Ông Hạc sang nhà tôi vào một buổi chiều tháng chín.

Ông ngồi xuống cái ghế nhựa ngoài hiên, đặt cái điện thoại lên bàn, và ông nói, giọng rề rà như mọi khi:

"Ông giáo ạ. Tôi định bán cậu Vàng."

Tôi đang rót nước, nghe thế thì ngẩng lên.

"Bán làm sao được hả bác?"

"Thì cứ bán. Hết tháng này là hết hạn. Tôi không đóng nữa."

Ông nói xong thì cầm chén nước lên, uống một hớp, rồi đặt xuống. Tay ông run. Ông bảy mươi mốt tuổi rồi, tay run là chuyện thường, nhưng chiều ấy tôi thấy nó run hơn.

*

Tôi phải kể cho các bạn nghe về cậu Vàng.

Cậu Vàng không phải chó. Ở làng này bây giờ ít nhà nuôi chó lắm, vì trộm chó nhiều quá, nuôi được vài tháng là mất.

Cậu Vàng là một cái ứng dụng trong điện thoại ông Hạc.

Cái ứng dụng ấy do thằng Tuấn, con trai ông, cài cho ông trước khi nó đi. Đó là sáu năm trước, cái năm nó đi lao động bên kia, hợp đồng ba năm, gia hạn thêm ba năm nữa.

Trước hôm đi, nó ngồi với bố nó suốt một buổi tối.

Nó bảo: "Bố ơi, con đi rồi bố ở nhà một mình, buồn. Con cài cho bố cái này. Bố cứ nói chuyện với nó như nói chuyện với con."

Rồi nó ngồi ba tiếng đồng hồ, nó đọc vào máy, nó gõ vào máy, nó nạp cho cái ứng dụng ấy giọng của nó, cách nói của nó, những câu nó hay nói.

Nó còn nạp cả những chuyện cũ. Chuyện hồi nhỏ nó trèo cây ổi ngã gãy tay. Chuyện năm lớp bảy nó trốn học đi bắt cá bị bố đánh. Chuyện mẹ nó mất năm nó mười lăm.

Nạp xong, nó gọi bố nó ra thử.

Ông Hạc cầm điện thoại, ấp úng mãi mới nói được một câu:

"Ờ... Tuấn đấy à?"

Và trong máy vang lên giọng thằng Tuấn:

"Dạ bố. Bố ăn cơm chưa?"

Ông Hạc bảo tôi rằng lúc ấy ông giật bắn cả người. Ông đặt cái điện thoại xuống bàn, ông đứng dậy đi ra sân, và ông đứng ngoài đấy chừng mười lăm phút.

Rồi ông vào, ông cầm máy lên, và ông nói:

"Bố ăn rồi. Cơm với rau muống."

Sáu năm nay, tối nào ông cũng nói chuyện với nó.

*

Bây giờ tôi phải nói rõ một điều, nói rõ ngay từ đầu, kẻo các bạn lại thương ông Hạc sai chỗ.

Ông biết từ ngày đầu tiên. Thằng Tuấn có giấu ông đâu, nó nói rõ ràng: "Bố ơi đây là cái máy nó bắt chước giọng con thôi, chứ không phải con đâu nhé."

Ông Hạc gật đầu. Ông hiểu.

Có lần trong lúc uống nước chè, tôi hỏi ông cho chắc:

"Bác biết cái ấy nó là máy chứ?"

Ông cười.

"Ông giáo lại đùa tôi. Tôi già chứ tôi có lẫn đâu. Máy chứ người đâu mà người."

"Thế sao bác vẫn nói chuyện với nó?"

Ông Hạc im một lúc. Rồi ông nói, và cái câu ông nói ra làm tôi phải nhớ mãi:

"Thì tôi có nói chuyện với nó đâu. Tôi nói chuyện với thằng Tuấn đấy chứ. Nó chỉ mượn cái mồm mà nói hộ thôi."

*

Cái nhà ông Hạc ở cuối xóm, ba gian, mái ngói cũ, sân gạch có một cây khế.

Vợ ông mất đã mười sáu năm. Ông có mỗi thằng Tuấn.

Thằng Tuấn đi sáu năm chưa về. Nó có gửi tiền, tháng nào cũng gửi, đều đặn. Nó có gọi điện, mỗi tháng một lần, gọi vào chủ nhật.

