Buổi sáng cuối cùng trên đảo, tôi thức dậy khi trời còn chưa sáng hẳn. Ngoài kia, biển vẫn còn mờ trong lớp sương mỏng, tiếng sóng vỗ vào gành đá nghe như tiếng thở dài của đất trời. Tôi ngồi bên hiên nhà, nhìn ra vườn tiêu xanh thẫm đang dần hiện rò dưới ánh ban mai. Những giây phút cuối cùng này, tôi muốn giữ lại tất cả.

Bà Năm dậy sớm hơn tôi. Bà lặng lẽ vào bếp, tiếng củi lách tách, mùi khói bếp quyện với hương tiêu khô từ chiếc rổ đặt trên kệ. Tôi thấy bà lấy ra một túi vải nhỏ, màu nâu sẫm như màu đất bazan trên đồi tiêu. Bà nhẹ nhàng cho vào đó những hạt tiêu đen bóng, thỉnh thoảng lại dừng tay, lựa ra một hạt, đưa lên mũi ngửi, rồi gật gù.

"Con mang về làm kỷ niệm," bà nói, giọng trầm bổng như tiếng võng kẽo kẹt trong chiều vắng. "Mớ tiêu này hái từ chân đồi, nơi có cây tiêu già nhất vườn, trồng từ thời ông Năm còn sống."

Tôi nhận túi tiêu từ tay bà, nặng trịch trong lòng bàn tay. Mở nhẹ dây buộc, tôi đưa túi lên gần mặt. Hương tiêu bay ra, nồng nàn, ấm áp, xộc thẳng vào mũi, vào tận đáy lòng. Không chỉ là mùi tiêu, tôi nghe thấy trong đó vị mặn của gió biển thổi qua những ngày tháng Tám, vị nồng của nắng chang chang trên đồi đất đỏ, vị ngọt mát của nước mương sau những cơn mưa rào. Tôi nghe cả mùi mồ hôi của những người nông dân đứng lom khom giữa vườn, từng tay tỉ mẩn hái từng chùm tiêu chín đỏ.

Trong hương tiêu ấy, tôi thấy bàn tay bà Năm, nhăn nheo, chai sạn, nổi đầy gân xanh nhưng vẫn nhẹ nhàng nâng niu từng hạt tiêu như nâng niu hạt ngọc. Bà bảo, mỗi hạt tiêu là một đứa con của đất. Đất cho nó sinh sôi, nắng cho nó chín mọng, gió cho nó thơm nồng. Còn con người, chỉ là người đưa đò, đưa những hạt tiêu từ trên cây xuống đời.

Tôi rời nhà bà Năm khi mặt trời vừa lên cao, nắng vàng như rót mật xuống vườn tiêu. Bà tiễn tôi ra tận đầu ngõ, tay vẫn cầm cái nón lá đã bạc màu, mắt nhìn theo xa xăm. Tôi lên xe, túi tiêu nhỏ đặt trong lòng bàn tay, lâu lâu lại mở ra ngửi.

Trên đường ra bến tàu, tôi đi ngang qua những đồi tiêu bạt ngàn. Dây leo xanh mướt, từng chùm tiêu nặng trĩu, lấp ló sau tán lá. Mùi tiêu thơm thoang thoảng trong gió, như lời chào tạm biệt của đảo nhỏ. Tôi dừng xe, đứng nhìn một lúc lâu. Người nông dân trong vườn ngước lên, cười hiền, tay vẫy vẫy. Họ là những người thầm lặng, ngày ngày gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch. Không ai biết tên họ, nhưng hương tiêu họ làm ra thì bay xa, vượt biển, đến những miền đất xa lạ.

Xuống tàu, tôi tìm một góc khuất, mở túi tiêu ra lần cuối. Nắng chiếu vào làm những hạt tiêu lấp lánh như đen mun. Tôi ngửi thấy mùi đất bazan màu mỡ, mùi nước mưa thấm vào từng thớ đất, mùi rễ cây bám sâu vào lòng đồi. Tôi ngửi thấy cả bàn tay của bà Năm, của những người nông dân, của ông Năm đã khuất. Mồ hôi, nước mắt, niềm vui, nỗi buồn — tất cả hòa vào nhau, kết tinh trong từng hạt tiêu nhỏ bé.

Tàu rời bến, đảo dần xa. Tôi vẫn ôm túi tiêu trong lòng. Hương tiêu còn mãi, như tình người, như đất đỏ, như nỗi nhớ không bao giờ phai. Và tôi biết, dù có đi đâu, chỉ cần mở túi tiêu này ra, tôi sẽ lại thấy những đồi tiêu xanh, thấy bàn tay bà Năm, thấy miền đất Tây Nam đã cho tôi một mùa hương không thể nào quên.