Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
👥 Vì sao chủ đề “xã hội” lớn trong ca dao tục ngữ
Ca dao tục ngữ về xã hội thường là tiếng nói của kẻ thấp cổ bé họng — phê phán thói đời, quan lại tham nhũng, sự bất công — được cất lên an toàn dưới vỏ bọc "chuyện xưa tích cũ" mà không ai có thể quy trách nhiệm cho một cá nhân cụ thể.
Có tiền mua tiên cũng được
Tục ngữTiền bạc có thể mua được mọi thứ trong xã hội, quyền lực của đồng tiền.
sau quen trước lạ
Tục ngữNgười đến sau lại thân hơn người quen trước — tình cảm thay đổi.
Ăn cơm nhà làm chuyện thiên hạ
Tục ngữDùng của nhà mình ra lo việc người ngoài, làm những chuyện không cần thiết.
Con nhà lính, tính nhà quan
Tục ngữXuất thân thấp kém nhưng lại cư xử xa hoa như nhà quyền quý, không tự biết thân.
Cõng rắn về cắn gà nhà
Tục ngữRước kẻ thù về để hại chính người thân của mình, bán đứng người nhà.
Con ông cháu cha
Tục ngữNgười được hưởng đặc quyền vì có cha ông quyền thế, không nhờ tài năng.
xâm hại tình dục
Tục ngữHành vi xâm phạm tình dục — vi phạm nghiêm trọng đạo đức và pháp luật.
Con giun xéo lắm cũng quằn
Tục ngữNgười hiền lành đến đâu bị bức bách quá cũng phải phản kháng.
Gần lửa rát mặt
Tục ngữGần kẻ quyền thế hoặc nguy hiểm thì dễ bị liên lụy, gần lửa ắt bị nóng.
Đi với bụt mặc cà sa, đi với ma mặc áo giấy
Tục ngữPhải biết thích nghi với môi trường, hoàn cảnh nào thì cư xử theo hoàn cảnh đó.
Có mặt ông Sứ, vắng mặt thằng Ngô
Tục ngữKhi có người quyền thế thì kẻ xấu im lặng, lúc vắng lại hoành hành.
Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng
Tục ngữBiết rõ đối phương và biết mình thì không thua trận nào.
Chửi cha không bằng pha tiếng
Tục ngữNhái giọng nói của người khác là sỉ nhục nặng hơn chửi cha họ.
Chủ vắng nhà gà vọc niêu tôm
Tục ngữChủ không có mặt thì người dưới làm loạn, không giữ phép tắc.
Gậy đám đánh đám
Tục ngữDùng chính công cụ của người ta để đánh lại họ, gậy ông đập lưng ông.
Con sâu làm rầu nồi canh
Tục ngữMột người xấu làm hỏng cả tập thể, một cá nhân gây ảnh hưởng xấu đến nhiều người.
Nguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)