E khi họa hổ bất thành,

Khi không mình lại xô mình xuống hang".

Vân Tiên ghé lại bên đàng,

Bẻ cây làm gậy nhắm làng xông vô.

Kêu rằng: "Bớ đảng hung đồ!

Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân".

Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:

"Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.

Trước gây việc dữ tại mầy,

Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng".

Vân Tiên tả đột hữu xông,

Khác nào Triệu tử phá vòng Đương-dang.

Lâu la bốn phía vỡ tan,

Đều quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay.

Phong Lai trở chẳng kịp tay,

Bị Tiên một gậy thác rày thân vong.

Dẹp rồi lũ kiến chòm ong,

Hỏi: "Ai than khóc ở trong xe nầy?"

Thưa rằng: "Tôi thiệt người ngay,

Sa cơ nên mới lầm tay hung đồ.

Trong xe chật hẹp khôn phô,

Cúi đầu trăm lạy cứu cô tôi cùng".

Vân Tiên nghe nói động lòng,

Đáp rằng: "Ta đã trừ dòng lâu la.

Khoan khoan ngồi đó chớ ra,

Nàng là phận gái ta là phận trai.

Tiểu thơ con gái nhà ai,

Đi đâu nên nỗi mang tai bất kì?

Chẳng hay tên họ là chi,

Khuê môn phận gái việc gì đến đây?

Trước sau chưa hãn dạ này,

Hai nàng ai tớ ai thầy nói ra?".

Thưa rằng: "Tôi Kiều Nguyệt Nga,

Con này tì tất tên là Kim Liên.

Quê nhà ở quận Tây-xuyên,

Cha làm tri phủ ở miền Hà-khê.

Sai quân đem bức thơ về,

Rước tôi qua đó định bề nghi gia.

Làm con đâu dám cãi cha,

Ví dầu ngàn dặm đường xa cũng đành!

Chẳng qua là sự bất bình,

Hay vầy cũng chẳng đăng trình làm chi.

Lâm nguy chẳng gặp giải nguy,

Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi.

Trước xe quân tử tạm ngồi,

Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa:

Chút tôi liễu yếu đào thơ,

Giữa đường lâm phải bụi dơ đã phần.

Hà-khê qua đó cũng gần,

Xin theo cùng thiếp đền ân cho chàng.

Gặp đây đương lúc giữa đàng,

Của tiền chẳng có bạc vàng cũng không.

Gẫm câu báo đức thù công,

Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi".

Vân Tiên nghe nói liền cười:

"Làm ơn há dễ trông người trả ơn?

Nay đà rõ đặng nguồn cơn,

Nào ai tính thiệt so hơn làm gì.

Nhớ câu kiến ngãi bất vi.

Làm người thế ấy cũng phi anh hùng.

Đó mà biết chữ thỉ chung,

Lựa là đây phải theo cùng làm chi".

Nguyệt Nga biết ý chẳng đi,

Hỏi qua tên họ một khi cho tường.

Thưa rằng: "Tiện thiếp đi đường

Chẳng hay quân tử quê hương nơi nào?"

Phút nghe lời nói thanh tao,

Vân Tiên há nỡ lòng nào phôi pha:

"Đông-thành vốn thiệt quê ta,

Họ là Lục thị tên là Vân Tiên".

Nguyệt Nga vốn đấng thuyền quyên,

Tai nghe lời nói tay liền rút trâm.

Thưa rằng: "Nay gặp tri âm,

Xin đưa một vật để cầm làm tin".

Vân Tiên ngơ mặt chẳng nhìn,

Nguyệt Nga liếc thấy càng thìn nết na:

"Vật chi một chút gọi là,

Thiếp thưa chưa dứt chàng đà làm ngơ.

Của này là của vất vơ,

Lòng chê cũng phải mặt ngơ sao đành!".

Vân Tiên khó nỗi làm thinh,

Chữ ân buộc lại chữ tình lây dây.

Than rằng: "Đó khéo trêu đây,

Ơn kia đã mấy của này rất sang.

Đương khi gặp gỡ giữa đàng,

Một lời cũng nhớ ngàn vàng chẳng phai.

Nhớ câu trọng nghĩa khinh tài,

Nào ai chịu lấy của ai làm gì".

Thưa rằng: "Chút phận nữ nhi,

Vốn chưa biết lẽ có khi mích lòng.

Ai dè những đấng anh hùng,

Thấy trâm thôi lại thẹn cùng cây trâm.

Riêng than: Trâm hỡi là trâm!

Vô duyên chi bấy ai cầm mà mơ?

Đưa trâm chàng đã làm ngơ,

Thiếp xin đưa một bài thơ giã từ".

Vân Tiên ngó lại rằng ừ:

"Làm thơ cho kịp bấy chừ chớ lâu".

Nguyệt Nga ứng tiếng xin hầu,

Xuống tay liền tả tám câu năm vần.

"Thơ rồi này thiếp xin dâng,

Ngửa trông lượng rộng văn nhân thế nào?"

Vân Tiên xem thấy ngạt ngào,

Ai dè sức gái tài cao bực này.

Đã mau mà lại thêm hay,

Chẳng phen Tạ nữ cùng tày Từ phi.

Thơ ngâm dũ xuất dũ kì,

Cho hay tài gái kém gì tài trai.

Như vầy ai lại thua ai,

Vân Tiên họa lại một bài trao ra.

Xem thơ biết ý gần xa,

Mai hòa vận điểu, điểu hòa vận mai.

Có câu xúc cảnh hứng hoài,

Đường xa vòi vọi dặm dài vơi vơi.

Ai ai cũng ở trong trời,

Gặp nhau lời đã cạn lời thời thôi.

Vân Tiên từ giã phản hồi,

Nguyệt Nga than thở: "Tình ôi là tình!

Nghĩ mình mà ngán cho mình,

Nỗi ân chưa trả nỗi tình lại vương.