Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
👥 Vì sao chủ đề “xã hội” lớn trong ca dao tục ngữ
Ca dao tục ngữ về xã hội thường là tiếng nói của kẻ thấp cổ bé họng — phê phán thói đời, quan lại tham nhũng, sự bất công — được cất lên an toàn dưới vỏ bọc "chuyện xưa tích cũ" mà không ai có thể quy trách nhiệm cho một cá nhân cụ thể.
Gà đẻ cục tác
Tục ngữLàm được chút việc đã khoe khoang ầm ĩ, tự quảng cáo thái quá.
Dù xây chín đợt phù đồ, không bằng làm phúc cứu cho một người
Tục ngữLàm việc thiện cứu người có giá trị hơn xây chùa to tháp cao, đức từ bi quan trọng hơn công trình.
Chửi như mất gà
Tục ngữChửi rủa inh ỏi, không dừng được, chỉ người hay chửi vì việc nhỏ nhặt.
Cái sẩy nẩy cái ung
Tục ngữSai lầm nhỏ có thể dẫn đến hậu quả lớn hơn.
Có đắt hàng tôi, mới trôi hàng bà
Tục ngữHai bên phụ thuộc nhau, người này có lợi thì người kia mới có lợi.
Cờ đến tay ai người ấy phất
Tục ngữAi được trao cơ hội thì người đó nắm lấy và sử dụng, không ai nhường ai.
Chó cùng dứt/rứt giậu
Tục ngữBị dồn vào đường cùng thì kẻ yếu cũng phản kháng — cùng tắc biến.
Đồng tiền là son phấn con người
Tục ngữTiền bạc làm đẹp địa vị con người trong mắt xã hội, có tiền thì được kính trọng.
Có sừng có mỏ thì gõ với nhau
Tục ngữKẻ ngang sức ngang tài thì mới đọ nhau, không nên bắt nạt kẻ yếu.
Bảo một đàng, quàng một nẻo = Bảo một đường, sểnh một nẻo
Tục ngữBảo làm một chỗ lại làm chỗ khác, không nghe lời, làm sai chỉ dẫn.
Đũa mốc chòi mâm son
Tục ngữKẻ thấp kém dám so sánh với người cao sang, không biết tự lượng sức mình.
Con vua vua dấu, con chúa chúa yêu
Tục ngữCha mẹ ai cũng yêu quý con mình, cha mẹ quyền thế thì con lại càng được ưu ái.
Ăn tìm đến, đánh nhau tìm đi
Tục ngữKhi có ăn thì đến, khi có chuyện rắc rối thì bỏ trốn — kẻ cơ hội.
Chó cắn áo rách
Tục ngữKẻ mạnh bắt nạt người đã yếu thế, hoạ thêm vào người nghèo khổ.
phép vua thua lệ làng
Tục ngữPhong tục địa phương đôi khi còn mạnh hơn luật pháp nhà nước.
Bán anh em xa, mua láng giềng gần
Tục ngữLáng giềng gần còn có ích hơn anh em ở xa — quan hệ hàng xóm rất quan trọng.
Nguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)