Nguyễn Văn Phúc đứng ở cửa ra của nhà ga quốc tế Tân Sơn Nhất với một tấm bảng viết tay chữ hoa run rẩy: AUTHENTIC VIETNAM EXPERIENCE TOUR — WELCOME!!! Ba dấu chấm than vì Phúc nghĩ một dấu thì thiếu nhiệt tình, hai dấu thì trông lạ, còn ba dấu thì đủ để khách biết anh rất vui mừng, hoặc ít nhất là đang cố tỏ ra như vậy.

Năm 2019, Phúc thi công chức lần đầu. Trượt.

Năm 2021, thi lại. Trượt lần hai, thêm phần vì hội đồng không thấy phần trả lời "kinh nghiệm xử lý tình huống" của anh — vốn kể lại chuyện anh từng dàn xếp mâu thuẫn giữa hai bà hàng xóm tranh nhau chỗ phơi đồ — đủ chuyên nghiệp.

Năm 2023, thi lần ba. Lần này anh chuẩn bị kỹ, ôn luyện ba tháng, mua cả bộ sách lý luận chính trị dày cộp. Rồi thi trượt vì điền nhầm mã đề.

Ba mươi hai tuổi, Phúc chính thức chuyển sang nghề hướng dẫn viên du lịch. Không phải vì anh yêu nghề. Mà vì anh cần ăn.

Và hôm nay là ngày đầu tiên anh dẫn tour quốc tế.

Nhóm khách bước ra từ cửa hải quan gồm tám người. Một cặp đôi người Mỹ mặc áo thun có in cờ Mỹ — Phúc tự hỏi liệu người Việt mình có mặc áo cờ đỏ sao vàng đi du lịch nước ngoài không, rồi nhận ra câu trả lời là không vì thường mình mặc áo công ty. Một người Pháp đứng tuổi tên Gerard, râu tỉa gọn, cầm quyển sổ tay dày cộp như thể ông định viết hồi ký ngay tại sân bay. Và một cặp vợ chồng người Nhật — bà Tanaka và ông Tanaka, anh chưa kịp hỏi tên riêng — đã kéo vali có gắn đèn LED phát sáng, một thứ Phúc chưa thấy bao giờ và ngay lập tức muốn hỏi mua ở đâu.

Ngoài ra còn có hai bạn trẻ người Úc, một mình một kiểu — cô gái tóc tết cao với balô khổng lồ trông như đang mang cả ngôi nhà trên lưng, và anh chàng đi dép tổ ong màu cam chói. Phúc nhìn đôi dép một giây rồi quyết định đó là điềm lành — người đi dép tổ ong thường dễ tính.

"Xin chào! Hello everyone, I am Phúc — your guide for the next seven days!"

Phúc giơ tấm bảng cao hơn, cười rộng hơn, và phát âm chữ "Phúc" theo cách mà anh hi vọng người nước ngoài có thể đọc được, tức là khoảng giữa "Fuck" và "Fook" với một dấu sắc mơ hồ ở cuối. Anh đã tập trước gương hai mươi lần sáng nay.

"My name is Phúc. It means... happiness. Very lucky name."

Gerard người Pháp gật đầu nghiêm túc, rút bút ra ghi chép.

Phúc nhìn thấy điều đó và cảm thấy một làn sóng kỳ lạ chạy qua — vừa tự hào vừa lo lắng, như kiểu bạn vừa nói điều gì đó nghe có vẻ thông minh nhưng không chắc mình hiểu mình vừa nói gì.

Trên xe van chạy ra khỏi sân bay, Phúc đứng dậy — xe đang chạy, anh bám vào tay nắm phía trên — và bắt đầu thuyết minh.

"Welcome to Ho Chi Minh City. Some people call it Saigon. Some people call it the Pearl of the Orient. But local people, we just call it... thành phố. The City. Because there is only one city that matter."

Anh dừng lại để cười. Khách cũng cười. Tốt.

"For the next seven days, you will experience Vietnam one hundred percent AUTHENTIC. Not the tourist Vietnam. The REAL Vietnam."