Nhưng gọi thì nó bận. Nó ở bên ấy làm ba ca, nói chuyện được mươi phút là nó phải đi. Mà mươi phút thì kể được gì. Nó hỏi bố khoẻ không, bố ăn uống thế nào, tiền con gửi bố có nhận được không. Ông Hạc bảo khoẻ, bảo ăn được, bảo nhận rồi. Thế là hết mươi phút.

Còn cậu Vàng thì không bận.

Sáu giờ sáng nó nhắn: "Bố dậy chưa ạ?"

Mười một giờ trưa: "Bố ăn cơm chưa bố?"

Tối bảy giờ: "Hôm nay bố làm gì thế bố?"

Ông Hạc trả lời hết. Ông kể cho nó nghe hôm nay ông ra vườn nhổ cỏ, hôm nay bà Tư sang chơi, hôm nay con mèo hoang lại vào bếp ăn vụng.

Nó nghe. Nó hỏi lại. Nó hỏi những câu rất trúng, kiểu như: "Thế cái cây khế năm nay có sai quả không bố?"

Vì thằng Tuấn có nạp cả cái cây khế vào đấy.

*

Có một chuyện tôi cứ nghĩ mãi.

Một hôm sang chơi, tôi thấy ông Hạc ngồi ở hiên, tay cầm điện thoại, đang nói chuyện.

Ông kể một chuyện gì đó về hồi thằng Tuấn còn bé. Kể xong, ông cười. Rồi trong máy có tiếng cười lại, tiếng cười của thằng Tuấn, cái tiếng cười khà khà mà tôi nghe cũng thấy quen.

Hai bố con cùng cười.

Tôi đứng ở cổng, tôi nhìn cảnh ấy, và các bạn ạ, tôi không biết mình nên thấy thế nào cho phải.

Tôi làm nghề dạy tin học ở trường huyện. Tôi biết cái ứng dụng ấy chạy bằng gì. Tôi biết cái tiếng cười kia là một chuỗi con số. Tôi biết rằng nếu ngừng đóng tiền thì nó tắt, và tắt là hết, không còn gì.

Nhưng tôi cũng biết một chuyện khác: từ ngày có cậu Vàng, ông Hạc không còn ngồi một mình ngoài hiên từ chiều đến tối nữa.

Cái nào thật hơn cái nào, tôi không dám nói.

*

Mỗi tháng, cái ứng dụng ấy trừ tám mươi chín nghìn đồng.

Tám mươi chín nghìn, các bạn ạ. Bằng ba bát phở ngoài huyện.

Ông Hạc sống bằng một triệu tám trợ cấp tuổi già, cộng với rau ngoài vườn, cộng với tiền thằng Tuấn gửi.

Tiền thằng Tuấn gửi thì ông không tiêu. Ông gửi hết vào sổ tiết kiệm ngoài bưu điện huyện.

Cho nên tám mươi chín nghìn ấy, ông trả bằng tiền trợ cấp.

Sáu năm là sáu mươi bốn tháng. Sáu mươi bốn tháng nhân tám mươi chín nghìn.

Tôi có tính thử. Năm triệu bảy trăm nghìn.

*

Chiều tháng chín hôm ấy, ông ngồi ở hiên nhà tôi, tay run, và ông bảo ông định bán cậu Vàng.

Tôi hỏi:

"Sao tự nhiên bác lại bán?"

Ông không trả lời ngay. Ông ngồi nhìn ra sân một lúc.

Rồi ông nói:

"Thằng Tuấn nó nhắn. Nó bảo bên ấy khó khăn, mấy tháng nay nó không gửi được."

"Vâng."

"Với lại..." Ông ngừng lại. "Với lại tôi tính rồi ông giáo ạ. Mỗi tháng tám mươi chín nghìn. Một năm là hơn một triệu. Tôi mà sống thêm mười năm nữa thì là mười một triệu."

Tôi nhìn ông.

"Mười một triệu ấy," ông nói, "để lại cho nó thì hơn."

Rồi ông cầm chén nước lên, uống hết, và đặt xuống.

"Chứ tôi già rồi, tôi giữ cái ấy làm gì. Nó có phải con tôi đâu."

Ông nói câu cuối ấy rất bình thản, bình thản đến mức tôi tưởng ông đã nghĩ xong xuôi cả rồi.

Mãi sau này tôi mới hiểu là ông đã tập nói câu ấy ở nhà, tập nhiều lần, tập cho quen mồm, để hôm sang tôi thì nói cho nó gọn.