──────────────────────────────────── "Rìu bổ củi tra cán ngang. Giáo đâm tra cán dọc. Tra nhầm một cái là mất một người." — Lệ nghề rèn Cửu Chân ◆ ────────────────────────────────────

Ông đi từ lúc gà gáy lần hai, mang con rựa, một nắm cơm, và cái búa tay nhỏ mà ông vẫn giắt lưng khi đi chợ xa.

Ông tự nhủ đi để trả con rựa. Đi được nửa buổi thì ông thôi tự nhủ, vì cái búa tay không dùng để trả rựa.

Chỗ tập kết nằm ở một cái thung dưới chân núi, có suối, có tre, có hai chục cái lán lợp lá. Người gác đường là một thằng bé chỉ nhỉnh hơn thằng Nhót.

"Bác đi đâu?"

"Tôi trả con rựa cho người mượn."

"Bác để đấy cháu cầm vào."

"Không được. Tôi phải nói với người quản voi một câu."

Người quản voi tên Rạm, thấp, đùi to, mùi người lẫn mùi voi thành một thứ mùi riêng. Ông ta nghe Khang nói xong thì cãi.

"Vòng ấy tôi buộc bốn năm nay."

"Bốn năm là quá lâu rồi."

"Nó có việc gì đâu."

"Ông cho tôi sờ vào nó một cái."