Sáng sớm hôm sau, chúng tôi đứng trước cổng chính Học Viện Vạn Chỉ, lần đầu tiên trong đời nhìn nó từ phía bên ngoài đang bước ra, không phải từ bên trong nhìn ra như suốt bốn năm qua.

Cổng trông khác hẳn theo hướng này. Những cột đá cao vút, khắc đầy những ký hiệu cổ mà tôi từng thuộc lòng ý nghĩa nhưng giờ không còn cần nhớ nữa, đổ bóng dài xuống con đường đất phía sau lưng chúng tôi, không phải phía trước. Sương sớm còn vương trên phiến đá lát đường, lạnh và ẩm dưới bàn chân, thấm qua đế giày mỏng, một cảm giác rất thật, rất cụ thể, khác hẳn cảm giác mơ hồ tôi vẫn hình dung mỗi khi tưởng tượng về khoảnh khắc này trong những đêm mất ngủ.

Không khí sớm còn lạnh, mang theo mùi đất ẩm và mùi cỏ dại mọc ven đường, một mùi tôi chưa từng để ý tới trong suốt bốn năm chỉ quen với mùi giấy cũ và mùi kim loại lạnh của Kho Lưu.