Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
Một cây làm chẳng nên non Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
Ca daoTrèo lên cây bưởi hái hoa, Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân. Nụ tầm xuân nở ra cánh biếc, Em có chồng rồi anh tiếc lắm thay. Ba đồng một mớ trầu cay, Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không. Bây giờ em đã có chồng, Như chim vào lồng, như cá cắn câu. Cá cắn câu biết đâu mà gỡ, Chim vào lồng biết thuở nào ra. Tình em như chiếc lá khoai Đổ bao nhiêu nước ra ngoài bấy nhiêu.
Ca daoTrai mà chi, gái mà chi Sinh ra có nghĩa có nghì là hơn Sinh con ai nỡ sinh lòng Sinh con ai chẳng vun trồng cho con
Ca daoThân em như hạt mưa sa, Hạt rơi xuống giếng, hạt ra ruộng cày.
Ca daoĐêm qua trời sáng trăng rằm, Anh đi qua cửa em nằm không yên. Mê anh chẳng phải mê tiền, Thấy anh lịch sự có duyên dịu dàng. Thấy anh em những mơ màng, Tưởng rằng đây đấy phượng hoàng kết đôi. Thấy anh chưa kịp ngỏ lời, Ai ngờ anh đã vội dời gót loan. Thiếp tôi mê mẩn canh tàn, Chiêm bao như thấy anh chàng ngồi bên. Tỉnh ra lẳng lặng yên nhiên, Tương tư bệnh phát liên miên cả ngày. Nghĩ rằng duyên nợ từ đây, Xin chàng hãy lại chơi đây chút nào. Cho thiếp tỏ thiệt thấp cao!
Ca daoPhận em con gái chờ anh trở về .
Ca daoCon cò chết rũ trên cây, Cò con mở lịch xem ngày làm ma. Cà cuống uống rượu la đà, Chim ri ríu rít bò ra lấy phần, Chào mào thì đánh trống quân Chim chích cởi trần,vác mõ đi rao.
Ca daoTay bưng chén muối chén gừng Gừng cay muối mặn xin đừng bỏ nhau
Ca daoTrời mưa cho ướt lá bầu Anh làm lính lệ đi hầu ông quan. Thương người mũ bạc, dát vàng, Đem thân mà đội mâm cam cho đành.
Ca daoTu đâu cho bằng tu nhà Thờ cha kính mẹ, mới là chân tu.
Ca daoThân em đi lấy chồng chung, Khác nào như cái bung xung chui đầu.
Ca daoNực cười châu chấu đá xe Tưởng rằng chấu ngã, ai dè xe nghiêng.
Ca daoChém cha lũ Nhật côn đồ! Bắt người cướp của, tha hồ thẳng tay. Dân ta trăm đắng ngàn cay, Thóc ăn chẳng có trồng đay cho người!
Ca daoTrăng mờ còn tỏ hơn sao Dẫu rằng núi lỡ còn cao hơn đồi.
Ca daoCờ bạc là bác thằng bần Cửa nhà bán hết, tra chân vào cùm.
Ca daoEm đừng thấy lính mà khinh, Lãnh binh, thống chế, tam dinh một đồng.
Ca daoBao giờ cây chuối có cành, cho sung có nụ, cho hành có hoa. Bao giờ chạch đẻ ngọn đa, Sáo đẻ dưới nước thì ta lấy mình. Bao giờ cây cải làm đình, Gỗ lim thái ghém thì mình lấy ta.
Ca daoSống thì con chẳng cho ăn Chết thì xôi thịt, làm văn tế trời.
Ca daoThân em vất vả trăm bề, Sớm đi ruộng lúa, tối về ruộng dâu. Có lược chẳng kịp chải đầu, Có cau chẳng kịp têm trầu mà ăn.
Ca daoĐôi ta như tượng mới tô, Như chuông mới đúc, như chùa mới xây.
Ca daoMỗi đêm con thắp đèn trời Cầu cho cha mẹ sống đời với con
Ca daoNước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay. Ai làm cho bể kia đầy, Cho ao kia cạn, cho gầy cò con?
Ca daoTrăm năm giữ vẹn chữ tòng Sông sao thác vậy một chồng mà thôi.
Ca daoThân em như cái cọc rào, cớ sao anh chửi em vậy anh ơi,
Ca daoNuôi con mới biết sự tình Thầm thương cha mẹ nuôi mình hồi xưa.
Ca daoĐêm nằm nghĩ lại mà coi, Lấy chồng đánh bạc như ma'Chữ đậm phá nhà.
Ca daoVăn thi phú lục chẳng hay Trở về làng cũ, học cày cho xong.
Ca daoBước xuống ruộng sâu lỡ sầu tấc dạ, Tay ôm bó mạ nước mắt hai hàng. Ai làm lỡ chuyến đò ngang, Cho sông cạn nước hai hàng biệt ly. Cất tiếng than hai hàng lụy nhỏ, Anh nói thương em rồi lại bỏ em đây.
Ca daoKhôn ngoan đối đáp người ngoài Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.
Ca daoĐôi ta như rắn liu điu, Nước chảy mặc nước, ta dìu lấy nhau.
Ca daoNguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)