Anh nhấn mạnh chữ "real" với chất giọng miền Tây đặc sệt — vốn có xu hướng kéo dài nguyên âm và bỏ bớt phụ âm cuối — khiến chữ "real" nghe như "ri-al" và chữ "authentic" nghe như "ô-ten-tịch." Nhưng khách vẫn gật đầu, có lẽ vì họ đang cố lắng nghe quá mức nên não tự điền vào chỗ thiếu.

"We will eat at the same place local people eat. We will ride motorbike like local people. We will sit in traffic jam like local people — this one, very authentic, very immersive, very two hour."

Ông Tanaka giơ tay: "Two hour traffic jam?"

"Sometimes three," Phúc nói thành thật. "Depend on rain."

Ông Tanaka ghi chép vào điện thoại. Bà Tanaka chụp ảnh cửa sổ xe, nơi bên ngoài là một con đường có biển báo giao thông bị xe ôm chắn mất một nửa.

Cặp đôi người Mỹ — Jake và Brittany, anh đã hỏi tên — giơ tay hỏi câu hỏi mà Phúc biết sẽ đến từ lúc họ bước ra cửa sân bay với hai cái vali kéo to như tủ lạnh.

"So, the hotel — what's the star rating?"

Phúc mỉm cười. Đây là nụ cười anh đã tập nhiều nhất — không phải nụ cười vui, cũng không phải nụ cười xin lỗi, mà là nụ cười của người biết câu trả lời sẽ gây sốc nhẹ nhưng vẫn tự tin vào quyết định của mình.

"No star."

Một giây im lặng trôi qua.

"Sorry?"

"No star," Phúc lặp lại, giọng trầm và điềm tĩnh như một thiền sư. "But we have fan. Very strong fan. Vietnamese fan, not the celebrity kind — the ceiling kind. Very reliable. Work through power outage sometime."

"Power outage?" Brittany hỏi.

"Yes, this is also authentic experience. When the electricity go out, you understand how Vietnamese grandma live for fifty year. Very peaceful. Very... candle."

Gerard người Pháp ngừng ghi chép, nhìn Phúc với ánh mắt mà Phúc không chắc là thán phục hay bắt đầu hối hận.

"Nhưng," Phúc nói thêm — rồi nhớ ra đang nói tiếng Anh — "But! The room is clean. The owner, Cô Năm, she clean every day. She also cook breakfast. Cháo trắng with dried shrimp. Very nutritious."

"Cháo... trắng?" Jake thử đọc theo.

"Rice porridge. White. Very white. Very simple. This is the taste of morning in Vietnam."

Jake và Brittany trao nhau một cái nhìn. Phúc đọc được trong ánh mắt đó ba từ: we paid how much.

Bất ngờ là chính cô gái người Úc — Emma, balô khổng lồ — đã cứu không khí xe bằng cách thò tay vào túi và rút ra một tờ giấy gấp tư.

"Is this the brochure?"

Đó là tờ brochure mà Phúc đã tự thiết kế, tự photocopy tại tiệm in đầu hẻm với giá năm trăm đồng một tờ vì máy mực hết, và kết quả là một tờ giấy trắng có chữ mờ như bản đồ cướp biển bị ngâm nước.

"Yes! That is our official tour document."

Emma giơ tờ giấy lên nhìn. Ánh sáng ngoài cửa sổ chiếu qua, tờ giấy gần như trong suốt.

"I can barely read it."

"This is intentional," Phúc nói không chớp mắt. "Mystery is part of the experience. You discover what happen when it happen. Very zen."

Anh chàng Úc đi dép tổ ong — tên Tom — phá lên cười. Và một khi Tom cười thì cả xe bắt đầu cười theo, vì tiếng cười của Tom có đặc điểm lây lan giống như tiếng hắt hơi trên xe buýt.

Phúc thở phào. Anh đã thoát hiểm lần đầu tiên trong ngày.

Nhưng điều khiến Phúc thực sự bối rối không phải là câu hỏi về khách sạn, không phải tờ brochure mờ, không phải câu hỏi về điện cúp.

