìn vào mắt tôi."

Minh không muốn. Nhưng anh đã nhìn — vì bản năng, vì tò mò, vì một phần của anh đã đứng ở bờ vực này từ lâu và muốn biết phía dưới trông như thế nào.

Và anh thấy.

Đôi mắt màu nâu sẫm của Khải bỗng trở nên rất sâu, như mặt nước hồ về đêm khi nhìn xuống không thấy đáy. Và trong đó — trong cái chiều sâu không có đáy đó — có những khuôn mặt. Hàng chục. Hàng trăm. Có lẽ nhiều hơn, nhiều đến mức không đếm được. Mỗi khuôn mặt là một người: già, trẻ, đàn ông, đàn bà. Một số nhắm mắt như đang ngủ. Một số đang nhìn thẳng lên, nhìn qua đôi mắt của Khải ra bên ngoài, nhìn vào Minh.

Không phải nhìn cầu cứu. Không phải nhìn tuyệt vọng.

Họ nhìn anh như nhìn người cuối cùng còn có thể làm điều gì đó.

Minh quay đi. Tim anh đập không đều.

"Họ không đau," Khải nói, giọng nhẹ hơn một chút. "Tôi muốn anh hiểu điều đó. Họ được ghi lại đúng cách, lời khai được lưu lại đầy đủ. Họ không tan biến, không bị quên. Họ nằm trong chữ viết, trong những cuốn sổ, chờ đúng lúc."

"Chờ cái gì?"

"Chờ kho đầy. Chờ người giữ kho quyết định giải phóng." Khải nhìn anh. "Nhưng người giữ kho cần phải chọn đúng thời điểm. Và thời điểm đó không phải lúc họ muốn — mà là lúc kho sẵn sàng."

"Và kho chưa sẵn sàng."

"Chưa. Còn thiếu."

Minh đứng dậy, đi về phía cửa sổ. Anh nhìn ra ngoài, nhìn con ngõ nhỏ đang mờ dần trong màn đêm. Nhà hàng xóm đối diện vẫn còn đèn, có tiếng ti vi văng vẳng — chương trình gì đó vui, có tiếng cười của người dẫn chương trình.

"Cha tôi từ chối vì ông ấy còn yêu người sống," Minh nói, lưng vẫn quay về phía Khải. "Ông hỏi tôi thì sao — có nghĩa là ông biết tôi không còn điều đó nữa."

Khải không phủ nhận. "Tôi biết anh đang sống một mình từ ba năm nay. Tôi biết người duy nhất anh còn gắn bó đã không còn ở đây. Tôi biết công việc ghi chép là thứ duy nhất khiến anh còn lý do để thức dậy mỗi sáng."

Sự thật nói ra bằng giọng người khác nghe khác hẳn so với khi anh tự nói với mình trong đầu. Nó đau hơn, cụ thể hơn.

"Tôi không nói điều đó để mua chuộc anh," Khải tiếp tục. "Tôi nói vì tôi cần anh hiểu rằng tôi biết anh là ai. Và tôi nghĩ anh hiểu tôi đang đề nghị gì."

Minh quay lại. Khải vẫn ngồi tại bàn, bình thản như khi anh mới bước vào — như thể thời gian không tác động gì lên ông ta.

"Nếu tôi đồng ý," Minh nói chậm rãi, "tôi sẽ trở thành như ông. Tồn tại nhưng không sống. Ghi chép nhưng không thể rời đi."

"Đúng."

"Và nếu tôi từ chối?"

Khải dừng lại lần đầu tiên kể từ khi bắt đầu cuộc trò chuyện — một sự dừng lại thực sự, không phải để tạo hiệu ứng, mà vì câu hỏi này chạm vào điều gì đó ông ta không dự liệu trước.

"Nếu anh từ chối," ông ta nói, "tôi sẽ phải tìm người khác. Và kho sẽ tiếp tục chờ." Ông ta nhìn Minh. "Nhưng những người trong đó sẽ chờ lâu hơn. Có thể rất lâu. Có thể mãi mãi, nếu không tìm được người phù hợp."

Hàng nghìn khuôn mặt. Nhìn anh như nhìn người cuối cùng.

Minh ngồi xuống trở lại. Anh nhìn cuốn sổ ghi chép đang mở trên bàn, nhìn bút tích của cha anh trên trang giấy đã ngả vàng.

Cha anh đã biết. Cha anh đã từ chối. Cha anh đã chết theo cách bình thường của người bình thường, để lại cuốn sổ và công việc cho anh mà không giải thích vì sao.

Có lẽ vì ông biết rằng giải thích trước sẽ không ích gì. Mỗi người phải tự đứng trước lựa chọn này bằng chính đôi chân của mình.

"Tôi cần thời gian," Minh nói.

Khải gật đầu, đứng dậy. Ông ta gấp cổ tay áo xuống, cài lại khuy manchette bằng động tác quen thuộc của người đã làm điều đó hàng nghìn lần.

"Tôi sẽ quay lại," ông ta nói. "Khi anh sẵn sàng, anh chỉ cần mở cuốn sổ và ghi tên tôi vào đầu trang trắng tiếp theo. Tôi sẽ biết."

Ông ta đi về phía cửa. Bước chân không có tiếng động — không phải vì ông ta cố tình giảm âm, mà đơn giản là như vậy, như thể sàn nhà không cảm nhận được trọng lượng của ông ta.

Ở ngưỡng cửa, Khải dừng lại và quay đầu nhìn Minh lần cuối.

"Cha anh là người tốt," ông ta nói. "Ông ấy yêu anh nhiều lắm. Tôi nghĩ anh nên biết điều đó — vì ông ấy không từ chối tôi vì sợ hay vì ích kỷ. Ông ấy từ chối vì anh."

Rồi ông ta ra đi.

Minh ngồi một mình trong phòng làm việc, dưới ánh đèn bàn yếu ớt, nhìn cuốn sổ vẫn mở trước mặt. Ngoài cửa sổ, tiếng ti vi nhà hàng xóm vẫn vọng sang — chương trình đã đổi, giờ là tin tức khuya, giọng phát thanh viên đều đều đọc những điều đang xảy ra trên thế giới.

Anh đặt tay lên trang giấy, ngón tay chạm vào chữ viết của cha.

Và ở một nơi nào đó rất sâu bên trong anh — sâu hơn lý trí, sâu hơn nỗi sợ — anh cảm thấy hàng nghìn khuôn mặt đang nhìn mình, im lặng, kiên nhẫn, chờ đợi…