Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
Có má ở nhà có cá mà ăn
Tục ngữCó mẹ ở nhà thì con cái được chăm lo chu đáo, có cơm ăn no.
làm giàu không khó
Tục ngữLàm giàu là điều có thể, chỉ cần đúng cách và quyết tâm.
Được voi đòi tiên
Tục ngữĐược cái lớn vẫn chưa thỏa mãn, còn đòi hỏi thứ xa vời hơn, tham lam vô độ.
Én bay cao mưa rào lại tạnh
Tục ngữChim én bay cao thì trời sắp tạnh mưa, kinh nghiệm quan sát thiên nhiên dự báo thời tiết.
Có tiếng không có miếng
Tục ngữCó danh tiếng bề ngoài nhưng thực chất rỗng tuếch, không có lợi ích thực.
Cha mẹ sinh con, trời sinh tính
Tục ngữCha mẹ sinh ra con thể xác, nhưng tính cách là do trời phú — giáo dục không hoàn toàn quyết định tính nết.
Ăn nắm xôi dẻo, nhớ nẻo đường đi
Tục ngữNhớ ơn người đã giúp đỡ mình trên đường đời.
Ăn cơm với cáy thì ngáy o o, ăn cơm với thịt bò thì lo ngay ngáy
Tục ngữĂn đơn giản thì ngủ ngon, ăn sang thì lo lắng — giàu có chưa chắc đã sung sướng.
Chưa thấy quan tài chưa đổ lệ/nhỏ lệ
Tục ngữChưa thấy hậu quả thật sự thì chưa biết sợ, chưa biết hối hận.
Chuột chạy cùng sào
Tục ngữHết đường thoát, bị dồn vào thế bí không còn lối ra.
Gà đẻ cục tác
Tục ngữLàm được chút việc đã khoe khoang ầm ĩ, tự quảng cáo thái quá.
con tạo xoay vần
Tục ngữSố phận, tạo hóa luôn thay đổi, xoay chuyển khôn lường.
Được chim bẻ ná, được cá quên nơm
Tục ngữĐạt được mục đích rồi thì quên đi công cụ, vong ơn với phương tiện đã giúp mình.
Bóng đi qua, người ở lại
Tục ngữThời gian và cơ hội trôi qua nhưng con người vẫn còn đó với hậu quả.
Dù xây chín đợt phù đồ, không bằng làm phúc cứu cho một người
Tục ngữLàm việc thiện cứu người có giá trị hơn xây chùa to tháp cao, đức từ bi quan trọng hơn công trình.
Con cá đánh ngã bát cơm
Tục ngữVì ham lợi nhỏ mà làm hỏng cái lớn hơn đang có.
Cái trước đau cái sau rái
Tục ngữNgười trước chịu đau, người sau nhìn đó mà tránh — kinh nghiệm từ sai lầm của người trước.
Chửi như mất gà
Tục ngữChửi rủa inh ỏi, không dừng được, chỉ người hay chửi vì việc nhỏ nhặt.
Cái sẩy nẩy cái ung
Tục ngữSai lầm nhỏ có thể dẫn đến hậu quả lớn hơn.
Có đắt hàng tôi, mới trôi hàng bà
Tục ngữHai bên phụ thuộc nhau, người này có lợi thì người kia mới có lợi.
Cờ đến tay ai người ấy phất
Tục ngữAi được trao cơ hội thì người đó nắm lấy và sử dụng, không ai nhường ai.
Cố đấm ăn xôi
Tục ngữCố chịu đựng hoặc làm điều sai trái chỉ để được lợi nhỏ.
đo ni đóng giày
Tục ngữLàm mọi thứ vừa vặn đúng nhu cầu, không thừa không thiếu.
Đói cho sạch, rách cho thơm
Tục ngữDù nghèo khó vẫn phải giữ phẩm giá trong sạch, không vì túng thiếu mà làm điều xấu.
Chó cùng dứt/rứt giậu
Tục ngữBị dồn vào đường cùng thì kẻ yếu cũng phản kháng — cùng tắc biến.
Để một thì giầu, chia nhau thì khó
Tục ngữTài sản không chia mới giữ được sự giàu có, phân tán thì mỗi người chỉ có ít.
Nguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)