──────────────────────────────────── "Thượng hoàng triệu phụ lão cả nước họp tại điện Diên Hồng, ban yến và hỏi kế đánh giặc. Các phụ lão đều nói: Đánh. Tiếng hô vang dậy như sấm." Đại Việt Sử Ký Toàn Thư / Kỷ Nhà Trần, Nhân Tông Hoàng Đế, năm Giáp Thân 1284 ────────────────────────────────────

Tuấn đứng ở hàng tướng, phía bên trái điện.

Không phải chỗ của ông hôm nay. Hôm nay, chỗ giữa điện thuộc về những người khác.

Họ ngồi thành từng cụm. Áo nâu, áo vải xanh, vài người còn mang mùi mắm muối chưa phai. Có người từ Thanh Hóa lên, tóc bạc trắng, chống gậy tre vào đến tận ngưỡng cửa thì thôi, không cần ai dắt. Có người từ ven biển Hải Đông về, da sạm nắng đến mức mặt trông như gỗ đốt. Tuấn đếm không hết. Hàng trăm người. Có lẽ hơn. †

Sàn gạch dưới chân họ vẫn còn hơi lạnh của đêm qua. Mùi trầm từ mấy lư hương đặt hai bên điện quyện với mùi mồ hôi đường xa chưa kịp gột: mùi bùn ruộng, mùi cá khô, mùi khói bếp củi bám vào áo suốt hành trình dài ngày.