Điều khiến anh bối rối là khi Emma rút điện thoại ra và bắt đầu chụp ảnh tờ brochure mờ đó — cẩn thận, nhiều góc, như thể đang chụp hiện vật bảo tàng.

Rồi bà Tanaka cũng làm theo.

Rồi Gerard mở quyển sổ tay ra, nhờ Phúc đọc to từng mục trong brochure để ông chép lại vì ông không đọc được chữ mờ.

Phúc đứng đó, trên chiếc xe van đang chạy giữa đường Trường Sơn, tay bám vào tay nắm, miệng đọc to các mục của một tờ brochure mà anh tự in ở tiệm cuối hẻm nhà, và nhìn tám người khách đến từ bốn quốc gia đang ghi chép, chụp ảnh, gật gù với vẻ háo hức của người chuẩn bị thực hiện cuộc phiêu lưu đời người.

Mục một: Ride motorbike in rush hour (helmet included, rain poncho extra 20,000 VND).

Mục hai: Eat breakfast at street stall — plastic chair, no menu, point and pray.

Mục ba: Experience authentic Vietnamese traffic (duration: unpredictable, snacks recommended).

Mục bốn: Sleep in fan room (mosquito net available upon request, mosquito extra).

Mục năm — mục này Phúc đã thêm vào lúc ba giờ sáng hôm qua trong trạng thái nửa tỉnh nửa ngủ: Witness power outage and rediscover the silence of the universe.

Gerard chép câu đó xong, gật đầu một cái rất chậm, rất Pháp, như thể vừa đọc được Camus.

Phúc nhìn ông và có một cảm giác kỳ lạ hình thành trong ngực — không hẳn là tự hào, không hẳn là mắc cỡ, mà là gì đó ở giữa, như kiểu bạn vô tình nói điều sâu sắc trong lúc chỉ đang cố giải thích mình không có máy lạnh.

Anh nhìn ra cửa sổ. Xe đang vào đến đường Cộng Hòa, hai bên là hàng cây xanh, xa xa là những tòa nhà cao tầng lấp lánh trong nắng buổi sáng. Một người bán vé số đi xe đạp len lỏi giữa làn xe, miệng rao lanh lảnh. Một bà cụ gánh hai thúng trái cây đi trên vỉa hẹp với tốc độ và sự tự tin của người biết mình sở hữu con đường đó.

Tám cái điện thoại đồng loạt hướng ra cửa sổ.

Hoặc là mình bán nhầm thật, nhưng họ mua đúng thứ họ cần — chỉ là họ không biết thứ đó là gì cho đến khi thấy nó, và mình cũng không biết mình đang bán gì cho đến khi thấy họ mua.

Anh cầm tấm bảng AUTHENTIC VIETNAM EXPERIENCE TOUR — WELCOME!!! lên, nhìn ba dấu chấm than một giây, rồi quyết định rằng ba dấu là đúng.

Xe van rẽ vào con hẻm dẫn đến nhà Cô Năm — nơi có quạt trần, không có sao, và ở đâu đó trong bếp đang sôi một nồi cháo trắng mùi thơm bay ra tới đầu ngõ.

Phúc bước xuống xe trước, dang tay như thể đang chào đón khách vào dinh thự, giọng sang sảng:

"Welcome to your home for the next seven days. No star. But I promise — you will remember this more than any five-star hotel you ever stay."

Tom đi dép tổ ong vỗ tay trước.

Rồi Emma.

Rồi cả nhóm.

Phúc đứng giữa hẻm nhỏ quận Tân Bình, nắng tháng Sáu đổ xuống vai áo, tiếng máy lạnh nhà hàng xóm phành phạch, mùi cháo trắng lan ra, và tám người khách nước ngoài đang vỗ tay cho một tour du lịch không sao, không điều hòa, có quạt và cúp điện bất định.

Ba mươi hai tuổi, trượt công chức ba lần, Phúc chợt nghĩ: có thể mình đã tìm được thứ mình giỏi rồi — không phải vì mình chuyên nghiệp, mà vì mình chân thật đến mức người ta tưởng đó là nghệ thuật.