Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
🏠 Vì sao chủ đề “tình cảm gia đình” lớn trong ca dao tục ngữ
Chữ "hiếu" trong ca dao Việt không phải giáo điều xa xôi mà gắn với hình ảnh rất cụ thể — công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn — bởi gia đình nhiều đời là đơn vị kinh tế và đạo lý duy nhất mà người nông dân có thể dựa vào.
Thương con tần tảo sớm hôm, Cơm đùm chéo áo, cháo đùm lá môn.
Ca daoThương mẹ nhớ cha như kim châm vào dạ, Nghĩ đến chừng nào, lụy hạ tuôn rơi Thuyền không bánh lái thuyền quầy Con không cha mẹ ai bày con nên.
Ca daotrăng khuya trăng rụng xuống cầu Vì con cha mẹ dãi dầu nắng mưa
Ca daoMột tay bế lũ con thơ Một tay giành lấy mà đưa xuống bùn Một mai cha yếu mẹ già, Chén cơm ai xới, chén trà ai dâng
Ca daoNgày nào em bé cỏn con Bây giờ em đã lớn khôn thế này Cơm cha, áo mẹ, công thầy Nghĩ sao cho bỏ những ngày ước ao.
Ca daoVì chồng nên phải gắng công Nào ai da sắt xương đồng chi đây.
Ca daoThuyền về có nhớ bến chăng Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền
Ca daoVí dầu cầu ván đóng đinh Cầu tre lắc lẻo gập ghềnh khó đi. Khó đi mẹ dắt con đi Con đi trường học mẹ đi trường đời
Ca daoƠn cha nặng lắm ai ơi! Nghĩa mẹ bằng trời, chín tháng cưu mang
Ca daoXin người hiếu tử lắng khuyên kịp thì nuôi nấng cho tròn đạo con Kẻo khi sông cạn, đá mòn Phú nga phú ủy có còn ra chi.
Ca daoMột ngày ba bữa cơm đèn Còn gì má phấn răng đen hỡi chàng?
Ca daoĐã rằng là nghĩa vợ chồng
Ca daoTay nâng khăn gói sang sông Mồ hôi ướt đẫm, thương chồng phải theo.
Ca daoNgồi buồn nhớ mẹ ta xưa Miệng nhai cơm búng, lưỡi lừa cá xương.
Ca daoThật thà cũng thể lái trâu Yêu nhau cũng thể nàng dâu mẹ chồng.
Ca daoThuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn.
Ca daoMẹ già ở tấm lều tranh Sớm thăm tối viếng mới đành dạ con
Ca daoMẹ ơi! Đừng đánh con đau, Để con bắt ốc, hái rau mẹ nhờ.
Ca daoNhững khi trái nắng trở trời, Con đau là mẹ đứng ngồi không yên. Trọn đời vất vả triền miên, Chăm lo bát gạo vàng bạc nuôi con.
Ca daoTrai mà chi, gái mà chi Sinh ra có nghĩa có nghì là hơn Sinh con ai nỡ sinh lòng Sinh con ai chẳng vun trồng cho con
Ca daoTay bưng chén muối chén gừng Gừng cay muối mặn xin đừng bỏ nhau
Ca daoTu đâu cho bằng tu nhà Thờ cha kính mẹ, mới là chân tu.
Ca daoSống thì con chẳng cho ăn Chết thì xôi thịt, làm văn tế trời.
Ca daoMỗi đêm con thắp đèn trời Cầu cho cha mẹ sống đời với con
Ca daoTrăm năm giữ vẹn chữ tòng Sông sao thác vậy một chồng mà thôi.
Ca daoNuôi con mới biết sự tình Thầm thương cha mẹ nuôi mình hồi xưa.
Ca daoTrai mà chi, gái mà chi Sinh con có nghĩa có nghì là hơn.
Ca daoThương chồng phải lụy cùng chồng Đắng cay phải chịu, mặn nồng phải cam.
Ca daoNuôi con cho được vuông tròn Mẹ thầy đầu gãi xương mòn gối cong. Nuôi con khó nhọc đến giờ Trưởng thành con phải biết thờ hai thân
Ca daoĐói no một vợ một chồng Một miếng cơm tấm, giàu lòng ăn chơi. Đốn cây ai nỡ dứt chồi Đạo chồng nghĩa vợ, giận rồi lại thương.
Ca daoNguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)