Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
👥 Vì sao chủ đề “quan hệ xã hội” lớn trong ca dao tục ngữ
Ca dao tục ngữ về xã hội thường là tiếng nói của kẻ thấp cổ bé họng — phê phán thói đời, quan lại tham nhũng, sự bất công — được cất lên an toàn dưới vỏ bọc "chuyện xưa tích cũ" mà không ai có thể quy trách nhiệm cho một cá nhân cụ thể.
Sông sâu nước chảy đá mòn Của kia ăn hết, nghĩa còn ghi xương.
Ca daoNói người phải ngẫm đến ta Thử sờ lên gáy xem xa hay gần Nói người phải ngẫm đến thân Thử sờ lên gáy xem gần hay xa.
Ca daoĐàn ông một trăm lá gan, Lá ở cùng vợ, lá toan cùng người.
Ca daoRủ nhau xuống biển bắt cua Bắt cua cua kẹp, bắt rùa rùa bơi.
Ca daoSự đời nước mắt soi gương Càng yêu nhau lắm, càng thương nhớ nhiều.
Ca daoLên non cho biết non cao Xuống biển cầm sào cho biết cạn sâu.
Ca daoMuốn no thì phải chăm làm Một hạt thóc vàng chín giọt mồ hôi.
Ca daoThế gian còn dại chưa khôn Sống mặt áo rách, chết chôn áo lành,
Ca daoAi ơi đừng bỏ vợ ta,
Ca daoAi ơi chớ vội cười nhau Cười người hôm trước, hôm sau người cười.
Ca daoAnh em như thể tay chân Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần.
Ca daoNon cao ai đắp mà cao Sông sâu ai bới ai đào mà sâu?
Ca daoLàm người phải đắn phải đo Phải cân nặng nhẹ, phải dò nông sâu.
Ca daoNhiễu điều phủ lấy giá gương Người trong một nước phải thương nhau cùng.
Ca daoLàm người suy chín xét xa Cho tường góc ngọn, cho ra vắn dài.
Ca daoĐất đâu đất lạ đất lùng, Đi làm lại có thổ công ngồi bờ? Thổ công không có người thờ Cho nên mới phải vẩn vơ ngoài đồng.
Ca daoCon quan thì lại làm quan Con nhà kẻ khó, bắt cua tối ngày.
Ca daoSông sâu còn có kẻ dò Lòng người nham hiểm ai đo cho cùng.
Ca daoNhân nghĩa là chúa muôn đời Bạc tiền là khách qua chơi bấy giờ.
Ca daoNhững người con mắt lá răm Lông mày lá liễu đáng trăm quan tiền.
Ca daoCơm cha cơm mẹ đã từng Con đi làm mướn kiếm lưng cơm người Cơm người khổ lắm, mẹ ơi! Chẳng như cơm mẹ vừa ngồi vừa ăn.
Ca daoNói lời phải giữ lấy lời Đừng như con bướm đậu rồi lại bay.
Ca daoLời nói chẳng mất tiền mua Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.
Ca daoCon ơi nhớ lấy câu này, Cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan.
Ca daoTốt gỗ hơn tốt nước sơn Xấu người đẹp nết còn hơn đẹp người.
Ca daoMột cây làm chẳng nên non Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
Ca daoNực cười châu chấu đá xe Tưởng rằng chấu ngã, ai dè xe nghiêng.
Ca daoTrăng mờ còn tỏ hơn sao Dẫu rằng núi lỡ còn cao hơn đồi.
Ca daoCờ bạc là bác thằng bần Cửa nhà bán hết, tra chân vào cùm.
Ca daoĐêm nằm nghĩ lại mà coi, Lấy chồng đánh bạc như ma'Chữ đậm phá nhà.
Ca daoNguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)