Ngày nhàn xem truyện "Tam công"

Thương người hiền sĩ sinh không gặp đời

Cuộc cờ thúc quí đua bơi

Mấy thu vật đổi sao dời, thương ôi!

Kể từ Thạch Tấn ở ngôi

U Yên mấy quận cắt bồi Khiết Đan

Sinh dân nào xiết bùn than

U Yên trọn, cũng giao bàn về Liêu

Theo trong người kiệt rất nhiều

Ôm tài giấu tiếng làm tiều, làm ngư

Nước non theo thú ẩn cư

Thờ trên nuôi dưới, nên hư mặc trời

Lại thêm Phật, Lão đua lời

Nghĩ lòng người với đạo đời thêm thương!

Nhà năm ba gánh cương thường

Phận ai nấy giữ, trọn giường thời thôi

Đời vương đời đế xa rồi

Nay Di mai Hạ biết hồi nào an!

Năm trăm vận ở sông Vàng

Nước còn đương cáu, không màng thánh nhân

Đã cam hai chữ "tỵ Tần"

Nguồn Đào tìm dấu, non xuân ruổi miền

Có tên rằng Mộng Thê Triền

Tuổi gần bốn chục, nhân duyên năm lần

Nhà nghèo ở núi Bạch Vân

Dẹp văn theo võ, tách thân làm tiều

Ngày ngày đốn củi rừng Nghiêu

Hái rau non Thuấn, phận nhiều lao đao

Đông Xuyên lại có người hào

Tên rằng Tử Phược họ Bào, làm ngư

Trong mình ba chục tuổi dư

Sinh con mười đứa bé thơ thêm nghèo

Ngược xuôi trên nước một chèo

Nay doi mai vịnh, nghề theo lưới chài

Họ Bào họ Mộng hòa hai

Trước theo nghề học đều tài bậc trung

Chẳng may gặp buổi đạo cùng

Treo kinh dẹp sử, lánh vòng loạn ly

Người nam kẻ bắc phân đi

Non sông rẽ bạn cố tri bấy chầy

Cách nhau mười mấy năm nay

Tình cờ lại đặng một ngày gặp đây

Ngư, Tiều mở tiệc vui vầy

Ngâm thi, uống rượu, đều bày chí xưa

Tiều ngâm thơ rằng:

Non xanh mấy cụm đội trời thu

Sưu thuế Tây Liêu chẳng đến đầu

Tên đã gác ngoài sân thúc quí

Mình liền dầm giữa suối Sào, Du

Vui lòng bạn cũ thi vài cuốn

Rảnh việc ngày nay rượu một bầu

Chút phận riêng nương hơi núi rạng

Trăm năm ra sức dọn rừng nhu (nho)

Ngư ngâm thơ rằng:

Nghênh ngang trên nước một thuyền câu

Chèo sóng buồm giong, trải mấy thu

Ngày xế tấm mui che gió Tấn

Đêm chầy bếp lửa chói trời U

Mặc tình sở ngộ đời trong đục

Vui thú phù sinh bến cạn sâu

Trăm tuổi trọn nhờ duyên cá nước

Dù lòng ngao ngán giữa dòng nhu

Tiều rằng: sinh chẳng gặp thời

Thân đà đến ấy, nghĩ thôi thêm phiền

Lênh chênh chữ phận, chữ duyên

Lỡ Tiên, lỡ Phật, lỡ nguyền nho phong

Nhớ câu "quân tử cố cùng"

Đèn trăng, quạt gió, non sông phận đành

Ngư rằng: hai chữ công danh

Hoàng lương nửa gối, đã đành phôi pha

Thương câu "thế đạo đồi ba"

Ngày nay chưa biết mai ra lẽ nào!

Uống thêm vài chén rượu giao

Ngâm thi hoài cổ, để rao tiếng đời

Ngư, Tiều hoài cổ ngâm, ngụ ưu đạo ý (thử xướng, bỉ họa):

Từ thuở Đông Chu xuống đến nay

Đạo đời rậm rạp mấy ai hay

Hạ, Thương đường cũ gai bò lấp

Văn, Vũ nền xưa lúa trổ đầy

Năm bá mượn vay, nhân nghĩa mọn

Bảy hùng giành xé, lợi danh bay

Kinh Lân mong dẹp tôi con loạn

Sử Mã khôn ngăn mọi rợ bầy

Dùi mõ Mặc, Dương thêm chộn rộn

Tiếng chuông Phật, Lão rất vang ngầy

Lửa Tần, tro Hạng vừa nguôi dấu

Am Hán, chùa Lương lại réo dầy

Trong đám cửu lưu đều nói tổ

Bên đường tam giáo cũng xưng thầy

Khe Đào, động Lý nhiều đoàn trốn

Rừng Trúc, đình Lan lắm bạn say

Phép báu Thi, Thư dòng mọt nát

Màu xuê Lễ, Nhạc nhiễm sương bay

Mấy dòng biển nghiệt chia nguồn nước

Trăm chặng rừng hoang bít cội cây

Hơi chính ngàn năm về cụm núi

Thói tà bốn biển động vầng mây

Ngày nào trời đất an ngôi cũ

Mừng thấy non sông bặt gió tây

Thơ rồi Ngư mới hỏi Tiều:

Việc nhà con vợ ít nhiều đặng hay?

Tiều rằng: Triền rất chẳng may,

Năm lần cưới vợ, còn nay một người.

Nằm hoài biếng nói, biếng cười,

Rề rề đau máu, da tươi bàu nhàu.

Bốn người trước thác theo nhau,

Người đau sản hậu, người đau thai tiền,

Khiến thêm nghèo khổ cho Triền,

Bán bao nhiêu củi về tiền thuốc thang,

Thầy hay thời ở xa đường,

Tin theo thầy tục, giúp phương hại người.

Ngư rằng: Phược cũng như người,

Hôm mai lận đận về mười đứa con.

Chí lăm nuôi đặng vuông tròn,

Chung tư trập trập, nhà còn phúc ghi.

Nào hay tạo hóa tiểu nhi,

Rủ bầy con nít đều đi bỏ mình.

Đứa thời đau chứng cấp kinh,

Đứa thời cam tích, bụng bình rĩnh ra,

Đứa thời hai mắt quáng gà,

Đứa thời túm miệng, khóc la rốn lồi,

Đứa thời đau bụng lãi chòi,

Đứa thời ỉa kiết, rặn lòi trôn trê,

Đứa thời sài ghẻ, nóng mê,

Đứa thời hoa trái, độc về hông, vai.

Rủ nhau thỉnh thoảng chết hoài,

Đứa đôi ba tháng, đứa vài ba năm.

Trời đà hao tốn tiền trăm,

Thương con chạy bậy, lầm nhằm thuốc nhăng.

Đến nay còn sót hai thằng,

Nhờ trời khỏe mạnh, đặng ăn chơi thường.

Cảm ơn kẻ sĩ du phương,

Dắt ta, điềm chỉ vào đường Y lâm.

Thê Triền nghe nói mừng thầm,

Hỏi rằng: Thầy ở Y lâm tên gì?

Ngư rằng: Chưa biết tên chi,

Nghe người nói đó là kỳ Nhân Sư.

Tiều rằng: Chữ gọi Nhân Sư,

Tiên hay là Phật, bậc gì công phu?

Ngư rằng: Vốn thật thầy nhu (nho),