Ở một làng nọ có người thợ giặt nuôi một con lừa. Ngày ngày lừa cõng những bọc quần áo nặng ra sông, chở về, làm lụng quần quật mà chỉ được ăn cỏ khô cằn, gầy trơ xương.

Người thợ giặt cũng chẳng dư dả gì để nuôi lừa cho béo. Ông ta bèn nghĩ ra một mẹo. Trong nhà ông tình cờ có tấm da một con sư tử — đã thuộc, còn nguyên cả bờm.

Đêm đến, ông khoác tấm da sư tử ấy lên mình con lừa, phủ kín từ đầu tới đuôi, rồi lùa nó vào những cánh đồng lúa, đồng đậu tươi tốt của hàng xóm. Trong bóng tối, đám nông dân canh đồng thoáng thấy một "con sư tử" lừng lững đi lại giữa ruộng thì hồn vía lên mây, ai nấy bỏ chạy tán loạn, chẳng ai dám bén mảng tới đuổi.

Thế là đêm nào con lừa cũng được thỏa thuê ăn lúa non, đậu xanh mơn mởn. Chẳng bao lâu, nó béo mập, lông mượt, bụng tròn vo. Ban ngày người thợ giặt lột da giấu đi, tối lại khoác lên. Cứ thế, mưu kế trót lọt suốt một thời gian dài.

Con lừa, được ăn no lại được cả làng khiếp sợ, đâm ra dương dương tự đắc. Nó bắt đầu tin rằng mình oai phong thật, dũng mãnh thật. "Ta bước tới đâu, người ta bỏ chạy tới đó," nó nghĩ. "Ta đúng là chúa tể." Cái đầu lừa của nó quên mất rằng tất cả chỉ nhờ tấm da vay mượn.

Một đêm, khi đang mải mê gặm lúa giữa đồng, tai con lừa bỗng nghe từ xa vẳng lại một tiếng kêu quen thuộc. Đó là tiếng của một con lừa cái ở đồng bên.

Máu trong người con lừa nôn nao. Nó quên hết. Quên rằng mình đang đóng vai sư tử. Quên rằng cả kế hoạch dựa vào sự im lặng. Nó ngẩng cổ, sung sướng cất tiếng đáp lại người bạn đồng loại — bằng đúng cái giọng trời sinh của nó:

"Be... be... hee-hoo! Hee-hoo!"

Tiếng lừa kêu inh ỏi vang khắp cánh đồng đêm.

Đám nông dân đang trốn trong chòi canh nghe rõ mồn một. Họ ngớ ra, rồi bật cười. "Sư tử gì mà lại kêu như lừa? À, ra là một con lừa khoác da sư tử để phá ruộng mình bấy lâu nay!"

Thế là họ chẳng còn sợ hãi nữa. Cả bọn cầm gậy gộc, cung tên xông ra. Con lừa tội nghiệp, giờ đã lộ nguyên hình, chẳng còn tấm da nào che chở nổi cái tiếng kêu đã tố cáo nó. Nó bị một trận đòn nhừ tử và không bao giờ dám bén mảng tới đồng làng ấy nữa.

Tất cả chỉ vì nó không giữ nổi cái miệng — hay đúng hơn, vì nó không giấu nổi bản chất thật của mình.

Bài học: Một vỏ bọc oai phong có thể lừa người ta một lúc, nhưng bản chất thật rồi sẽ tự lộ ra — thường vào đúng lúc kẻ giả trang tưởng mình đã thành công nhất. Ai sống bằng vẻ bề ngoài vay mượn, sớm muộn cũng bị chính mình phản bội.

🎯 Đố vui (M6): Điều gì đã khiến con lừa lộ tẩy? (a) tấm da sư tử tuột ra · (b) nó cất tiếng kêu "hee-hoo" của loài lừa · (c) trời sáng. — Bản chất thật bật ra ngay khi nó quên mất mình đang đóng vai.

🌍 So sánh đa văn hóa (M7): Chính con lừa đội da sư tử này đã "đi" từ Ấn Độ sang Hy Lạp, thành một ngụ ngôn của Aesop, rồi sang Pháp thành thơ La Fontaine. Thành ngữ tiếng Anh "an ass in a lion's skin" ra đời từ đây. Cùng một bài học đi vòng quanh thế giới hơn hai nghìn năm. Người Việt mình có câu nào gần nghĩa? (Gợi ý: "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn".)