Cổng Thử không phải một cái cổng.

Sơn Tinh, theo lời Thầy Của Đá, đi mãi vào một khe núi hẹp trong lòng dải Trường Sơn, tới chỗ hai vách đá gần chạm nhau, thì khe núi thôi là khe núi. Nó thành một cái gì khác. Không khí ở đó đặc lại, thời gian ở đó chảy chậm, và chàng hiểu ra rằng những cái Cổng Thử này không do ai xây; chúng là những chỗ mà cõi tự mỏng đi, những cửa mà kẻ tu tới đủ lực mới thấy được, còn kẻ chưa tới thì đi qua trăm lần cũng chỉ thấy một khe núi thường.

Giữ cửa là một ông lão nhỏ thó, râu tóc bạc như mây, ngồi bên một phiến đá phẳng, trên phiến đặt hai vật: một cây gậy trúc trông chẳng có gì lạ, và một cuốn sách bìa mòn. Ông lão nhìn chàng bằng đôi mắt vừa hiền vừa sâu hun hút, đôi mắt của một kẻ đã thử biết bao người đi qua đây, và tiễn phần nhiều trong số họ về tay không.

"Ta là Người Thử," ông nói. "Không phải thử con mạnh tới đâu.