Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
👥 Vì sao chủ đề “xã hội” lớn trong ca dao tục ngữ
Ca dao tục ngữ về xã hội thường là tiếng nói của kẻ thấp cổ bé họng — phê phán thói đời, quan lại tham nhũng, sự bất công — được cất lên an toàn dưới vỏ bọc "chuyện xưa tích cũ" mà không ai có thể quy trách nhiệm cho một cá nhân cụ thể.
Chú khi ni, mi khi khác
Tục ngữLúc này anh giúp tôi, lúc khác tôi giúp anh, có qua có lại.
Có cô thì chợ cũng đông, cô đi lấy chồng thì chợ cũng vui
Tục ngữNgười quan trọng có mặt thì mọi nơi thêm vui; đi lấy chồng cũng là tin vui cho mọi người.
Đói trong ruột không ai biết, rách ngoài cật lắm kẻ hay
Tục ngữNghèo đói bên trong khó thấy, nhưng rách rưới bên ngoài thì ai cũng thấy và bàn tán.
Học thầy không tày/tầy/bằng học bạn
Tục ngữHọc từ bạn bè thực tế và hiệu quả không kém học từ thầy, học theo bạn đồng lứa.
Chim khôn đỗ nóc nhà quan
Tục ngữNgười khôn ngoan biết chọn nơi nương tựa quyền thế có lợi.
á nam á nữ
Tục ngữChỉ người không rõ giới tính hoặc tính cách mập mờ, không phân biệt được.
Con rồng cháu tiên
Tục ngữNgười Việt Nam tự hào về nguồn gốc tổ tiên cao quý, dòng dõi Lạc Hồng.
Chim tìm tổ, người tìm tông
Tục ngữCon người ai cũng tìm về cội nguồn, tổ tiên của mình.
Ăn mày (mà) đòi xôi gấc
Tục ngữNgười nghèo hèn mà đòi hỏi cao sang — không biết mình là ai.
Chó dữ mất láng giềng
Tục ngữTính hung dữ khiến mất đi tình thân với xung quanh.
Chạch bỏ giỏ cua
Tục ngữĐể kẻ yếu vào chỗ kẻ mạnh thì bị hại ngay, ý chỉ sự không tương xứng.
Ăn sung ngồi gốc cây sung ăn rồi lại ném tứ tung ngũ hoành
Tục ngữĐược nhờ vả rồi lại gây rối loạn, phá phách — ơn trả bằng oán.
người đến sau
Tục ngữNgười mới tới sau thường ở thế bất lợi hơn người trước.
Có lớn mà chẳng có khôn
Tục ngữĐã lớn tuổi mà vẫn không chín chắn, không biết xử sự đúng đắn.
Được ăn cả, ngã về không
Tục ngữĐược thì lấy hết, thua thì trắng tay, tất cả hoặc không có gì, liều lĩnh ăn thua.
Có tiếng không có miếng
Tục ngữCó danh tiếng bề ngoài nhưng thực chất rỗng tuếch, không có lợi ích thực.
Chưa thấy quan tài chưa đổ lệ/nhỏ lệ
Tục ngữChưa thấy hậu quả thật sự thì chưa biết sợ, chưa biết hối hận.
Nguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)