──────────────────────────────────── "Tô Định là người tham lam tàn bạo." — Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, Ngoại kỷ, chép về viên Thái thú Giao Chỉ được cử sang năm 34 † ────────────────────────────────────

Mười năm sau, cái đấu vẫn là cái đấu ấy, nhưng đáy nó dày lên.

Ánh Nga biết vì cô là người bê nó ra sân từ trong kho. Cái đấu gỗ mít cũ, quai mòn nhẵn, và khi cô đặt xuống chiếu thì tiếng của nó chạm đất nghe đục hơn năm ngoái. Cô lật nghiêng, đưa ngón tay vào lòng đấu, gõ hai cái.

"Đừng sờ vào," ông trưởng xóm Cồ nói.

"Cháu đặt cho ngay."

"Đặt xong thì lùi ra."

Cô lùi ra hai bước, đứng vào hàng với đám đàn bà, hai tay khoanh trước bụng.

Sân nhà ông Cồ hôm ấy có chừng bốn chục người và không ai ngồi. Người ta đứng thành hàng, mỗi nhà một người, ôm theo cái gì nhà mình có. Trời không một gợn mây. Đã hai tháng nay không một gợn mây, và ruộng ngoài kia nứt thành những đường rộng bằng ngón tay út.