Căn nhà nằm cuối con hẻm dốc ở Bình Thạnh, chỗ mà mấy chục năm trước người ta còn gọi là xóm Rạch Lăng. Minh phải hỏi thăm ba người mới tìm được số nhà, vì tấm biển số gỉ sét từ lâu, chỉ còn lại những vết màu mờ không đọc được. Cổng sắt cũ kỹ. Chậu cây sứ trắng đứng hai bên, cánh hoa rụng xuống thềm như những chiếc lưỡi câm.

Bà Bích ra mở cổng sau tiếng chuông thứ ba.

Bà nhỏ người, tóc bạc trắng búi gọn sau gáy, mắt kính dày như đáy chai nhưng ánh nhìn sau lớp kính lại sắc đến kỳ lạ — cái sắc của người đã nhìn quá nhiều thứ mà người thường không muốn nhìn. Bà mặc áo bà ba xanh nhạt, màu xanh của bệnh viện, của những hành lang dài, của những cuộc chờ đợi không có hồi kết.

"Cậu là con trai ông Thiện."

Không phải câu hỏi. Bà nói như thể đã biết từ trước, như thể đã chuẩn bị sẵn câu nói đó từ nhiều năm rồi, chỉ chờ Minh bước qua cổng.

"Dạ. Cháu là Minh."

Bà gật đầu, quay vào. Minh theo sau.

Phòng khách nhỏ, tối, mùi long não và hoa nhài trộn vào nhau. Trên tường treo một tấm bằng khen cũ đã ố vàng — "Y tá tiêu biểu ngành y tế thành phố, 1988." Bên cạnh là ảnh đen trắng của một nhóm người áo trắng đứng trước cổng bệnh viện. Minh nhìn kỹ, nhận ra cha mình — trẻ hơn, thẳng người hơn, bàn tay phải đang giơ lên vẫy chào ai đó ngoài khung hình.

Bàn tay phải. Trước khi nó từ chối cử động.

"Cậu uống gì không?" Bà Bích hỏi từ trong bếp vọng ra.

"Dạ thôi bà ơi. Cháu chỉ muốn hỏi chuyện thôi."

Im lặng. Rồi bà đi ra, tay bưng hai ly trà đặc, đặt xuống bàn không hỏi thêm. Bà ngồi xuống ghế đối diện, nhìn Minh một lúc không nói gì.

"Ông Thiện mất được mấy tháng rồi?"

"Bảy tháng."

"Cậu biết tìm tôi hỏi điều gì?"

Minh nghĩ đến những đêm ngồi bên giường cha, nhìn bàn tay phải cha co quắp trên chăn trắng. Cha không bao giờ giải thích. Không bao giờ nhắc. Chỉ có một lần, khi thuốc đã làm cha nửa tỉnh nửa mê, cha thì thầm một cái tên — "Bích" — rồi mở mắt nhìn Minh với vẻ hoảng loạn như thể vừa nói điều không được phép nói.

"Cháu muốn biết tại sao tay cha cháu bị liệt."

Bà Bích nhấc ly trà lên, thổi nhẹ, uống một ngụm nhỏ. Không vội. Không né.

"Bàn tay ông ấy không bị liệt vì bệnh." Bà đặt ly xuống, giọng đều như đọc lại điều đã thuộc lòng. "Bàn tay ông ấy từ chối."

Năm 1994, cha Minh — ông Thiện — đang làm ở khu điều dưỡng ghép với trại tâm thần, chỗ tiếp nhận những bệnh nhân không ai nhận về. Công việc của ông không phải chữa bệnh. Ông là người ghi — ghi lời khai, ghi lời trăn trối, ghi những điều người ta cần nói trước khi không còn có thể nói nữa.

Cái nghề đó, bà Bích giải thích, vốn không có tên chính thức. Người ta gọi là "thư ký tâm tư," hay "người nghe cuối." Bệnh viện cần ai đó có khả năng ngồi yên, không phán xét, không sợ hãi, ghi chép mà không can thiệp. Ông Thiện làm việc đó tốt hơn bất kỳ ai bà từng gặp.

Cho đến người đàn ông tên Khuê.

"Tôi không biết ông ta từ đâu tới. Hồ sơ ghi bệnh nhân vô danh, nhưng ông ta nói tên là Khuê. Trung niên, gầy, mắt còn rất tỉnh. Không có gia đình đến thăm. Không có ai liên lạc." Bà Bích nhìn vào khoảng không trước mặt như đang thấy lại căn phòng đó. "Ông ta xin gặp người ghi chép. Nói ông ta có lời khai cần để lại."

Ông Thiện vào. Ngồi xuống. Mở sổ. Bắt đầu ghi.

"Tôi đứng ngoài hành lang, nhìn vào qua ô cửa kính nhỏ. Tôi thấy ông Thiện ghi. Tay ông di chuyển đều. Nhưng khuôn mặt ông — khuôn mặt ông thay đổi."

Bà dừng lại. Ngón tay bà gõ nhẹ lên mặt bàn, một hai ba, rồi ngừng.

"Thay đổi như thế nào ạ?"

"Như thể ông ấy không còn ngồi trong căn phòng đó nữa. Như thể ông ấy đang ở chỗ khác. Đang thấy thứ gì đó mà người khác không thấy." Bà nhìn thẳng vào mắt Minh. "Cậu hiểu cảm giác đó không?"

Minh im lặng. Anh hiểu. Anh đã trải qua điều đó nhiều lần rồi — cái khoảnh khắc khi ngón bút chạy trên trang giấy và anh cảm thấy mình đang trôi đi đâu đó, đang trở thành một cái kênh dẫn hơn là một con người đang ghi chép.

