Nước bắt đầu dâng lên từng ngày một, lúc đầu còn chậm rãi như người đàn bà già đi trông thấy từng sợi tóc bạc. Ấy vậy mà chỉ sau vài cơn mưa đầu mùa, con nước như tỉnh giấc, mỗi giờ mỗi lớn. Tôi đứng trên bờ đê nhìn ra xa, thấy mặt sông Cửu Long sáng lên một màu vàng đục, nặng phù sa. Dòng chảy hối hả cuốn theo những cành cây khô, những búp lục bình còn non, và cả thứ mùi đất ải xa xôi từ tận thượng nguồn vọng về.

Sáng nay, khi những tia nắng đầu tiên còn e dè, ông Tư đã buộc ghe vào gốc dừa cuối vườn. Ông lúi húi kiểm tra mấy cái lọp tre, đan còn thô ráp nhưng chắc chắn. Nước mới về đó thôi mà dưới chân cầu ao đã nghe tiếng cá quẫy lộp bộp. “Năm ni được mùa nước,” ông nói với tôi, giọng trầm trầm nhưng không giấu được niềm vui. Đôi mắt ông nhìn ra đồng, nơi nước đang dần phủ trắng những đám ruộng vừa gặt. Cảm giác ấy thật lạ: người ta mong nước, đợi nước, và khi nước về thì ai cũng thấy nhẹ lòng, như một món nợ đã trả xong.

Từ trên ghe nhìn xuống, tôi thấy dòng nước lững lờ chảy, màu nâu đỏ quyện với mảng bèo xanh non. Thỉnh thoảng một đàn cá linh con lướt qua, mình trong veo, bơi nhanh như những mũi kim bạc. Tiếng nước ùa ào vào mé bãi, rồi rút ra, tạo thành những bọt trắng xóa. Mùi phù sa nồng nồng, mùi cỏ mục, mùi đất mới hòa quyện với gió sông, thổi vào mũi cay cay. Tôi hít một hơi thật sâu, thấy lồng ngực mở ra, như bao nhiêu tù túng của ngày tháng mùa khô tan biến hết.

Dọc bờ sông, từng chiếc xuồng ba lá nhẹ tênh nối đuôi nhau ra đồng. Người ta đặt lọp, giăng lưới, người thì buông câu, tay nghề nào cũng có. Nước về là lộc trời ban, ai cũng mong mình được phần. Bà Sáu nhà bên cũng lụi cụi chèo xuồng ra mấy bụi tre dọc bờ, nơi nước mới ngập đến gối. Bà bảo: “Mùa này cá linh nhiều lắm, quẫy dưới gốc tre nghe rào rào. Mà ăn cá linh với dưa hấu, còn gì bằng.” Giọng bà cười lanh lảnh, vang vọng trên mặt nước mênh mông.

Nhưng dòng nước về cũng không chỉ mang niềm vui. Những căn nhà ven sông, người ta phải kê đồ lên cao. Những đứa trẻ xóm chài trông thấy nước dâng thì mừng, nhưng mấy mẹ lại thở dài, lo mùa lũ năm nay có quá sức chịu đựng của bờ đê không. Tôi thấy bóng dáng những người đàn ông tay lưới tay lọp, nhưng mắt vẫn ngước nhìn mây trời. Họ biết rằng, ăn lộc nước cũng phải chịu cảnh nước tràn.

Chiều muộn, tôi trở vào bờ. Mặt sông đã chuyển sang màu tím của hoàng hôn. Những đám lục bình trôi dạt vào bờ, tạo thành từng mảng xanh đậm như những hòn đảo nhỏ. Tiếng xuồng rẽ nước nghe rạt rào, êm như ru. Tôi nhặt một chiếc lá vàng rơi trên mặt nước, thả nó trôi đi. Nó nhẹ nhàng xoay tròn rồi lẫn vào dòng chảy mênh mông. Tôi nghĩ, ừ, con người ta cũng như chiếc lá ấy thôi, thuận theo dòng nước mà sống, biết chắt chiu từng mùa lộc, biết nhẫn nhịn những lúc khó khăn. Nước về rồi, mùa mới bắt đầu.