Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
😄 Vì sao chủ đề “châm biếm” lớn trong ca dao tục ngữ
Ca dao trào phúng — về thầy đồ dốt, quan tham, người giàu keo kiệt — là nơi tiếng cười dân gian lật ngược trật tự xã hội trong chốc lát: kẻ yếu được quyền cười vào mặt kẻ mạnh, dù chỉ trong một câu hát.
Cả vú lấp miệng em
Tục ngữDùng quyền lực hoặc sức mạnh để áp đặt, bịt miệng người yếu hơn.
Chó chê mèo lắm lông
Tục ngữKẻ xấu chê người khác trong khi mình cũng không hơn gì — phê phán sự giả dối.
Có cá đổ vạ cho cơm
Tục ngữĐổ lỗi lung tung, tìm cớ đổ tội cho người khác khi có lỗi.
Cú có vọ mừng
Tục ngữNgười xấu xí cũng có bạn đôi, ai cũng có duyên phận riêng.
Gà què ăn quẩn cối xay
Tục ngữNgười không có tài quanh quẩn trong phạm vi hẹp hòi, không vươn ra được.
Ăn cỗ đi trước, lội nước theo sau
Tục ngữĐến ăn thì nhanh nhảu, lúc khó khăn thì trốn tránh — chỉ kẻ cơ hội.
Ăn cướp cơm chim
Tục ngữChiếm đoạt phần ăn nhỏ bé của người khác, cướp của kẻ yếu hơn.
Con hát, mẹ khen hay
Tục ngữCha mẹ thiên vị con cái, dù con không giỏi cũng khen; chỉ sự thiên kiến.
Ăn cơm nhà bay thẳng tay mà ngủ
Tục ngữCó cơm ăn rồi thì ngủ thoải mái, chỉ cuộc sống tự tại, không lo toan.
Chẳng ưa thì dưa hóa dòi
Tục ngữKhông ưa ai thì mọi việc người đó làm đều thấy xấu, thấy sai.
Ăn cơm nhà nọ kháo cà nhà kia
Tục ngữĐến nhà người này ăn nhờ rồi lại đem chuyện nhà đó nói ở chỗ khác — mách lẻo, đơm đặt.
Ăn cá bỏ lờ
Tục ngữĐược lợi xong thì bỏ qua người đã giúp, vô ơn bạc nghĩa.
Ăn cơm nhà, vác ngà voi
Tục ngữTự gánh chịu việc nặng nhọc không phải của mình, hi sinh không đúng chỗ.
Chó dại có mùa, người dại quanh năm
Tục ngữCon vật dại còn theo mùa, người ngu dại thì suốt năm không hết.
Ăn cháo đá/đái bát
Tục ngữĐược ơn lại vô ơn, phản bội người đã giúp đỡ mình.
Bụt nhà không thiêng(, đi cầu Thích Ca ngoài đường)
Tục ngữKhông biết trân trọng những gì gần gũi, chỉ chạy theo cái xa lạ.
Được con riếc, tiếc con rô
Tục ngữĐược cái này rồi lại tiếc cái kia, không biết bằng lòng với điều mình có.
Nguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)