"Ông Thiện ngồi trong đó hai tiếng đồng hồ. Ông Khuê mất vào sáng hôm sau, trước khi trời sáng." Bà ngừng lại một nhịp. "Đêm đó, khi tôi đang dọn phòng trực, tôi nghe thấy tiếng đốt giấy."

Minh đặt ly trà xuống.

"Đốt giấy?"

"Trong phòng tắm cuối hành lang. Mùi giấy cháy. Tôi đi vào thì thấy ông Thiện đang đứng trước bồn rửa tay, nhìn những mảnh tro. Quyển sổ vẫn còn trong tay ông, nhưng mấy trang đầu — những trang ông vừa ghi — đã biến mất."

"Cha cháu đốt."

"Ông không thừa nhận. Không phủ nhận. Chỉ nói: 'Có thứ không nên tồn tại trên giấy.' Rồi ông bỏ về." Bà Bích nhìn xuống đôi tay mình — đôi tay đã giữ kim tiêm, đã đặt lên trán người hấp hối, đã ghi tên vào những tờ giấy báo tử. "Sáng hôm sau tay phải ông co lại. Không đau. Không liệt hẳn. Chỉ là — không chịu cử động theo ý ông nữa. Như thể nó không còn thuộc về ông."

Hai năm. Ông Thiện không ghi chép gì trong hai năm đó. Bà Bích kể rằng ông đến gặp nhiều bác sĩ, kết quả thần kinh học bình thường, không có tổn thương nào giải thích được tình trạng. Cuối cùng có một người — không phải bác sĩ, mà là ông già bán nhang ở chợ Bà Chiểu, người mà ông Thiện tìm đến trong tuyệt vọng — đã nói với ông một câu mà ông kể lại cho bà Bích nghe nhiều năm sau:

"Bàn tay ghi lời người chết mà gặp lời không được ghi, nó cần thời gian để quên đi điều nó đã viết."

Hai năm để quên. Rồi tay ông Thiện dần dần trở lại. Không hoàn toàn — ngón trỏ vẫn hơi cứng, chữ ông viết sau đó mãi mãi nghiêng theo hướng lạ, như thể đang cúi đầu trước điều gì — nhưng ông có thể cầm bút trở lại. Ông trở lại làm việc. Không bao giờ nhắc đến ông Khuê. Không bao giờ kể về những trang giấy đã đốt.

Và không bao giờ dạy con trai biết về điều đó.

"Bà biết cha cháu có con không?" Minh hỏi.

"Biết. Ông có kể. Ông nói ông sẽ không để con đi theo nghề này." Bà Bích nhìn Minh với ánh mắt không phải thương hại, không phải cảnh báo, mà là một thứ gì đó giống như sự xác nhận buồn bã. "Nhưng cậu vẫn đang ngồi đây. Vẫn đang làm cái nghề đó."

"Cha cháu mất mà không kịp dạy cháu điều này."

"Hay là ông cố tình không dạy." Bà đứng dậy, đi về phía tủ sách cũ kỹ đứng ở góc phòng. Ngón tay bà lướt qua gáy sách, dừng lại ở một chỗ, kéo ra một quyển sổ mỏng bìa xanh nhạt. "Ông có gửi cái này cho tôi giữ. Nói nếu một ngày con ông đến tìm, thì đưa lại."

Minh cầm quyển sổ. Tay anh hơi run.

"Nhưng trước khi cậu mở ra," bà Bích nói, giọng trở nên khác — thấp hơn, cẩn trọng hơn, như người sắp bước qua một cánh cửa không có đường quay lại, "tôi cần cậu cho tôi xem bàn tay."

Minh ngẩng đầu.

"Bàn tay?"

"Đưa tay phải ra."

Anh đưa. Bà Bích không cầm lấy tay anh, chỉ nhìn. Nhìn rất lâu. Kính dày của bà phản chiếu ánh đèn vàng vọt trong phòng, tạo ra những đốm sáng kỳ lạ. Rồi bà chỉ vào ngón trỏ phải của Minh.

"Cậu thấy không?"

Minh nhìn xuống ngón tay mình. Trắng nhợt. Bình thường. Chỉ có một vệt — anh tưởng là vết mực, nhưng mực đã rửa từ sáng, không thể còn — một vệt mờ, hơi tím, chạy dọc theo đốt giữa ngón trỏ.

Anh không nhớ vệt đó từ bao giờ có ở đó.

"Cha cậu cũng có vệt này. Hai ngày trước khi ông gặp ông Khuê." Bà Bích nhìn thẳng vào mắt Minh. "Cậu cũng sắp gặp lời khai đó rồi. Tôi thấy dấu hiệu trên ngón trỏ của cậu."

Phòng khách im lặng. Bên ngoài tiếng mưa bắt đầu lách tách trên mái tôn, không rõ từ khi nào.

Minh nhìn quyển sổ trong tay. Nhìn vệt tím trên ngón trỏ. Nhìn bức ảnh đen trắng trên tường, bàn tay phải của cha đang vẫy — bàn tay trước khi nó học cách từ chối.

Anh chưa mở sổ. Nhưng anh biết — với cái biết nằm sâu hơn lý trí, sâu hơn cả nỗi sợ — rằng dù anh có mở hay không, có đọc hay không, có đốt đi như cha anh đã làm, thì lời khai đó đang trên đường tìm đến anh.

Nó luôn luôn đã trên đường đó.

Từ trước khi anh sinh ra.